Stressbestendigheid

Door Zakaria Merbah, MD · Gepubliceerd op 20 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 20 november 2026 · Leestijd ongeveer 8 minuten

Twee ontspannen vrienden van begin vijftig lachen samen tijdens een wandeling over een houten steiger aan een kalm meer in helder ochtendlicht, een rustig beeld bij cortisol verlagen met supplementen.

In dit artikel lees je wat cortisol verlagen met supplementen wel en niet kan opleveren: wat de studies naar ashwagandha, omega-3 en magnesium vonden, wat het Nederlandse Bijwerkingencentrum Lareb heeft gemeld en wanneer stress een reden is om naar de huisarts te gaan. Dat is belangrijk, want deze producten zijn makkelijk te koop, en het bewijs erachter loopt uiteen van redelijk eenduidig tot mager. De stressscan van BioProfile laat zien hoeveel stress je meedraagt en geeft je een indicatie van waar je vandaag staat. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en leefstijl. Wat de scan niet doet, is een oorzaak aanwijzen.

In het kort

  • In studies verlaagde ashwagandha het cortisol in het bloed gemiddeld een beetje ten opzichte van de controlegroepen. Eén overzichtsstudie vond geen duidelijk verschil in hoe gestrest mensen zich voelden.⁠1
  • Voor omega-3 komt het bewijs voor een effect uit één studie in één specifieke groep, en voor magnesium noemen de onderzoekers de kwaliteit van het bewijs zwak.⁠2,3
  • Het Nederlandse Bijwerkingencentrum Lareb kreeg meldingen van leverproblemen bij mensen die ashwagandhaproducten gebruikten, producten die zonder recept als voedingssupplement worden verkocht.⁠4,5
  • Een stressscan laat zien hoeveel stress je meedraagt en geeft je een beginpunt. De scan wijst geen oorzaak aan. Het is geen diagnose.

Kan ashwagandha cortisol verlagen?

Ashwagandha is het supplement met de meeste studies erachter. Een overzicht van 12 gerandomiseerde studies met 1.002 deelnemers vond dat mensen die ashwagandha namen lager scoorden op angst en stress dan mensen die een placebo namen, met de beste uitkomsten voor stress bij doseringen van 300 tot 600 mg per dag. De onderzoekers schatten de zekerheid van dat bewijs laag in en vroegen om strengere studies.⁠6

Een nieuwere overzichtsstudie keek naar cortisol zelf. In 7 studies naar cortisol en 6 naar hoe gestrest mensen zich voelden, met samen 488 deelnemers, daalde het cortisol in het bloed gemiddeld een beetje ten opzichte van de controlegroepen. In hoe gestrest mensen zich voelden, was geen duidelijk verschil te zien.⁠1 Een derde analyse, van 15 studies met 873 volwassenen met stress of angst, vond na 8 weken een lager cortisol en lagere stressscores, terwijl de kwaliteit van leven niet duidelijk veranderde.⁠7 Die analyse is een korte samenvatting voor een congres, dus die weegt minder zwaar dan een volledig artikel.

Voor jou betekent dit: in studies verlaagt ashwagandha het cortisol gemiddeld een beetje. Of je je ook rustiger voelt, is minder zeker, want één overzichtsstudie vond van wel en een andere vond geen duidelijk verschil. Niemand weet nog hoe veilig langdurig gebruik is of welke dosis bij wie past.⁠1

Omega-3 en magnesium

Voor omega-3 is er één studie. Daarin namen 138 volwassenen van middelbare leeftijd, met overgewicht en weinig beweging, 4 maanden lang 2,5 gram omega-3 per dag, 1,25 gram per dag of een placebo, en hielden daarna een toespraak in een stresstest in het laboratorium. De groep met 2,5 gram had tijdens de test ongeveer een vijfde minder cortisol in het speeksel dan de placebogroep, en ongeveer een derde minder IL-6, een signaalstof van het afweersysteem.⁠2 In gewone woorden: een veelbelovend spoor uit één studie in één specifieke groep. De studie zegt nog niet wat omega-3 voor andere mensen doet.

