Gezond ouder worden

Door Jesse van der Velde · Gepubliceerd op 3 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 3 november 2026 · Leestijd ongeveer 8 minuten

Een open keukenkastje met vier potjes zonder etiket en een kartonnen doosje, bij de vraag wat doet vitamine b12

In het kort

  • Je lichaam heeft vitamine B12 nodig om rode bloedcellen te maken, en B12 is belangrijk voor een goede werking van het zenuwstelsel.⁠1
  • Veganisten zonder B12-supplement, mensen met een maag- of darmziekte, mensen die veel alcohol drinken en mensen die metformine of maagzuurremmers gebruiken, lopen meer risico op te weinig B12.⁠2
  • In 16 studies met vooral oudere volwassenen zonder duidelijk tekort maakte extra B12 geen verschil voor het denkvermogen of voor metingen van depressie.⁠3
  • De leefstijlscan laat zien waar je vandaag staat en geeft je een beginwaarde. De scan meet geen B12. De scan is geen diagnose.

Wat doet vitamine B12 voor je lichaam

In dit artikel lees je wat vitamine B12 in je lichaam doet, hoeveel je nodig hebt, wie meer risico loopt op te weinig, of te veel een risico is en wat onderzoek vond als mensen extra B12 namen. Dat is belangrijk, want te weinig B12 kan klachten veroorzaken, en de huisarts kan onderzoeken of dat bij jou speelt.⁠4 De leefstijlscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op het gebied van gezond ouder worden. De scan is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en leefstijl. De scan meet je B12 niet en wijst geen oorzaak aan. Een bloedwaarde beoordelen is werk voor een arts.

Portret van Justinas Šlikas

Geverifieerd door Justinas Šlikas, PhD

Gepromoveerd in de scheikunde aan de University of Edinburgh

Gecontroleerd op 10 oktober 2026

Wat doet vitamine B12 dan met je lichaam? Je lichaam heeft B12 nodig om rode bloedcellen te maken, en B12 is belangrijk voor een goede werking van het zenuwstelsel.⁠1 Die twee taken passen bij de twee groepen signalen die Thuisarts beschrijft bij een tekort aan B12: signalen vanuit het bloed en signalen vanuit de zenuwen.⁠2

Je hebt er heel weinig van nodig. De aanbevolen hoeveelheid per dag is voor volwassenen vanaf 18 jaar 2,8 microgram, voor kinderen van 1 tot 3 jaar 1,0 microgram en voor kinderen van 11 tot 14 jaar 2,2 microgram, op basis van advies van de Gezondheidsraad.⁠1 Gewoon gezegd: wat je op een normale dag nodig hebt, is een heel kleine hoeveelheid, geteld in microgrammen. Hoeveel energie je eten je per dag moet geven, is een andere vraag, en het antwoord staat in hoeveel calorieën per dag.

Wat te weinig B12 doet

Thuisarts noemt twee groepen signalen. De signalen vanuit de zenuwen zijn tintelingen in handen en voeten, minder gevoel in de vingers, verlies van evenwicht en problemen met de coördinatie. De signalen van bloedarmoede zijn je moe en slap voelen, kortademig zijn bij inspanning, duizeligheid en hartkloppingen.⁠2

Daarmee is ook de vraag over spieren beantwoord: zwakte, een minder goed evenwicht en onhandige bewegingen staan op de lijst.⁠2 Voor jou betekent dit dat te weinig B12 zich kan laten zien in hoe moe je je voelt en in hoe je handen, voeten en evenwicht werken.

Wie meer risico loopt op te weinig B12

Thuisarts noemt deze groepen: mensen met een maag- of darmziekte, mensen die veganistisch eten zonder B12-supplement, mensen die veel alcohol drinken, mensen die maagzuurremmers zoals omeprazol of het diabetesmedicijn metformine gebruiken, en mensen die vaak lachgas gebruiken.⁠2 Het Voedingscentrum noemt daarnaast mensen bij wie het lichaam B12 slecht opneemt en ouderen, omdat de maag met de jaren minder zuur maakt.⁠1 Meer over wat er met de jaren in je lichaam verschuift, staat in gezond ouder worden: wat verandert er met de jaren, en het verschil tussen de leeftijd in je paspoort en de leeftijd die je lichaam laat zien, is het onderwerp van biologische leeftijd versus kalenderleeftijd.

