Gezondheidscijfers

Hoe lang moe na stoppen met alcohol: wat onderzoek laat zien, en waar de cijfers vandaan komen

In een onderzoek uit de Verenigde Staten, in 2001 verschenen in het American Journal of Psychiatry, hadden 104 van de 172 mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol, 60,5%, slaapproblemen in de zes maanden voor de start van hun programma (2001).

Deze pagina laat zien wat bekend is over moeheid en slaap na het stoppen met alcohol, en waar je naar kijkt bij de vraag 'hoe lang moe na stoppen met alcohol': hoeveel volwassenen in Nederland veel drinken volgens de richtlijnen van het CBS, hoe vaak mensen die aan een behandeling voor alcohol begonnen in de zes maanden daarvoor slecht sliepen, en wat een klein onderzoek mat over moeheid overdag. De richtlijn die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gebruikt voor overmatig drinken is meer dan 21 glazen alcohol per week voor mannen en meer dan 14 glazen per week voor vrouwen; volgens die richtlijn dronk in 2024 6% van de volwassenen in Nederland overmatig, gedaald van 10% in 2014. Dat cijfer telt hoeveel mensen veel drinken, niet hoeveel mensen stoppen of hoe moe mensen zijn na het stoppen.

Een man van in de 50 met grijs haar en een lichte jas staat in de vroege ochtendzon op een zandpad door de duinen, bij de vraag hoe lang moe na stoppen met alcohol.

De cijfers in het kort

  1. 104 (60,5%) van 172 patiënten: In een Amerikaans onderzoek hadden 104 van de 172 mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol, 60,5%, slaapproblemen in de zes maanden voor de start van hun programma. (2001)
  2. 60% tegenover 30% van de gevolgde patiënten: Van 74 mensen die ongeveer vijf maanden na een alcoholprogramma gevolgd werden, dronk 60% van wie aan het begin slecht sliep weer, tegenover 30% van wie dat niet deed. (2001)
  3. van 10 naar 6 % van de volwassenen: Het aandeel volwassenen in Nederland dat overmatig drinkt, daalde volgens het CBS van 10% in 2014 naar 6% in 2024. (2025)
  4. 8 % van de volwassenen: In 2022 telde 8% van de volwassenen in Nederland als zware drinker, en 6% als overmatige drinker. (2023)
  5. bijna 8 op de 10 volwassenen: Bijna 8 op de 10 mensen van 18 jaar of ouder in Nederland gaven aan in de afgelopen 12 maanden alcohol te hebben gedronken. (2023)

Alle waarden op een rij

WaardeWat het meetGemeten bijPeriodeOnzekerheidBron
104 (60,5%) van 172 patiëntenaandeel van de mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol met klachten van slapeloosheid in de zes maanden voor de start van hun programma, gemeten met acht vragen uit de Sleep Disorders Questionnaire172 mannen en vrouwen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol, met een slaaponderzoek na minstens twee weken zonder alcohol, Verenigde Staten (University of Michigan Medical Center en Ann Arbor Veterans Affairs Medical Center); niet Nederlandsde zes maanden voor de start van het programma; de kalenderjaren van het onderzoek staan niet in de geciteerde passagesniet gegeven2001
60% tegenover 30% van de gevolgde patiëntenaandeel dat weer alcohol dronk, bij patiënten met en zonder slapeloosheid aan het begin van hun programma74 patiënten met een afhankelijkheid van alcohol, na hun programma gemiddeld vijf maanden gevolgd, Verenigde Staten (Ann Arbor, Michigan); niet Nederlandsgemiddeld vijf maanden na het programmaChi-kwadraat 6,16, df 1, p = 0,02.2001
van 10 naar 6 % van de volwassenenaandeel overmatige drinkers: mannen die meer dan 21 glazen en vrouwen die meer dan 14 glazen alcohol per week drinkenvolwassenen in Nederland, Nederland2014 tot en met 2024niet gegeven2025
8 % van de volwassenenaandeel zware drinkers en aandeel overmatige drinkersvolwassenen van 18 jaar of ouder in Nederland, Nederland2022niet gegeven2023
bijna 8 op de 10 volwassenenaandeel volwassenen dat in de afgelopen 12 maanden alcohol dronkmensen van 18 jaar of ouder in Nederland, Nederlandde 12 maanden voor de enquête van 2022niet gegeven2023

