Darmgezondheid

Door Dimitar Marinov, MD, PhD · Gepubliceerd op 22 oktober 2026 · Laatst bijgewerkt op 22 oktober 2026 · Leestijd ongeveer 8 minuten

Wat is spijsvertering, gezien in een gewoon moment: een vrouw op de bank maakt bij lamplicht de bovenste knoop van de spijkerbroek los.

In dit artikel lees je het antwoord op de vraag wat is spijsvertering, welke route je eten door je lichaam neemt, hoe lang dat duurt, wat er invloed op heeft en wat je merkt als het niet soepel loopt. Dat is belangrijk, want darmklachten komen veel voor en zonder te weten hoe een normaal tempo eruitziet, is een trage week of een zware avond lastig te plaatsen. De darmscan van BioProfile meet de darmklachten die je merkt en geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied. De scan is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan wijst geen oorzaak aan. Alleen een arts kan daarnaar zoeken.

In het kort

  • Spijsvertering breekt eten en drinken af tot voedingsstoffen die het lichaam kan opnemen, langs een route van mond tot anus, en duurt meestal 25 tot 48 uur.⁠1
  • Het tempo verschilt tussen mensen en zelfs binnen één persoon van meting tot meting, en een trager tempo gaat samen met een andere mix van darmbacteriën.⁠2,3
  • Darmklachten komen veel voor: volgens de huidige definitie heeft wereldwijd ongeveer een op de tien volwassenen functionele verstopping.⁠4 Een darmscan laat zien waar je vandaag staat. De scan noemt geen oorzaak.

Wat is spijsvertering en welke route neemt je eten?

Spijsvertering breekt eten en drinken af tot voedingsstoffen die het lichaam kan opnemen.⁠1 De route loopt van de mond tot de anus, via de slokdarm, de maag, de dunne darm en de dikke darm.⁠1

De onderdelen zijn groter dan je misschien denkt. De slokdarm is ongeveer dertig centimeter lang, de maag ongeveer 20 centimeter en de dunne darm 3 tot 10 meter. Onderweg voegt het lichaam eigen vocht toe: ongeveer 1 tot 1,5 liter speeksel per 24 uur en ongeveer 1 tot 1,5 liter maagsap per dag.⁠1 Gewoon gezegd: een maaltijd reist meters door je lichaam, en over een hele dag voegt het lichaam liters eigen vocht toe aan wat je eet en drinkt.

Hoe lang de spijsvertering duurt

De spijsvertering duurt meestal 25 tot 48 uur, afhankelijk van wat je eet en drinkt.⁠1 Een groot onderzoek mat de duur op een manier die iedereen zich kan voorstellen. In het PREDICT 1-onderzoek aten 863 gezonde volwassenen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten twee muffins met blauwe kleurstof en hielden bij wanneer de eerste blauwe ontlasting kwam. De middelste waarde voor de hele groep was 28,7 uur.⁠3 Bij de helft van deze mensen deed een maaltijd er dus langer dan 28,7 uur over, en bij de andere helft korter.

Het tempo verschilt ook tussen mensen en binnen één persoon. Bij 32 gezonde vrijwilligers met hetzelfde eet- en beweegschema ging voedsel bij mannen sneller door de dikke darm dan bij vrouwen, en na een eerste trage fase liep de maag bij mannen sneller leeg. Iedereen werd twee keer gemeten, en de tijd van dezelfde persoon verschilde merkbaar tussen de twee metingen.⁠2 Wat dat voor jou betekent: er is geen vast juist aantal uren, en je eigen tempo kan van week tot week verschuiven.

Wat je spijsvertering vormt: bacteriën, huishouden en vezels

Hoe lang voedsel in de darm blijft, gaat samen met welke bacteriën daar leven. In het onderzoek met de blauwe muffins had de gemeten passagetijd een sterker verband met de samenstelling van de darmbacteriën dan hoe vaak mensen poepten of hoe vast de ontlasting was. Een langere passagetijd ging samen met bepaalde bacteriën, zoals Akkermansia muciniphila, Bacteroides en Alistipes.⁠3 Eenvoudig gezegd trekken een trage darm en een andere mix van bacteriën samen op.