Voor magnesium zijn er meer studies en is het bewijs zwakker. Een overzicht van 18 studies bij mensen die al vatbaar waren voor angst vond een gunstig resultaat in 4 van de 8 studies bij licht angstige groepen, in 4 van de 7 bij premenstrueel syndroom en in 1 van de 2 bij hoge bloeddruk. Alle 18 studies misten een gevalideerde maat voor hoe gestrest mensen zich voelden, en de onderzoekers beoordeelden de kwaliteit van het bewijs als zwak.⁠3 Voor stress zelf is magnesium dus niet goed genoeg gemeten om er veel over te zeggen.

Supplementen zijn maar één route. Wat mensen nog meer kunnen doen tegen stress, lees je in wat helpt bij stress.

Cortisol verlagen met supplementen van Kruidvat of een webshop: hoe veilig is dat?

Makkelijk te koop betekent niet zonder risico. In september 2023 meldde Lareb 4 gevallen van leverschade bij mensen in Nederland die producten met ashwagandha hadden gebruikt; 3 van hen knapten op na het stoppen. Bekende bijwerkingen zijn slaperigheid, diarree en buikpijn.⁠4 Tegen juli 2025 had Lareb acht nieuwe meldingen ontvangen. In Nederland is ashwagandha een voedingssupplement dat zonder recept wordt verkocht. Het is geen geregistreerd geneesmiddel. Kruidenproducten kunnen stoffen bevatten die niet op het etiket staan, of verontreinigingen, dus de precieze oorzaak van de leverproblemen is onduidelijk.⁠5

Dat geldt voor elk supplement voor cortisol, of je het nu koopt bij een drogisterijketen als Kruidvat of in een webshop: het wordt verkocht als voedingssupplement en is niet beoordeeld als geneesmiddel.⁠5 Het Voedingscentrum voegt daar drie punten aan toe. De meeste mensen hebben geen supplementen nodig, want gevarieerd eten levert al genoeg voedingsstoffen. Wees voorzichtig met supplementen en kruidenproducten die online worden verkocht, want die kunnen verboden stoffen bevatten. En lang een hoge dosis van een vitamine of mineraal slikken kan schadelijk zijn.⁠8

Wat dit voor jou betekent: kies je een supplement, kies dan een verkoper die je vertrouwt, en stop en bel je huisarts als je iets ongewoons merkt. Heb je vragen over een bepaald product, dan kan de pagina met supplementadvies van BioProfile je verder helpen.

Wanneer stress een reden is om naar de huisarts te gaan

Stress laat zich zien in je lichaam. Thuisarts noemt lichamelijke signalen van overspannenheid: erg moe zijn, hoofdpijn, duizeligheid, pijn op de borst, een hart dat extra snel klopt, maagklachten en buikpijn.⁠9 Plotselinge of hevige pijn op de borst, pijn die uitstraalt naar je arm, kaak of rug, of pijn op de borst samen met kortademigheid of zweten, vraagt om directe medische hulp. Bel 112. Langdurige stress kan zich ook laten zien als snel angstig en onrustig zijn, vaak dingen vergeten, moeite hebben om je aandacht ergens bij te houden en sneller boos worden.⁠10 Meer over hoe je lichaam lange stress laat merken, staat in symptomen van chronische stress.

Vertel het je huisarts als je denkt dat je mogelijk overspannen bent.⁠9 Heb je al heel lang stress, dan is het volgens Thuisarts belangrijk om iets te doen aan de oorzaak, en is het advies een afspraak met je huisarts of de praktijkondersteuner.⁠10 Veel mensen die overspannen zijn, kunnen na ongeveer drie maanden weer hun gewone activiteiten doen.⁠9 Duren de klachten langer dan 6 maanden en ben je erg uitgeput, dan kijkt de huisarts verder, bijvoorbeeld naar een burn-out.⁠9 Hoe lang dat meestal duurt, staat in hoe lang een burn-out duurt.

Samengevat

Dit artikel ging over cortisol verlagen: supplementen en wat die voor je cortisol doen. Ashwagandha verlaagt in studies het cortisol gemiddeld een beetje, al is het effect op hoe gestrest mensen zich voelen minder zeker. Voor omega-3 is er één veelbelovende studie, en voor magnesium is het bewijs zwak. Ashwagandhaproducten worden in verband gebracht met meldingen van leverproblemen, en de meeste mensen hebben helemaal geen supplementen nodig. Aanhoudende stress is een reden om aan de oorzaak te werken en naar je huisarts te gaan, en de stressscan geeft je een beginpunt om te zien waar je staat.