Hoeveel volwassenen in Nederland veel drinken

Voor de vraag naar moeheid komt de vraag hoeveel mensen het zou kunnen betreffen. Het CBS telt hoeveel volwassenen drinken, en hoeveel volwassenen veel drinken.

van 10 naar 6 % van de volwassenen

aandeel overmatige drinkers: mannen die meer dan 21 glazen en vrouwen die meer dan 14 glazen alcohol per week drinken

Het aandeel volwassenen in Nederland dat overmatig drinkt, daalde volgens het CBS van 10% in 2014 naar 6% in 2024.

Gemeten bij: volwassenen in Nederland | Gebied: Nederland | Periode: 2014 tot en met 2024 | Gepubliceerd: 2025

Bron: CBS. Roken en alcoholgebruik afgenomen sinds 2014 overgewicht gelijk gebleven | CBS. Read 2026-10-09. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Telt hoeveel mensen veel drinken, niet hoeveel mensen stoppen of moe zijn na het stoppen.

8 % van de volwassenen

aandeel zware drinkers en aandeel overmatige drinkers

In 2022 telde 8% van de volwassenen in Nederland als zware drinker, en 6% als overmatige drinker.

Gemeten bij: volwassenen van 18 jaar of ouder in Nederland | Gebied: Nederland | Periode: 2022 | Gepubliceerd: 2023

Bron: CBS. 1 op de 10 volwassenen wil minder alcohol drinken | CBS. Read 2026-10-09. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Zegt niets over stoppen, slaap of moeheid. Het cijfer komt van mensen die in een enquête over zichzelf rapporteren.

bijna 8 op de 10 volwassenen

aandeel volwassenen dat in de afgelopen 12 maanden alcohol dronk

Bijna 8 op de 10 mensen van 18 jaar of ouder in Nederland gaven aan in de afgelopen 12 maanden alcohol te hebben gedronken.

Gemeten bij: mensen van 18 jaar of ouder in Nederland | Gebied: Nederland | Periode: de 12 maanden voor de enquête van 2022 | Gepubliceerd: 2023

Bron: CBS. 1 op de 10 volwassenen wil minder alcohol drinken | CBS. Read 2026-10-09. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Zegt niet hoeveel mensen veel drinken of stoppen, en zegt niets over moeheid.

Twee maten die iets anders tellen

Het CBS gebruikt twee begrippen: overmatig drinken en zwaar drinken. Voor overmatig drinken geeft het nieuwsbericht de richtlijn: meer dan 21 glazen per week voor mannen en meer dan 14 voor vrouwen. Het nieuwsbericht geeft alleen de richtlijn voor overmatig drinken en definieert zwaar drinken niet, dus het laat niet zien of de twee groepen elkaar overlappen. Geen van beide cijfers zegt iets over stoppen of over moeheid.

Slaap aan het begin van een alcoholprogramma

Moeheid na het stoppen met alcohol is op zichzelf moeilijk te meten, maar slaap is wel gemeten. In een Amerikaans onderzoek meldde meer dan de helft van de mensen die begonnen aan een programma voor een afhankelijkheid van alcohol slaapproblemen.

104 (60,5%) van 172 patiënten

aandeel van de mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol met klachten van slapeloosheid in de zes maanden voor de start van hun programma, gemeten met acht vragen uit de Sleep Disorders Questionnaire

In een Amerikaans onderzoek hadden 104 van de 172 mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol, 60,5%, slaapproblemen in de zes maanden voor de start van hun programma.

