In dit artikel lees je waarom mensen vergeetachtig door stress kunnen worden, wat onderzoek vond over het geheugen bij burn-out, wat er bekend is over langdurige stress en dementie, en wanneer vergeetachtigheid een reden is om naar de huisarts te gaan. Dat is belangrijk, want dingen vergeten in een gespannen periode kan je ongerust maken, en weten wat het onderzoek laat zien helpt je om je eigen situatie rustig te beoordelen. De hersengezondheidsscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied. Het is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan wijst geen oorzaak aan en stelt geen diagnose. Alleen een arts kan dat.

Geverifieerd door Sonia Sanz Muñoz, PhD
Gepromoveerd aan de University of Wollongong
Gecontroleerd op 26 oktober 2026
In het kort
- Stress kan je vergeetachtiger maken. Onder stress gaan mensen piekeren en emotioneler reageren, waardoor informatie minder goed blijft hangen.1
- In 17 studies scoorden mensen met een klinische burn-out slechter dan gezonde mensen op geheugen, aandacht en denksnelheid.2
- Studies die mensen jarenlang volgen, vinden een verband tussen langdurige stress en een hogere kans op dementie later. De onderzoekers van de langste studie zeggen dat er meer studies nodig zijn om die bevinding te bevestigen.3,4
- Af en toe iets vergeten betekent niet dat je dementie krijgt.5
Inhoud
Waarom je vergeetachtig door stress wordt
Thuisarts, de publiekswebsite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, noemt spanning en heftige gebeurtenissen als dingen die geheugenklachten erger kunnen maken. Onder stress gaan mensen piekeren en emotioneler reageren, waardoor informatie minder goed blijft hangen. Ook somberheid of een depressie kan vergeetachtigheid erger maken.1
Ook het moment telt mee. Een meta-analyse bundelde 113 studies met 6.216 deelnemers over hoe kortdurende stress het geheugen voor gebeurtenissen beïnvloedt. Stress vlak voor of tijdens het leren maakte het geheugen meestal slechter. De uitzondering was stress die pas kort voor de leerstof kwam en er direct mee te maken had. Stress vlak voor of tijdens het ophalen van een herinnering maakte het geheugen ook slechter, sterker bij emotionele dan bij neutrale inhoud. Stress na het leren maakte het geheugen in het algemeen juist beter.6
Voor jou betekent dit dat een gespannen moment het moeilijker kan maken om iets nieuws op te nemen, zoals een naam, of om iets op te halen dat je goed kent.6 Gaat het vergeten samen met een wazig, traag gevoel in je hoofd, dan lees je in hersenmist: wat het is en waar het vandaan komt meer over dat gevoel.
Als stress aanhoudt: burn-out en geheugen
Een systematische review bundelde 17 studies met 730 patiënten met een klinische burn-out en 649 gezonde mensen. De burn-outgroep scoorde slechter op het geheugen voor gebeurtenissen, op het kortetermijn- en werkgeheugen, op plannen en organiseren, en op aandacht en denksnelheid. Bij algemene kennis en ruimtelijk inzicht was er geen duidelijk verschil tussen de groepen. De onderzoekers concluderen dat problemen met denken aandacht verdienen in de zorg bij burn-out, om de terugkeer naar werk te steunen.2
Eenvoudig gezegd: als stress aanhoudt tot een burn-out, kan meer dan een deel van het denken trager worden, en het geheugen is daar een van.2
Een Nederlandse studie vergeleek 33 patiënten met een klinische burn-out, 29 mensen met een lichtere burn-out onder de klinische grens en 30 gezonde mensen. Hoe ernstiger de burn-out, hoe meer denkproblemen mensen zelf meldden. Op de tests scoorde alleen de groep met een klinische burn-out slechter, en dan nog licht: hun reacties waren trager, terwijl plannen en organiseren goed bleven. Deze patiënten zeiden ook dat de tests hun meer moeite kostten.7
Wat dit voor jou betekent: vergeten kan groter voelen dan wat een test oppikt, en de extra moeite die denken kost is een deel van wat mensen merken.7
Stress door de jaren heen en het geheugen later
Een systematische review verzamelde 30 studies die volwassenen met een gemiddelde beginleeftijd van 40 jaar of meer volgden, om te zien of stress samengaat met achteruitgang van het denken later. Neuroticisme, een persoonlijkheidstrek waar snel piekeren bij hoort, werd in 17 daarvan onderzocht, en ervaren stress in 7. Bij beide werd steeds een verband gevonden met achteruitgang van vooral het geheugen. Ingrijpende levensgebeurtenissen werden minder vaak onderzocht, in 6 studies. De onderzoekers concluderen dat het geheugen mogelijk extra gevoelig is voor veel neuroticisme en veel ervaren stress.8
Simpel gezegd: mensen die zich jarenlang veel gestrest voelen, gingen er in hun geheugen gemiddeld meer op achteruit. Deze studies volgen mensen en zoeken naar een verband. Op zichzelf tonen deze studies niet aan dat de stress de achteruitgang heeft veroorzaakt.8
Kan stress de kans op dementie verhogen?
