Lage bloedsuiker oorzaak: wat erachter zit, met en zonder diabetes, en wat een scan kan laten zien

In dit artikel lees je het antwoord op de vraag naar lage bloedsuiker oorzaak: waardoor het ontstaat, hoe je het merkt en wanneer je er een arts bij nodig hebt. Dat is belangrijk, want het antwoord draait vrijwel helemaal om één vraag: of je diabetesmedicijnen gebruikt. Bij mensen die insuline gebruiken komt lage bloedsuiker veel voor,⁠¹ en bij mensen zonder diabetes is het zeldzaam.⁠² De stofwisselingsscan van BioProfile geeft je een indicatie waar je vandaag staat op het gebied van stofwisseling. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan meet je bloedsuiker niet en wijst geen oorzaak aan. Dat kan alleen een arts beoordelen.

Wat telt als lage bloedsuiker

Bloedsuiker, of glucose, wordt gemeten in millimol per liter (mmol/l). Bij mensen met diabetes type 2 noemt Thuisarts een waarde onder 3,9 te laag.⁠⁴ Bij volwassenen zonder diabetes ligt de grens lager: een plasmaglucose van 3,0 of lager, waarbij waarden van 3,1 tot 3,9 soms om verder onderzoek vragen, afhankelijk van de klachten.⁠² Bij volwassenen zonder diabetes beginnen de klachten gemiddeld bij ongeveer 3,0.⁠⁵

Zonder diabetes telt lage bloedsuiker alleen als drie dingen samenkomen, bekend als de trias van Whipple: klachten, een gemeten lage glucose, en klachten die verdwijnen zodra de glucose weer normaal is.⁠² Voor jou betekent dit dat een trillerig gevoel niet genoeg is om het zeker te weten. Alleen een meting op het moment van de klachten kan het laten zien.

De signalen die Thuisarts laat zien zijn zweten, gapen, trillende handen, een bonzend hart, duizeligheid, hoofdpijn, tintelingen, verwardheid en plotselinge stemmingswisselingen.⁠⁶

Lage bloedsuiker oorzaak als je diabetesmedicijnen gebruikt

Bij mensen met diabetes type 2 noemt Thuisarts vijf oorzaken: een maaltijd overslaan of te laat eten, veel bewegen, te veel diabetesmedicijnen of insuline, alcohol, en ziek zijn met braken of diarree.⁠⁴ De film van Thuisarts voegt daar medicijnen op het verkeerde moment innemen aan toe, en noemt insuline-injecties en bepaalde tabletten als de medicijnen waar het om gaat.⁠⁶ Eenvoudig gezegd gaat het om vooral alledaagse oorzaken: een maaltijd, een training, een drankje, een dosis.

Hoe vaak het gebeurt, werd samengevat in een overzicht van 46 bevolkingsstudies met 532.542 mensen met diabetes type 2, waarvan veel studies de episodes over een jaar telden. Van de mensen met insuline had ongeveer de helft lichte of matige episodes en ongeveer een op de vijf een ernstige. Van de mensen met sulfonylureumderivaten, een groep diabetestabletten, had een derde lichte of matige episodes en ongeveer een op de twintig een ernstige.⁠¹ Kort gezegd geeft insuline de hogere kans, en bepaalde tabletten geven die kans ook.

Nederlandse studies laten hetzelfde beeld zien. In Hoorn werden 1.667 mensen met diabetes type 2 die insuline gebruiken gevolgd, met een mediane duur van 1,9 jaar. In die tijd meldde iets minder dan de helft alleen lichte episodes, en 7 procent ernstige.⁠⁷ In een landelijk Nederlands cohort van 2.350 insulinegebruikers meldde iets minder dan een derde een ernstige episode in het afgelopen jaar, en merkte iets minder dan een op de tien de waarschuwingssignalen niet meer duidelijk op. Ingewikkeldere insulineschema’s gingen met allebei samen.⁠⁸ Gebruik je insuline, dan betekent dit dat lage bloedsuiker een bekend onderdeel is van het leven met het medicijn, en dat het de moeite waard is om het missen van de waarschuwingssignalen met je huisarts te bespreken.