Gemeten bij: 172 mannen en vrouwen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol, met een slaaponderzoek na minstens twee weken zonder alcohol | Aantal: 172 patiënten | Gebied: Verenigde Staten (University of Michigan Medical Center en Ann Arbor Veterans Affairs Medical Center); niet Nederlands | Periode: de zes maanden voor de start van het programma; de kalenderjaren van het onderzoek staan niet in de geciteerde passages | Gepubliceerd: 2001 | Noemer: 172 patiënten

Bron: Brower KJ, Aldrich MS, Robinson EA, Zucker RA, Greden JF. (2001). Insomnia, self-medication, and relapse to alcoholism. The American journal of psychiatry. DOI: 10.1176/appi.ajp.158.3.399. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Dit gaat over slapeloosheid en niet over moeheid zelf. De groep bestaat uit Amerikaanse patiënten in zorg, niet uit iedereen die stopt met drinken. Het cijfer zegt niet hoe lang de klachten na het stoppen blijven.

60% tegenover 30% van de gevolgde patiënten

aandeel dat weer alcohol dronk, bij patiënten met en zonder slapeloosheid aan het begin van hun programma

Van 74 mensen die ongeveer vijf maanden na een alcoholprogramma gevolgd werden, dronk 60% van wie aan het begin slecht sliep weer, tegenover 30% van wie dat niet deed.

Gemeten bij: 74 patiënten met een afhankelijkheid van alcohol, na hun programma gemiddeld vijf maanden gevolgd | Aantal: 74 patiënten | Gebied: Verenigde Staten (Ann Arbor, Michigan); niet Nederlands | Periode: gemiddeld vijf maanden na het programma | Gepubliceerd: 2001 | Noemer: 74 patiënten | Onzekerheid: Chi-kwadraat 6,16, df 1, p = 0,02.

Bron: Brower KJ, Aldrich MS, Robinson EA, Zucker RA, Greden JF. (2001). Insomnia, self-medication, and relapse to alcoholism. The American journal of psychiatry. DOI: 10.1176/appi.ajp.158.3.399. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Een samenhang in een kleine groep, geen bewijs dat slapeloosheid de oorzaak is van weer gaan drinken. Moeheid is niet gemeten.

Slecht slapen gaat samen met weer gaan drinken, en dat is iets anders dan een oorzaak

In dezelfde onderzoeksgroep gingen mensen die aan het begin slecht sliepen in de maanden na het programma twee keer zo vaak weer drinken als mensen bij wie dat niet zo was. Dat is een samenhang in een kleine groep van 74 mensen. Het laat niet zien dat slecht slapen de oorzaak is van weer gaan drinken, en het is geen voorspelling voor een individu. Deze onderzoeken maten ook slaap, niet de moeheid zelf, en deze onderzoeken zeggen niet hoe lang de slaapproblemen na het stoppen aanhouden.

Wat deze cijfers niet zeggen

Hoe lang moe na stoppen met alcohol, en wat onderzoek zag veranderen met slaaptherapie

In een kleine pilotstudie in de Verenigde Staten met 17 mensen die afhankelijk waren van alcohol, niet meer dronken en slecht sliepen, daalde de algemene moeheid overdag met 8,7 punten op een vragenlijst over vermoeidheid in 8 weken slaaptherapie zonder medicijnen, tegenover 2,9 punten in een vergelijkingsgroep met een placeboprogramma. De meting stopte na die 8 weken, dus het onderzoek laat niet zien hoe lang de verandering aanhield of hoe lang moeheid duurt zonder zo'n therapie.

-8,7 tegenover -2,9 punten op de schaal General Fatigue (algemene vermoeidheid) van de Multidimensional Fatigue Inventory

daling van de algemene moeheid overdag, van voor tot na het programma

In een kleine Amerikaanse pilotstudie daalde de algemene moeheid overdag met 8,7 punten op een vragenlijst over vermoeidheid in 8 weken slaaptherapie, tegenover 2,9 punten in een vergelijkingsgroep met een placeboprogramma.

