Lage hartslag symptomen: wanneer een trage hartslag normaal is, waar die op kan wijzen en wanneer je naar de dokter gaat

Wanneer je hartslag laag is

In dit artikel lees je wanneer een trage hartslag normaal is, welke lage hartslag symptomen ertoe doen, waar een lage hartslag op kan wijzen, wat het risico is en wanneer je naar een arts gaat. Dat is belangrijk, want een trage hartslag is vaak een teken van helemaal niets, en de paar signalen die wel tellen zie je makkelijk over het hoofd tussen de vele die niet tellen. De hartscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat met je hart en bloedvaten. De scan is geen diagnose. Het is zelfinzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. Een oorzaak vinden doet de scan niet. Dat kan alleen een arts beoordelen.

In rust slaat het hart van volwassenen meestal tussen de 60 en 100 keer per minuut, en een hartslag onder de 60 heet bradycardie.⁠^1,5 Een hartslag onder de 60 is niet vanzelf een probleem.⁠¹ Goed getrainde sporters hebben vaak een lagere hartslag in rust,⁠¹ en de Europese richtlijn over trage hartritmes noemt daarnaast jonge mensen en de slaap als momenten waarop een traag ritme gewoon bij de werking van het lichaam hoort.⁠² Meer over de normaalwaarden staat op onze pagina over een normale hartslag.

Een laag getal op zich zegt dus weinig. Waar het om gaat, is of er klachten bij komen.

Lage hartslag symptomen

Een trage hartslag geeft vaak helemaal geen klachten.⁠⁵ Symptomen ontstaan als de hersenen te weinig bloed krijgen: duizeligheid, flauwvallen, moeheid, moeite met concentreren en geheugenproblemen.⁠¹ Is de hartslag veel trager, dan kan er ook kortademigheid bij komen.⁠⁵ Voor ouderen noemt Thuisarts een trage hartslag als een van de dingen die een licht gevoel in het hoofd kunnen geven.⁠⁴

Eenvoudig gezegd zijn de symptomen van een te lage hartslag de signalen van hersenen die net iets te weinig bloed krijgen. Een lage waarde op je horloge zonder een van deze klachten is meestal geen reden tot zorg.⁠¹

Waar een lage hartslag op kan wijzen

Elke oorzaak valt in een van twee groepen. In het hart: een sinusknoop die te traag vuurt, of slijtage van het geleidingssysteem van het hart. Buiten het hart: braken, hoesten, verhoogde druk in de hersenen, een lage lichaamstemperatuur, sommige medicijnen en problemen met de schildklier.⁠⁵ De Hartstichting noemt daarnaast een verstoorde balans van mineralen en hartziekte.⁠¹ De Europese richtlijn noemt bètablokkers bij de medicijnen die de sinusknoop vertragen, en een te traag werkende schildklier als oorzaak in de stofwisseling.⁠²

Bij ouderen spelen medicijnen vaak een rol. Een Brits ziekenhuis bekeek de opnames van vier maanden en vond 100 patiënten boven de 70 met een trage hartslag die steeds terugkwam. Bij 62 van hen hield de trage hartslag verband met een medicijn, bij 54 van die 62 met bètablokkers, en bisoprolol kwam daarbij het vaakst voor. De gemiddelde leeftijd in die groep was 83. Bij 23 van de 100 patiënten was flauwvallen een reden voor de opname.⁠⁶

Wat dit voor jou betekent: gebruik je een medicijn dat het hart vertraagt en blijven je klachten terugkomen, dan is dat een reden om naar je arts te gaan.⁠¹

Het risico van een te lage hartslag

Een Amerikaans onderzoek volgde 6.733 volwassenen zonder hartziekte, met een gemiddelde leeftijd van 62, ongeveer tien jaar lang. Van de 5.831 die geen medicijn gebruikten dat het hart vertraagt, had ongeveer een op de twintig in rust een hartslag onder de 50. Bij hen hield die lage hartslag zonder klachten geen verband met meer hartziekte of eerder overlijden. Bij de 902 die wel zo’n medicijn gebruikten, ging een hartslag onder de 50 samen met een ruim twee keer zo hoog risico op overlijden.⁠³

In gewone woorden: een heel trage hartslag bij iemand die zich goed voelt en geen hartmedicijn gebruikt, leek in dit onderzoek onschuldig. Hetzelfde getal bij iemand die een hartmedicijn gebruikt, verdient meer aandacht.

Een tweede Amerikaans onderzoek volgde 19.893 volwassenen gedurende 17 jaar. Van hen kregen er 213 het sick-sinussyndroom, een stoornis van de sinusknoop. Die groep overleed vaker vroegtijdig, had een bijna drie keer zo hoog risico op hartfalen en een bijna zes keer zo hoog risico op boezemfibrilleren, en had veel vaker een pacemaker nodig.⁠⁷

Het risico zit dus minder in de trage hartslag zelf dan in de oorzaak ervan.

In 87 onderzoeken samen ging een hogere hartslag in rust samen met meer risico: elke 10 slagen per minuut extra betekende een hoger risico op overlijden door welke oorzaak ook, op hartziekte, hartfalen en een beroerte. Voor boezemfibrilleren was het patroon anders en steeg het risico niet gewoon mee met de hartslag.⁠⁸

Voor de meeste mensen is een rustige, trage hartslag in rust dus op zich geen waarschuwingsteken.

Wanneer je naar de dokter gaat

Thuisarts geeft voor ouderen twee duidelijke signalen. Ben je plotseling duizelig, bel dan meteen de huisarts of de huisartsenpost. Ben je duizelig en klopt je hart ineens onregelmatig, sneller en dan weer trager, of heel snel, bel dan binnen een paar uur.⁠⁴ De Hartstichting noemt daarnaast drie redenen om naar een arts te gaan: klachten die steeds terugkomen samen met een lage hartslag, geregeld duizelig zijn, omdat dat leidt tot een risico op vallen, en een hartslag die niet stijgt bij inspanning of emotie.⁠¹ Ook zwakte of de neiging om flauw te vallen is een reden om te gaan.⁠⁵

Een arts vraagt hoe vaak je klachten komen, hoe ernstig die zijn en hoe lang die duren,⁠² dus het helpt om dat vooraf op te schrijven. Over hartklachten bij vrouwen in bredere zin lees je meer in hartklachten bij vrouwen.

Samengevat

In dit artikel las je dat een hartslag onder de 60 bradycardie heet en vaak normaal is, bij sporters, jonge mensen en tijdens de slaap. Symptomen lage hartslag ontstaan doordat de hersenen te weinig bloed krijgen. Een trage hartslag kan wijzen op de sinusknoop, het geleidingssysteem, de schildklier of een medicijn. Zonder klachten is het risico meestal klein, en plotselinge duizeligheid is een reden om meteen de huisarts te bellen.