Wat metformine met B12 doet, is in Nederland onderzocht. In de poliklinieken van drie Nederlandse ziekenhuizen namen 390 mensen met diabetes type 2 die insuline gebruikten 4,3 jaar lang drie keer per dag metformine of een placebo.⁠5 De metforminegroep eindigde met duidelijk lagere B12-waarden dan de placebogroep, gemiddeld ongeveer een vijfde lager, en in de metforminegroep kwamen merkbaar meer waarden onder de grens die als te weinig geldt.⁠5 Gewoon gezegd: gebruik je lang metformine, dan kan je B12 langzaam dalen, en daarom noemt Thuisarts metformine bij de risicogroepen.⁠2

Is te veel vitamine B12 gevaarlijk?

Bij mensen die lange tijd te veel vitamine B12 namen, zijn geen ongewenste effecten bekend, en er is geen bovengrens vastgesteld.⁠1 Voor jou betekent dit dat van een extra B12-tablet geen schade bekend is. Of zo’n tablet iets nuttigs doet, is een andere vraag, en daarover gaat het volgende deel.

Wat extra B12 deed in onderzoek

Een Nederlands overzichtsonderzoek bracht 25 studies bij mensen van 60 jaar en ouder samen, om te zien of een lage B12 samengaat met bloedarmoede. De 21 studies die mensen op één moment maten, met samen 16.185 deelnemers, gaven wisselende uitkomsten. Eén studie die 423 mensen over langere tijd volgde, vond geen koppeling, en 3 interventiestudies met 210 deelnemers vonden na B12-supplementen geen verandering in hemoglobine, de zuurstofdrager in het bloed.⁠6 De auteurs noemen het bewijs beperkt en onduidelijk.⁠6 Gewoon gezegd: bij oudere mensen gaan een wat lage B12-waarde en bloedarmoede niet duidelijk samen.

Het Nederlandse B-PROOF-onderzoek gaf 2.919 mensen van 65 jaar en ouder, allemaal met een verhoogd homocysteïne in het bloed, 2 jaar lang elke dag een tablet met foliumzuur en vitamine B12 of een placebo.⁠7 Na 2 jaar deed de vitaminegroep het op vier gebieden van het denkvermogen niet beter. Op één korte screeningstest van het algemene denkvermogen, de Mini-Mental State Examination, ging de vitaminegroep iets minder achteruit, en de auteurs merken op dat dit kleine verschil mogelijk komt door toeval.⁠7

Een groter overzichtsonderzoek bundelde 16 studies met 6.276 deelnemers, vooral oudere volwassenen met een gemiddelde leeftijd van 66 tot 82 jaar, zonder gevorderde ziekte van het zenuwstelsel en zonder duidelijk B12-tekort. B12 alleen of een B-complex liet op geen enkel gebied van het denken een effect zien, en ook geen effect over het geheel op metingen van depressie.⁠3 Maar één goede studie keek naar vermoeidheid, te weinig om een conclusie te trekken. De auteurs concluderen dat extra B12 in deze groep waarschijnlijk ineffectief is voor het denkvermogen en voor depressieve klachten.⁠3

Wat deze studies voor jou betekenen: B12 telt als je te weinig hebt. Heeft je lichaam al genoeg, dan gaven extra tabletten in deze studies geen meetbare winst voor geheugen of stemming.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Ga naar de huisarts als je signalen van bloedarmoede hebt, zoals je moe en slap voelen, kortademig zijn bij inspanning, duizeligheid of hartkloppingen, of signalen vanuit de zenuwen, zoals tintelingen of minder gevoel in je handen of voeten.⁠2 Dat geldt ook als je plantaardig eet of een maagzuurremmer gebruikt en deze klachten hebt.⁠2 De huisarts kan onderzoeken of te weinig B12 erachter zit.⁠4

Samengevat

Vitamine B12 helpt je lichaam rode bloedcellen te maken en houdt het zenuwstelsel goed aan het werk, en een volwassene heeft maar een paar microgram per dag nodig. Te weinig kan zich laten zien als moeheid, zwakte, tintelingen of een slecht evenwicht. Veganisten, ouderen, mensen die veel alcohol drinken en mensen die metformine of maagzuurremmers gebruiken, lopen meer risico op te weinig. Van te veel is geen schade bekend. Bij mensen zonder tekort maakte extra B12 het denkvermogen en de stemming niet beter. Signalen van bloedarmoede of klachten van de zenuwen zijn een reden om naar de huisarts te gaan.