Waar die bacteriën vandaan komen, is in Nederland onderzocht. Onderzoekers vergeleken de darmbacteriën van 8.208 mensen uit 2.756 gezinnen in het Lifelines-cohort in het noorden van het land met 241 factoren, van voeding en medicijnen tot gezondheid en inkomen. Slechts ongeveer 6,6 procent van de bacteriegroepen was erfelijk, terwijl in hetzelfde huishouden wonen de variatie van ongeveer 48,6 procent ervan verklaarde.⁠5 In gewone woorden: je darmbacteriën hebben meer te maken met hoe en met wie je leeft dan met de genen waarmee je geboren bent. Wat de darmflora verandert en wat niet, lees je in darmflora verbeteren.

Vezels zijn het deel van de maaltijd dat het verst op de route werkt. Onoplosbare vezels vergroten het volume van de darminhoud en ondersteunen zo de stoelgang. Fermenteerbare vezels worden door darmbacteriën omgezet in vetzuren zoals butyraat, die de cellen van de darmwand voeden.⁠6 De Gezondheidsraad adviseert 3,0 tot 3,5 gram vezels per megajoule energie per dag, wat voor volwassenen van 18 tot 49 jaar neerkomt op minstens 24 gram voor vrouwen en minstens 30 gram voor mannen, en veel mensen in Nederland krijgen te weinig binnen.⁠6 Vezels geven de darm dus iets om te bewegen en de bacteriën iets om te eten.

Als de spijsvertering niet soepel loopt

Darmklachten zonder zichtbare oorzaak komen veel voor. In een onderzoek onder 73.076 volwassenen in 33 landen voldeed 40,3 procent van wie online antwoordde en 20,7 procent van wie thuis werd geïnterviewd aan de criteria voor minstens één aandoening van de wisselwerking tussen darm en hersenen. Deze klachten kwamen meer voor bij vrouwen en gingen samen met een lagere kwaliteit van leven en meer bezoeken aan een arts.⁠7 Aan de huidige criteria voor het prikkelbaredarmsyndroom, een van deze aandoeningen, voldeed 4,1 procent van de online respondenten en 1,5 procent van de respondenten thuis.⁠7 Gewoon gezegd: heb je vaak last van je darmen, dan ben je in groot gezelschap.

Een overzicht van 45 studies met samen 275.260 volwassenen vond volgens de huidige definitie functionele verstopping bij ongeveer een op de tien volwassenen, tot twee keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen.⁠4 Thuisarts noemt minder dan 3 keer per week poepen verstopping, en adviseert 1,5 tot 2 liter per dag te drinken, vooral water en thee of koffie zonder suiker, genoeg vezels te eten uit volkorenproducten, groente, fruit, peulvruchten en noten, en elke dag een half uur of langer te bewegen.⁠8 Is je klacht vooral een opgeblazen buik, dan staan de mogelijke oorzaken in opgeblazen buik: de oorzaken en wat een darmscan meet.

Wat een darmscan meet en wat niet

De darmscan vraagt naar de darmklachten die je merkt en zet je antwoorden om in een score. Die score is je beginpunt, en als je de scan later herhaalt, heb je twee getallen om te vergelijken in plaats van een vage herinnering.

Een vragenlijst kan de ene oorzaak niet van de andere onderscheiden. Verstopping, het prikkelbaredarmsyndroom en andere klachten kunnen in een lijst met antwoorden op elkaar lijken, omdat deze aandoeningen zelf worden omschreven aan de hand van de klachten die mensen melden.⁠7 De scan is geen diagnose. Een oorzaak zoeken is werk voor een arts.

Wanneer je naar de dokter gaat

Bel meteen de huisarts of de huisartsenpost bij plotselinge hevige buikpijn, pijn die steeds erger wordt, bloed bij het overgeven of uit de anus, plakkerige zwarte ontlasting, overgeven dat blijft doorgaan, of als je je bij de pijn klam, zweterig, flauw of suf voelt. Bel dezelfde dag als je buikpijn hebt en daarbij koorts van 38 graden of hoger, pijn rechtsonder in de buik, of een maagverkleining in de afgelopen 6 maanden. Maak een afspraak bij pijn die aanhoudt of langzaam erger wordt, een verandering in je stoelgang, of als je lichaamsgewicht daalt zonder dat je weet waarom.⁠9 Bij verstopping maak je een afspraak als je de adviezen 2 weken hebt geprobeerd en de klachten niet minder worden.⁠8

Samengevat

Spijsvertering breekt eten af tot voedingsstoffen langs een route van mond tot anus en duurt meestal 25 tot 48 uur.⁠1 Het tempo verschilt tussen mensen en binnen één persoon, en gaat samen met de mix van darmbacteriën.⁠2,3 Die bacteriën worden meer gevormd door hoe je leeft dan door je genen, en vezels zijn voedsel voor die bacteriën.⁠5,6 Darmklachten komen veel voor, Thuisarts noemt de signalen waarbij je naar een arts gaat, en een darmscan laat zien waar je vandaag staat.⁠7,9

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de spijsvertering bij een mens?