In Zweden werden 1.462 vrouwen van 38 tot 60 jaar onderzocht in 1968 tot 1969, en daarna een aantal keer opnieuw, tot en met de ronde van 2000 tot 2003. In 35 jaar kregen 161 van hen dementie. Vrouwen die veelvuldig of voortdurend stress meldden, hadden een hogere kans op dementie. Hoe meer onderzoeksrondes waarin stress werd gemeld, hoe hoger het risico. De onderzoekers zeggen dat er meer studies nodig zijn om de bevindingen te bevestigen.3
Een tweede studie gebruikte de zorggegevens van 1.362.548 mensen van 18 tot 65 jaar in de regio Stockholm. Bij mensen met een geregistreerde code voor chronische stress in 2012 of 2013 werd later duidelijk vaker de ziekte van Alzheimer vastgelegd, en ook een lichte cognitieve stoornis: geheugen- en denkproblemen die lichter zijn dan dementie. Hetzelfde gold voor depressie, en het verband was het sterkst bij mensen met allebei. De onderzoekers noemen dit een mogelijk extra effect van chronische stress bovenop depressie.4
Wat dit voor jou betekent: langdurige stress, zeker in combinatie met depressie, gaat samen met een grotere kans op geheugenproblemen later in het leven.4 Tegelijk betekent af en toe iets vergeten niet dat je dementie krijgt. Bij dementie komen daar problemen bij met dagelijkse dingen, zoals koken, geldzaken en communiceren.5 Wat er verder achter vergeetachtigheid kan zitten, lees je in vergeetachtigheid: oorzaken en wat een scan meet.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Bel op een werkdag je huisarts als je denkt dat je geheugen snel slechter wordt, als de klachten je hinderen bij je dagelijkse bezigheden, als de klachten steeds erger worden, als je denkt dat je meer moeite hebt met onthouden dan andere mensen van je leeftijd, of als je bang bent dat het om dementie kan gaan.1 Maak ook een afspraak als er problemen in je leven ontstaan die door dementie kunnen komen.5
Wat een scan wel en niet kan zeggen
De hersengezondheidsscan geeft je een score voor waar je vandaag staat op dit gebied. Herhaal de scan na een rustigere of drukkere periode, en je hebt twee getallen in plaats van een gevoel. De scan kan stress, somberheid en andere oorzaken niet uit elkaar houden, omdat elk daarvan vergeetachtigheid erger kan maken.1 Het is geen diagnose. De oorzaak zoeken is werk voor een arts.
Samengevat
Stress kan je vergeetachtig maken, omdat piekeren en emotie het opnemen en ophalen van informatie in de weg zitten.1,6 Houdt stress aan tot een burn-out, dan kunnen geheugen, aandacht en denksnelheid allemaal trager worden.2 Langdurige stress is in verband gebracht met achteruitgang van het geheugen en met dementie later in het leven, in studies die een verband laten zien.8,3 Af en toe iets vergeten betekent niet dat je dementie hebt, en de signalen van Thuisarts vertellen je wanneer je de huisarts belt.5,1
Veelgestelde vragen
Waarom ben ik ineens zo vergeetachtig?
