Hartklachten vrouwen: welke symptomen de studies tellen, en wanneer je contact opneemt met een arts

In dit artikel lees je welke hartklachten vrouwen melden, hoe die verschillen van de klachten die mannen melden, wat de studies telden in de weken voor een acuut hartprobleem, en wanneer je contact opneemt met een arts. Dat is belangrijk, want van de patiënten van 18 tot 55 jaar die voor de opname voor een hartinfarct hulp zochten, meldde 53% van de vrouwen tegenover 37% van de mannen dat de zorgverlener het hart niet als oorzaak zag.⁠³ De hart- en vaatscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied, als een van de 11 gezondheidsgebieden die de volledige scan beoordeelt. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je staat en om betere keuzes te maken in je voeding en je dagelijks leven. Een oorzaak aanwijzen is werk voor een arts.

Hartklachten vrouwen: welke symptomen verschillen van die bij mannen

Een systematische review bundelde 27 studies met 1.226.163 patiënten met een bevestigd acuut coronair syndroom. Pijn op de borst was bij beide seksen het meest gemelde symptoom: 74% (95%-BI 67-81) van de vrouwen en 79% (95%-BI 72-85) van de mannen. Vergeleken met de mannen hadden de vrouwen een grotere kans op pijn tussen de schouderbladen (OR 2,15), nekpijn (OR 1,83), kaakpijn (OR 1,75) en misselijkheid of braken (OR 1,64), en een kleinere kans op pijn op de borst (OR 0,70).⁠¹

Simpel gezegd: pijn op de borst is ook bij vrouwen de meest gemelde klacht, en het verschil zit in wat er meekomt. In een jongere groep van 2.009 vrouwen en 976 mannen kwam 61,9% van de vrouwen tegenover 54,8% van de mannen binnen met drie of meer extra symptomen naast de klacht op de borst.⁠³

Hoe de weken voor een acuut hartprobleem eruitzagen

Van 515 vrouwen met een hartinfarct, ondervraagd 4 tot 6 maanden na het ontslag uit het ziekenhuis, meldden 489 (95%) symptomen in de periode voor het infarct. Ruim een maand ervoor waren ongewone vermoeidheid (70,7%), verstoorde slaap (47,8%) en kortademigheid (42,1%) het meest gemeld, terwijl een onprettig gevoel op de borst door 29,7% werd gemeld. Tijdens het infarct zelf stonden kortademigheid (57,9%) en zwakte (54,8%) bovenaan, en acute pijn op de borst ontbrak bij 43%.⁠²

Die klachten werden maanden later opgehaald uit het geheugen, dus de klachten zeggen wat de vrouwen achteraf opmerkten. Moeheid en gebroken slaap horen ook bij gewone weken, en daarom zegt een van beide alleen weinig.

Klachten op de borst zonder vernauwde kransslagader

In de WISE-studie werden 916 vrouwen verwezen voor coronaire angiografie, van wie 567 ischemie hadden zonder obstructief coronairlijden (gemiddelde leeftijd 55,6 ± 10,8 jaar). Van die 567 meldde 69,5% een onprettig gevoel op de borst, 59,6% pijn op de borst en 53,4% kortademigheid, terwijl vermoeidheid, zwakte of een licht gevoel in het hoofd en hartkloppingen of een snelle hartslag elk op 45,9% uitkwamen.⁠⁴

Een klacht op de borst kan dus echt zijn terwijl de grote kransslagaders open zijn. Hoort een snelle hartslag bij jouw beeld, dan begin je te lezen bij wat een normale hartslag is.

Wat een Nederlands register laat zien

Een Nederlands register van 5.023 patiënten die tussen 2015 en 2019 met een acuut coronair syndroom werden opgenomen, telde 1.463 vrouwen (29%), opgenomen op een gemiddelde leeftijd van 69,7 ± 12,4 jaar tegenover 65,5 ± 11,7 jaar bij de mannen; over 36 maanden kregen de vrouwen minder zorg volgens de richtlijn, terwijl de gecorrigeerde uitkomsten vergelijkbaar waren.⁠⁵ Dat verschil van ongeveer vier jaar is goed om te weten.

Bloeddruk, zout en bewegen

Een gepoolde analyse van 27.542 volwassenen uit vier bevolkingscohorten, 28 ± 12 jaar gevolgd, vond dat het risico bij de vrouwen begon te stijgen vanaf een systolische bloeddruk van 100 tot 109 mm Hg en bij de mannen vanaf 130 tot 139 mm Hg; vrouwen met 110 tot 119 mm Hg droegen een risico op een hartinfarct dat vergelijkbaar was met dat van mannen met 160 mm Hg of hoger.⁠⁶ Een waarde die op een algemene tabel gewoon lijkt, kan bij vrouwen dus al in het stijgende deel liggen. De Gezondheidsraad adviseert niet meer dan 6 gram zout per dag, terwijl Nederlandse volwassenen ongeveer 7 gram of meer binnenkrijgen.⁠⁷

Bewegen laat hetzelfde patroon zien. Onder 412.413 Amerikaanse volwassenen die van 1997 tot 2019 werden gevolgd, hing regelmatig bewegen in de vrije tijd vergeleken met geen bewegen samen met een 24% lagere sterfte door alle oorzaken bij de vrouwen (HR 0,76) en een 15% lagere sterfte bij de mannen (HR 0,85); de vrouwen bereikten bij 140 minuten matig tot intensief bewegen per week hetzelfde overlevingsvoordeel als de mannen bij 300 minuten.⁠⁸ In Nederland voldeed in 2025 46,1% van de volwassenen aan de beweegrichtlijnen, en meer mannen dan vrouwen voldeden eraan.⁠⁹ In de praktijk is dat ruim twee uur per week.

Wanneer je contact opneemt met een arts

Bel 112 bij pijn of een zwaar drukkend gevoel op de borst dat blijft als je gaat zitten, met zweten, misselijkheid, pijn in een arm, de nek of de kaak, moeilijk ademen of duizeligheid. Bel direct de huisarts of de huisartsenpost bij scherpe pijn op de borst met ademhalen dat moeilijk en pijnlijk gaat, of bij een hartslag die onregelmatig en heel snel is terwijl je rustig zit, en dezelfde dag als er bij druk of pijn op de borst ook koorts is. Maak op werkdagen een gewone afspraak als pijn op de borst steeds terugkomt en de oorzaak onbekend is.⁠¹⁰

Samengevat

Pijn op de borst is bij beide seksen de meest gemelde klacht, en de verschillen zitten in wat erbij komt: pijn in de rug, de nek en de kaak, misselijkheid, kortademigheid. De weken voor een acuut hartprobleem droegen vaker vermoeidheid en gebroken slaap dan een onprettig gevoel op de borst. Een klacht kan echt zijn terwijl de grote kransslagaders open zijn, en bloeddruk en bewegen dragen voor vrouwen andere grenzen dan voor mannen. Thuisarts geeft de signalen die vandaag bellen betekenen, en de scan geeft je een beginwaarde. Het is geen diagnose.