Home › Biomarkers › Biologisch beschikbaar testosteron
Biologisch beschikbaar testosteron is het deel van het testosteron in je bloed dat niet vastzit aan het eiwit SHBG. Volgens onderzoek geeft dit vrije en losjes gebonden deel meestal een beter beeld van je situatie dan het totale testosteron.[1]
Op deze pagina lees je wat biologisch beschikbaar testosteron is, wat de richtlijnen zeggen over een te lage of te hoge waarde, wat je waarde beinvloedt en welke waarden je er het beste naast legt.
Ook wel: bio-testosteron, niet-SHBG-gebonden testosteron. Bij het lab: n.v.t..
Testosteron reist door je bloed. Een deel zit stevig vast aan SHBG, een eiwit dat geslachtshormonen bindt. De rest is vrij of zit er losjes en niet-specifiek aan vast. Dat vrije en losjes gebonden deel heet biologisch beschikbaar testosteron.[1]
In het lab kun je dit deel direct meten, bijvoorbeeld met evenwichtsdialyse of door het SHBG-gebonden testosteron neer te slaan met ammoniumsulfaat. Die methoden zijn betrouwbaar, maar kosten veel tijd. Daarom wordt de waarde vaak berekend uit je totale testosteron en je SHBG.[1]
Je totale testosteron zegt niet alles. Volgens het onderzoek geven de vrije en losjes gebonden hormoonspiegels meestal een beter beeld van je situatie dan de totale hoeveelheid.[1]
Het onderzoek vond grote verschillen tussen meetmethoden. De berekening uit totaal testosteron en SHBG kwam vrijwel overeen met de directe meting. Een directe immuuntest van vrij testosteron gaf maar een fractie van die waarde. Hoe je waarde bepaald is, maakt dus uit.[1]
| Situatie | Wat het kan betekenen voor de meting | Voor wie |
|---|---|---|
| Lage SHBG-bindingscapaciteit[1] | De berekende waarde kwam vrijwel overeen met de directe meting | Onder meer vrouwen met overmatige haargroei |
| Extreem hoge SHBG-bindingscapaciteit[1] | De vrije-androgeenindex en de directe immuuntest zijn dan geen betrouwbare maat | Onder meer mensen met een te snel werkende schildklier |
| Zwanger[1] | De berekende waarde valt lager uit dan de directe meting | Mensen die zwanger zijn |
Bron: Vermeulen, Verdonck en Kaufman. Een vergelijking van meetmethoden voor vrij en biologisch beschikbaar testosteron, zonder grenswaarden.[1]
Het onderzoek noemt geen grens waarboven de waarde te hoog is. Het laat wel zien dat de meetmethode de uitkomst sterk kan kleuren, vooral als je SHBG erg laag of erg hoog is. Een arts kijkt daarom altijd hoe je waarde bepaald is.[1]
BioProfile werkt aan eigen zones per waarde, van risico tot optimaal. Een arts beoordeelt die zones voordat ze in je uitslag verschijnen.
SHBG bepaalt hoeveel testosteron stevig gebonden is. Het onderzoek keek naar bloed met een SHBG-capaciteit van laag, zoals bij vrouwen met overmatige haargroei, tot extreem hoog.[1]
Bij een schildklier die te snel werkt, zag het onderzoek een extreem hoge SHBG-capaciteit. Dat kan het beeld van je biologisch beschikbaar testosteron veranderen.[1]
Als je zwanger bent, bezet estradiol een groot deel van de bindingsplekken op SHBG. De immuuntest overschat dan hoeveel SHBG kan binden. Daardoor valt de berekende waarde lager uit dan de directe meting.[1]
Een directe immuuntest van vrij testosteron gaf maar een fractie van de echte waarde, en die fractie hing af van je SHBG. De berekening uit totaal testosteron en SHBG bleek wel betrouwbaar.[1]
Biologisch beschikbaar testosteron zit in BioProfile 121 en 150.[2]
De BioProfile-redactie schreef deze pagina op 6 november 2026 uit de bronnen hieronder, die we op 6 november 2026 hebben gelezen. Elk getal op deze pagina staat in een van die bronnen, met het nummer van die bron erbij. Een deskundige controleert deze pagina nog; na die controle staan de naam van die deskundige en de datum van de controle bovenaan. Deze pagina geeft uitleg en geen diagnose. Bespreek een afwijkende waarde met je huisarts.