Spanning en heftige gebeurtenissen kunnen geheugenklachten erger maken, en dat geldt ook voor somberheid of een depressie.1 Wat het bij jou is, beoordeelt een arts. Denk je dat je geheugen snel slechter wordt, of worden de klachten steeds erger, bel dan op een werkdag je huisarts.1
Kan stress verwardheid veroorzaken?
De studies in dit artikel maten geheugen, aandacht en denksnelheid. Verwardheid als zodanig is in deze studies niet gemeten. Bij mensen met een klinische burn-out waren aandacht en verwerkingssnelheid zwakker dan bij gezonde mensen,2 en stress rond het moment van ophalen maakte het geheugen slechter.6 Dat kan voelen alsof je de draad kwijtraakt. Maak je je zorgen dat je geheugen achteruit kan gaan, maak dan een afspraak bij je huisarts.5
Wat zijn de symptomen van ernstige stress?
Voor het denken beschrijven de bronnen meer piekeren, emotioneler worden en informatie minder goed opnemen.1 Mensen met een klinische burn-out meldden meer problemen met denken en geheugen, en vonden denktests zwaarder.7 Andere signalen van stress vallen buiten de studies die dit artikel gebruikt.
Kan stress de kans op dementie verhogen?
Studies wijzen op een verband. Vrouwen die op middelbare leeftijd veelvuldig of voortdurend stress meldden, hadden in een periode van 35 jaar een hogere kans op dementie,3 en in Stockholm werd de ziekte van Alzheimer vaker vastgelegd bij mensen bij wie chronische stress was geregistreerd.4 Zulke studies laten een verband zien, en de onderzoekers van de studie over 35 jaar zeggen dat er meer studies nodig zijn om het te bevestigen.3
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik vergeet snel dingen. thuisarts.nl
- Gavelin HM, Domellöf ME, Åström E, Nelson A, Launder NH, Stigsdotter Neely A, Lampit A. Cognitive function in clinical burnout: A systematic review and meta-analysis. Work en Stress, 2022;36(1):86-104 (online 2021). doi.org/10.1080/02678373.2021.2002972
- Johansson L, Guo X, Waern M, Östling S, Gustafson D, Bengtsson C, Skoog I. Midlife psychological stress and risk of dementia: a 35-year longitudinal population study. Brain, 2010. doi.org/10.1093/brain/awq116
- Wallensten J, Ljunggren G, Nager A, Wachtler C, Bogdanovic N, Petrovic P, Carlsson AC. Stress, depression, and risk of dementia – a cohort study in the total population between 18 and 65 years old in Region Stockholm. Alzheimer’s Research en Therapy, 2023. doi.org/10.1186/s13195-023-01308-4
- Thuisarts.nl (NHG). Ik ben bang dat ik dementie krijg. thuisarts.nl
- Shields GS, Sazma MA, McCullough AM, Yonelinas AP. The Effects of Acute Stress on Episodic Memory: A Meta-Analysis and Integrative Review. Psychological Bulletin, 2017;143(6):636-675. doi.org/10.1037/bul0000100
- Oosterholt BG, Maes JH, Van der Linden D, Verbraak MJ, Kompier MA. Cognitive performance in both clinical and non-clinical burnout. Stress, 2014;17(5):400-409. doi.org/10.3109/10253890.2014.949668
- Franks KH, Rowsthorn E, Bransby L, Lim YY, Chong TT, Pase MP. Association of Self-Reported Psychological Stress with Cognitive Decline: A Systematic Review. Neuropsychology Review, 2023. doi.org/10.1007/s11065-022-09567-y
Lees ook
Geschreven door
Meet waar je begint
Beantwoord de vragen van de hersengezondheidsscan en je score staat in je dashboard. Wat de scan meet en waarop die gebaseerd is, staat op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