Lage bloedsuiker zonder diabetes

Zonder diabetes is lage bloedsuiker zeldzaam.⁠² Spoedoproepen voor lage bloedsuiker bij mensen zonder diabetes waren ook zeldzaam.⁠⁵ Als oorzaak noemt een overzicht uit 2023 onder meer alcohol, medicijnen, ernstige ziekte, hormoontekorten, een maagoperatie of maagverkleining, het auto-immuun insulinesyndroom, tumoren en erfelijke stofwisselingsziekten.⁠²

Alcohol is daarvan de bekendste. Een hoeveelheid van 48 gram alcohol kan de eigen glucoseaanmaak van de lever met wel 45 procent verlagen, en lage bloedsuiker werd gevonden bij ongeveer een kwart van de mensen met een alcoholgebruiksstoornis die binnenkwamen met alcoholische ketoacidose.⁠⁵ In gewone woorden: veel alcohol remt de suiker af die je lever zelf aanmaakt.

Een maagoperatie is een andere oorzaak, met lage suiker na de maaltijd.⁠² Na een gastric bypass of gastric sleeve meldde ongeveer een op de drie patiënten klachten van lage bloedsuiker.⁠⁵ Toen glucose continu werd gemeten, in 8 studies met 280 mensen, kwam lage bloedsuiker bij ruim de helft voor, en ’s nachts bij ongeveer een op de zes, met vergelijkbare cijfers na beide operaties. Hoe langer de operatie geleden was, hoe vaker het werd gevonden, en de auteurs concluderen dat het vaker gebeurt dan nu wordt aangenomen.⁠³ Heb je zo’n operatie gehad, dan betekent dit dat klachten na een maaltijd jaren later nog door de operatie kunnen komen. Het is wel belangrijk om te weten dat de studie lage waarden van een continue glucosesensor (CGM) meldde, en niet per se hypoglykemie met klachten die met bloedonderzoek is bevestigd. CGM heeft beperkingen bij lage waarden, en de huidige richtlijnen raden niet aan om hypoglykemie na een maagoperatie voor overgewicht alleen met CGM vast te stellen.

Een insulinoom, een tumor van de insulinemakende cellen van de alvleesklier, is de meest voorkomende oorzaak van een lichaam dat zelf te veel insuline maakt,⁠² maar het is zeldzaam: minder dan 4 gevallen per miljoen mensen per jaar. Lage bloedsuiker door andere tumoren is nog zeldzamer, ongeveer 1 per miljoen.⁠⁵ Deze oorzaken bestaan, en om die reden hoort een gemeten lage glucose zonder diabetes bij een arts. Tegelijk zijn ze zeldzaam.

Wanneer je hulp haalt

Heb je diabetes type 2 en meet je onder 3,9, dan adviseert Thuisarts eerst 6 suikerklontjes of druivensuikertabletten, daarna 2 sneetjes brood met jam, en opnieuw meten na 15 minuten, 1 uur en 2 uur. Dat geldt als de persoon verder bij bewustzijn en aanspreekbaar is. Bel je huisarts of de huisartsenpost als de bloedsuiker na het nemen van suiker onder 3,9 blijft, of als de persoon niet normaal reageert, moeilijk ademt, in de war is, of blijft trillen en zweten. Bel 112 als de persoon bewusteloos is.⁠⁴

Heb je geen diabetes en herken je de signalen, dan kan een arts beoordelen of een meting nodig is, want alleen een lage glucose die op het moment van de klachten is gemeten, telt.⁠²

Wat een stofwisselingsscan wel en niet kan laten zien

Een stofwisselingsscan geeft je zelfinzicht in waar je vandaag staat op het gebied van stofwisseling, en een beginwaarde om later mee te vergelijken. De scan doet geen glucosemeting, en lage bloedsuiker telt alleen bij een gemeten lage waarde,⁠² dus de scan kan je niet vertellen of een dip lage bloedsuiker was. De scan is geen diagnose. Gaat het je eigenlijk om een stofwisseling die traag aanvoelt, dan legt het artikel over een trage stofwisseling de symptomen uit en wat een scan meet.

Samengevat

Dit artikel liet zien dat de oorzaak van lage bloedsuiker afhankelijk is van de vraag of je diabetesmedicijnen gebruikt. Met insuline of bepaalde tabletten komt het veel voor, en is de oorzaak alledaags: een overgeslagen of late maaltijd, veel bewegen, te veel medicijnen, alcohol, of ziek zijn.⁠^4,1 Zonder diabetes is het zeldzaam, en varieert de oorzaak van alcohol en een maagoperatie tot zeldzame tumoren.⁠^2,5 Het telt alleen bij een gemeten lage glucose, de signalen en de momenten om hulp te halen komen van Thuisarts,⁠⁴ en een scan geeft zelfinzicht. De scan is geen diagnose.