Veelgestelde vragen

Is te veel vitamine B12 gevaarlijk?

Bij mensen die lange tijd te veel vitamine B12 namen, zijn geen ongewenste effecten bekend, en er is geen bovengrens vastgesteld.⁠1 Dat is een reden voor rust, en het is ook geen reden om meer te nemen dan je nodig hebt.

Wat doet een B12-tekort met je spieren?

Thuisarts noemt je moe en slap voelen, verlies van evenwicht en problemen met de coördinatie bij de signalen van te weinig B12, naast tintelingen in handen en voeten.⁠2 Merk je deze signalen, dan kan de huisarts dat onderzoeken.⁠4

Is vitamine B12 goed bij diabetes?

De studies die hier zijn gebruikt, hebben B12 niet getest bij diabetes. Die studies laten de omgekeerde richting zien: in een Nederlandse studie bij mensen met diabetes type 2 lag de B12-waarde na 4,3 jaar met het diabetesmedicijn metformine duidelijk lager dan met een placebo.⁠5

Geeft extra B12 je meer energie?

Dat is weinig onderzocht. In een groot overzichtsonderzoek keek maar één goede studie naar vermoeidheid, te weinig om een conclusie te trekken.⁠3 Komt moeheid door een echt tekort, dan hoort de moeheid bij de signalen van bloedarmoede waarmee je volgens Thuisarts naar de huisarts gaat.⁠2

Kan de leefstijlscan zien of ik te weinig B12 heb?

Nee, dat ziet de scan niet. De huisarts zorgt voor een B12-waarde en kan onderzoeken of je klachten passen bij te weinig B12.⁠4 De scan geeft je inzicht in je gewoontes. De scan is geen diagnose.

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Voedingscentrum. Vitamine B12 (cobalamine). Voedingscentrum Encyclopedie, geraadpleegd 2026-10-10. voedingscentrum.nl
  2. NHG. Ik heb misschien te weinig vitamine B12. Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026-10-10. thuisarts.nl
  3. Markun S, Gravestock I, Jäger L, Rosemann T, Pichierri G, Burgstaller JM. Effects of Vitamin B12 Supplementation on Cognitive Function, Depressive Symptoms, and Fatigue: A Systematic Review, Meta-Analysis, and Meta-Regression. Nutrients, 2021. doi.org/10.3390/nu13030923
  4. NHG. Vitamine B12: wat als je te weinig hebt? Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026-10-10. thuisarts.nl
  5. De Jager J, Kooy A, Lehert P, Wulffelé MG, van der Kolk J, Bets D, Verburg J, Donker AJM, Stehouwer CDA. Long term treatment with metformin in patients with type 2 diabetes and risk of vitamin B-12 deficiency: randomised placebo controlled trial. BMJ, 2010. doi.org/10.1136/bmj.c2181
  6. den Elzen WPJ, van der Weele GM, Gussekloo J, Westendorp RGJ, Assendelft WJJ. Subnormal vitamin B12 concentrations and anaemia in older people: a systematic review. BMC Geriatrics, 2010. doi.org/10.1186/1471-2318-10-42
  7. van der Zwaluw NL, Dhonukshe-Rutten RAM, van Wijngaarden JP, Brouwer-Brolsma EM, van de Rest O, in ’t Veld PH, Enneman AW, van Dijk SC, Ham AC, Swart KMA, van der Velde N, van Schoor NM, van der Cammen TJM, Uitterlinden AG, Lips P, Kessels RPC, de Groot LCPGM. Results of 2-year vitamin B treatment on cognitive performance: secondary data from an RCT. Neurology, 2014;83(23). doi.org/10.1212/WNL.0000000000001050

Geschreven door

Jesse van der Velde

Oprichter van BioProfile

Jesse van der Velde

Jesse van der Velde begeleidt sinds 2006 mensen naar een nieuw lichaam en optimale gezondheid, en schreef of was co-auteur van vijftien boeken over voeding en gezondheid. Voor altijd jong (2012) en Superfoodrecepten (2013) werden allebei nummer 1 in Nederland.

LinkedIn

Gepubliceerd op 3 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 3 november 2026

Zie waar je begint

Beantwoord de vragen van de leefstijlscan en je score staat in je dashboard. Wat de scan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.