Gemeten bij: 17 mensen met een afhankelijkheid van alcohol en slapeloosheid die niet meer dronken (6 vrouwen, gemiddelde leeftijd 46,2 ± 10,1 jaar) | Aantal: 17 deelnemers gerandomiseerd, 9 in slaaptherapie en 8 in de vergelijkingsgroep; 10 maakten de 8 weken af (6 en 4) | Gebied: Verenigde Staten (University of Michigan, Ann Arbor); niet Nederlands | Periode: 8 weken slaaptherapie; de wervingsjaren staan niet op de pagina | Gepubliceerd: 2011 | Onzekerheid: Gemiddelde (sd) in tabel 2: CBTI-AD 15,0 (2,5) voor (n=9) en 6,3 (3,3) na (n=6); BPT 14,4 (3,6) voor (n=8) en 11,5 (6,4) na (n=4).

Bron: Arnedt JT, Conroy DA, Armitage R, Brower KJ. (2011). Cognitive-behavioral therapy for insomnia in alcohol dependent patients: a randomized controlled pilot trial. Behaviour research and therapy. DOI: 10.1016/j.brat.2011.02.003. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Een kleine pilotstudie (9 tegenover 8 deelnemers). 7 van de 17 (3 in slaaptherapie, 4 in de vergelijkingsgroep) stopten voor het einde, dus de waarden na de behandeling komen van 6 en 4 mensen; de onderzoekers analyseerden alle 17 en melden vergelijkbare uitkomsten bij wie de behandeling afmaakte. De meting stopt aan het eind van de 8 weken therapie. Het gaat om mensen die al enige tijd slecht sliepen, en het onderzoek zegt niet hoe lang moeheid duurt zonder zo'n therapie.

d = 1,33 effectgrootte (Cohen's d) voor de ernst van slapeloosheid

verschil in ernst van slapeloosheid tussen de groep met slaaptherapie en de controlegroep, direct na het programma en na 3 maanden

In een Amerikaans onderzoek bij 71 veteranen die veel dronken en slecht sliepen, gingen vijf sessies slaaptherapie samen met veel minder ernstige slapeloosheid dan één sessie slaapadvies, zowel direct na het programma als drie maanden later.

Gemeten bij: 71 Amerikaanse veteranen die na 11 september 2001 dienden, zware drinkers met slapeloosheid (80% mannen, gemiddelde leeftijd 38 jaar) | Aantal: 71 deelnemers, 33 in de controlegroep | Gebied: Verenigde Staten, meerdere locaties; niet Nederlands | Periode: werving van juni 2019 tot maart 2023 | Gepubliceerd: 2025 | Onzekerheid: Direct na het programma 95%-betrouwbaarheidsinterval 0,74 tot 1,76; na 3 maanden 95%-betrouwbaarheidsinterval 0,81 tot 1,84.

Bron: Miller MB, Carpenter RW, Shoemaker SD, Moskal KR, Borsari B, Pedersen ER, Bartholow BD, Steinley D, McCrae CS. (2025). Cognitive behavioral therapy for insomnia among heavy-drinking veterans: a randomized pilot trial. Sleep advances : a journal of the Sleep Research Society. DOI: 10.1093/sleepadvances/zpaf037. (opgehaald niet vastgelegd in de Engelse bronpagina)

Wat dit getal niet zegt: Deze deelnemers waren niet per se gestopt met drinken, en moeheid was geen hoofduitkomst. De deelnemers waren veteranen, die niet voor de hele bevolking staan.

Je eigen energie naast de cijfers

Wil je je eigen moeheid naast deze cijfers leggen? De vermoeidheidstest van BioProfile geeft je een eerste beeld van je eigen energie. Het is een meting en geen diagnose: een score op deze test stelt geen aandoening vast en vervangt geen huisarts.

Een meting, geen diagnose.

Veelgestelde vragen

Hoe lang blijf je moe na het stoppen met alcohol?

Het onderzoek op deze pagina geeft daar geen antwoord op. Het onderzoek dat slaapklachten telde bij mensen die aan een alcoholprogramma begonnen, keek naar de zes maanden voor de start en zegt niet hoe lang de klachten na het stoppen blijven. Geen enkel cijfer hier geeft een aantal dagen of weken.