Veelgestelde vragen

Hoe krijg je te veel cortisol uit je lichaam?

Heb je al heel lang stress, dan is volgens Thuisarts de belangrijke stap om iets te doen aan de oorzaak van de stress, en is het advies een afspraak met je huisarts of de praktijkondersteuner.⁠10 Supplementen spelen een kleinere rol: in studies verlaagde ashwagandha het cortisol in het bloed gemiddeld een beetje.⁠1

Welke pillen zijn er bij een hoog cortisol?

Van de supplementen is ashwagandha het meest onderzocht. In Nederland wordt ashwagandha verkocht als voedingssupplement en is het geen geregistreerd geneesmiddel.⁠5 Voor omega-3 is er één studie bij volwassenen van middelbare leeftijd,⁠2 en het bewijs voor magnesium geldt als zwak.⁠3

Kan ashwagandha cortisol verlagen?

In de studies tot nu toe wel: gemiddeld met een klein beetje.⁠1,7 De zekerheid van het bewijs wordt laag ingeschat,⁠6 en Lareb kreeg meldingen van leverschade bij gebruikers.⁠4

Welke pillen kan ik gebruiken voor cortisol in mijn buik?

De studies in dit artikel maten cortisol in bloed of speeksel en hoe gestrest mensen zich voelden. Buikvet ontbrak in al die metingen.⁠1,2 Pijn in de buik kan een van de lichamelijke signalen van overspannenheid zijn,⁠9 en buikpijn is ook een bekend ongewenst effect van ashwagandha.⁠4

Is de stressscan een cortisoltest?

Nee, de stressscan is geen cortisoltest. De scan geeft je zelfinzicht in hoeveel stress je meedraagt en meet geen enkel hormoon. Het is geen diagnose. Houdt je stress aan, dan adviseert Thuisarts een afspraak met je huisarts.⁠10

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Albalawi AA. Dual impact of Ashwagandha: Significant cortisol reduction but no effects on perceived stress. A systematic review and meta-analysis. Nutrition and Health, 2025;31. doi.org/10.1177/02601060251363647
  2. Madison AA, Belury MA, Andridge R, Renna ME, Rosie Shrout M, Malarkey WB, Lin J, Epel ES, Kiecolt-Glaser JK. Omega-3 supplementation and stress reactivity of cellular aging biomarkers: an ancillary substudy of a randomized, controlled trial in midlife adults. Molecular Psychiatry, 2021;26. doi.org/10.1038/s41380-021-01077-2
  3. Boyle NB, Lawton C, Dye L. The Effects of Magnesium Supplementation on Subjective Anxiety and Stress. A Systematic Review. Nutrients, 2017;9. doi.org/10.3390/nu9050429
  4. Bijwerkingencentrum Lareb. Leverschade bij producten met Ashwagandha. Nieuwsbericht, 11-09-2023. lareb.nl
  5. Netherlands Pharmacovigilance Centre Lareb. More reports of liver toxicity with ashwagandha. News item, 09-07-2025. lareb.nl
  6. Akhgarjand C, Asoudeh F, Bagheri A, Kalantar Z, Vahabi Z, Shab-Bidar S, Rezvani H, Djafarian K. Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research, 2022;36(11):4115-4124. doi.org/10.1002/ptr.7598
  7. Bachour G, Samir A, Haddad S, Houssaini MA, El Radad M. Effects of Ashwagandha Supplements on Cortisol, Stress, and Anxiety Levels in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. BJPsych Open, 2025;11(Suppl 1):S39. Conference abstract. doi.org/10.1192/bjo.2025.10136
  8. Voedingscentrum. Voedingssupplementen. Encyclopedie, voedingscentrum.nl. voedingscentrum.nl
  9. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben overspannen. thuisarts.nl
  10. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb al heel lang stress. thuisarts.nl

Kijk waar je stress staat

De stressscan geeft je een score voor hoeveel stress je vandaag meedraagt, als beginpunt. Het is zelfinzicht. Het is geen diagnose.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.