Meestal 25 tot 48 uur, afhankelijk van wat je eet en drinkt.⁠1 Bij 863 gezonde volwassenen die blauw gekleurde muffins aten, was de middelste waarde van eten tot de eerste blauwe ontlasting 28,7 uur.⁠3 Dezelfde persoon kan van meting tot meting merkbaar sneller of trager zijn.⁠2

Wat gebeurt er als je eten niet goed wordt verteerd?

Je kunt het merken als darmklachten, zoals verstopping, pijn of een verandering in de stoelgang. Zulke klachten komen veel voor: in een wereldwijd onderzoek voldeed 40,3 procent van de internetrespondenten aan de criteria voor minstens één aandoening van de wisselwerking tussen darm en hersenen.⁠7 Pijn die aanhoudt of een verandering in de stoelgang is een reden om een afspraak te maken bij de huisarts.⁠9

Hoe vaak moet je poepen?

Er is geen vast juist aantal. Thuisarts noemt minder dan 3 keer per week poepen verstopping.⁠8

Helpen vezels bij de spijsvertering?

Onoplosbare vezels vergroten het volume van de darminhoud en ondersteunen zo de stoelgang, en darmbacteriën zetten fermenteerbare vezels om in vetzuren zoals butyraat, die de cellen van de darmwand voeden.⁠6 Voor volwassenen van 18 tot 49 jaar is het advies minstens 24 gram per dag voor vrouwen en minstens 30 gram per dag voor mannen.⁠6

Is de darmscan een test op het prikkelbaredarmsyndroom?

Het prikkelbaredarmsyndroom wordt omschreven aan de hand van criteria die een arts toepast; in een wereldwijd onderzoek voldeed 4,1 procent van de internetrespondenten aan de huidige criteria.⁠7 De darmscan meet de klachten die je merkt en geeft je een beginpunt. De scan is geen diagnose.

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Voedingscentrum. Spijsvertering. Encyclopedie, voedingscentrum.nl (geraadpleegd 2026-10-06). voedingscentrum.nl
  2. Degen LP, Phillips SF. Variability of gastrointestinal transit in healthy women and men. Gut, 1996;39(2):299-305. doi.org/10.1136/gut.39.2.299
  3. Asnicar F, Leeming ER, Dimidi E, et al. Blue poo: impact of gut transit time on the gut microbiome using a novel marker. Gut, 2021;70(9):1665-1674. doi.org/10.1136/gutjnl-2020-323877
  4. Barberio B, Judge C, Savarino EV, Ford AC. Global prevalence of functional constipation according to the Rome criteria: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Gastroenterology and Hepatology, 2021;6(8):638-648. doi.org/10.1016/s2468-1253(21)00111-4
  5. Gacesa R, Kurilshikov A, Vich Vila A, et al. Environmental factors shaping the gut microbiome in a Dutch population. Nature, 2022;604:732-739. doi.org/10.1038/s41586-022-04567-7
  6. Voedingscentrum. Vezels. Encyclopedie, voedingscentrum.nl (geraadpleegd 2026-10-06). voedingscentrum.nl
  7. Sperber AD, Bangdiwala SI, Drossman DA, et al. Worldwide Prevalence and Burden of Functional Gastrointestinal Disorders, Results of Rome Foundation Global Study. Gastroenterology, 2021;160(1):99-114.e3. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Thuisarts.nl (NHG). Ik kan moeilijk poepen (geraadpleegd 2026-10-06). thuisarts.nl
  9. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb buikpijn (geraadpleegd 2026-10-06). thuisarts.nl

Kijk waar je darmen vandaag staan

De darmscan vraagt naar de darmklachten die je merkt en geeft je een beginpunt in je dashboard. Wat de darmscan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.