Waarom ben ik zo moe na het stoppen met alcohol?

De onderzoeken op deze pagina hebben de reden niet gemeten. Wat wel gemeten is, is slaap: in een Amerikaans onderzoek hadden 104 van de 172 mensen in zorg voor een afhankelijkheid van alcohol slaapproblemen in de zes maanden voor de start van hun programma, en hun slaap werd gemeten na minstens twee weken zonder alcohol. Dat gaat over slaap in een groep, niet over moeheid bij een persoon.

Maakt slecht slapen uit om gestopt te blijven?

In een groep van 74 mensen die na een alcoholprogramma ongeveer vijf maanden gevolgd werden, dronk 60% van wie aan het begin slecht sliep weer, tegenover 30% van wie dat niet deed. Dat is een samenhang in een kleine groep, geen bewijs dat slecht slapen de oorzaak is van weer gaan drinken.

Hoeveel volwassenen in Nederland drinken veel?

Volgens de richtlijn van het CBS van meer dan 21 glazen per week voor mannen en meer dan 14 voor vrouwen dronk in 2024 6% van de volwassenen overmatig, gedaald van 10% in 2014. In 2022 telde 8% van de volwassenen als zware drinker.

Hoeveel volwassenen in Nederland drinken überhaupt alcohol?

Bijna 8 op de 10 mensen van 18 jaar of ouder gaven in de enquête van 2022 aan in de afgelopen 12 maanden alcohol te hebben gedronken. Dat cijfer zegt niets over hoeveel er gedronken werd of over moeheid.

Hoe deze pagina is gemaakt

De cijfers op deze pagina zijn nagelopen bij hun oorspronkelijke bron: de nieuwsberichten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) voor de Nederlandse cijfers, en de oorspronkelijke publicaties in wetenschappelijke tijdschriften voor de onderzoekscijfers. Elk getal staat op deze pagina met de groep waarin het gemeten is, de periode waarover het gaat en het jaar van publicatie. Waar een bron een statistische toets, een effectgrootte of een interval geeft, staat dat in de bronnoot en niet in de tekst. Een geactualiseerde ophaaldatum is geen inhoudelijke herziening: die twee data staan apart bovenaan.

Bronnen

  1. Brower KJ, Aldrich MS, Robinson EA, Zucker RA, Greden JF. (2001). Insomnia, self-medication, and relapse to alcoholism. The American journal of psychiatry. DOI: 10.1176/appi.ajp.158.3.399. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3008542/
  2. Arnedt JT, Conroy DA, Armitage R, Brower KJ. (2011). Cognitive-behavioral therapy for insomnia in alcohol dependent patients: a randomized controlled pilot trial. Behaviour research and therapy. DOI: 10.1016/j.brat.2011.02.003. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3073811/
  3. Miller MB, Carpenter RW, Shoemaker SD, Moskal KR, Borsari B, Pedersen ER, Bartholow BD, Steinley D, McCrae CS. (2025). Cognitive behavioral therapy for insomnia among heavy-drinking veterans: a randomized pilot trial. Sleep advances : a journal of the Sleep Research Society. DOI: 10.1093/sleepadvances/zpaf037. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12199704/
  4. CBS. Roken en alcoholgebruik afgenomen sinds 2014 overgewicht gelijk gebleven | CBS. Read 2026-10-09. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/12/roken-en-alcoholgebruik-afgenomen-sinds-2014-overgewicht-gelijk-gebleven
  5. CBS. 1 op de 10 volwassenen wil minder alcohol drinken | CBS. Read 2026-10-09. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/16/1-op-de-10-volwassenen-wil-minder-alcohol-drinken

Lees ook

Weet waar jij staat

Deze pagina geeft cijfers die in groepen gemeten zijn. De vermoeidheidstest kijkt naar jouw eigen energie.

Een meting, geen diagnose.