Gepubliceerd onderzoek naar gewrichtsveroudering · Lees dit voordat je nog een potje koopt
Geen nieuw supplement. Geen half jaar wachten tot je iets merkt. Een gratis check van vijf minuten die laat zien welke signalen in jouw eigen antwoorden het hardst spreken.
"Ik ben gewoon versleten. Dat is het."
Zeg die zin eens hardop.
Hij ligt dicht bij wat je denkt als je boven aan de trap even stil moet staan. Of als je vingers 's ochtends stijf zijn wanneer je je koffie vastpakt.
Ik ben Jesse van der Velde. Geen goeroe en geen dokter. Ik bestudeer en deel wat gepubliceerd onderzoek zegt over hoe een lichaam ouder wordt. Dat test ik al ruim veertien jaar op mezelf en met de mensen die ik begeleid.
VIDEO SLOT · plaats hier een video of embed
"Slijtage" betekent opgebruikt. Te veel jaren, te veel trappen, te veel tennis in je dertiger jaren.
Als het materiaal (de stoffen in je gewrichten) op is, ligt de vervolgstap voor de hand. Ontzie het gewricht. Vul het materiaal aan. Koop het potje met de knie op het etiket.
Zo is de winkel ingericht: bouwstoffen in poedervorm, en er is een hele industrie omheen gebouwd.
Er zit één probleem in dat verhaal.
Je kraakbeen is levend weefsel, onderhouden door cellen die het weefsel opbouwen en beschadigde onderdelen opruimen. Dat werk noem ik hieronder "gewrichtsonderhoud".
Het onderzoek van het afgelopen decennium wijst naar die cellen. Het materiaal komt pas daarna.
Misschien denk je: "Ach, dat is gewoon de leeftijd."
Maar dat is niet waar.
In 2016 publiceerden drie onderzoekers onder leiding van Richard Loeser een studie over wat ouder worden met gewrichten doet.¹
Wat er onderzocht werd: via welke mechanismen veroudering bijdraagt aan gewrichtsklachten.
Hoe: dit is een meta-studie. Geen eigen proef en geen deelnemers. De auteurs beschrijven geen zoekstrategie en geen selectiecriteria, en wat zij bespreken gaat grotendeels over kraakbeen.
De bevindingen: vijf veranderingen die in een ouder wordend gewricht tegelijk lopen en samen één uitkomst opleveren, meer afbraak en minder herstel.
Lees dat rijtje nog eens. Er staat nergens "opgebruikt". De cellen die het gewrichtsonderhoud deden, veranderen van gedrag.
De auteurs zetten er zelf bij dat ouder worden en gewrichtsklachten nauw samenhangen, maar twee losse processen zijn. Ouder worden levert die klachten dus niet vanzelf op.
Over die oxidatieve stress bestaat een apart overzichtsartikel. Henrotin, Kurz en Aigner publiceerden in 2005 over reactieve zuurstofsoorten, moleculen die in elke cel ontstaan zodra die cel zuurstof verbruikt.²
Wat er onderzocht werd: wat zuurstof en die moleculen doen met kraakbeencellen.
Hoe: een systematische zoekactie in Medline, waarna de auteurs het gepubliceerde onderzoek aan cellen in het laboratorium en in levend weefsel op een rij zetten. Ook hier geen patiënten.
De bevindingen: dezelfde moleculen doen twee tegengestelde dingen, en de hoeveelheid bepaalt welke van de twee. Op normale niveaus horen ze bij gewone taken van de kraakbeencel: de cel activeren, celdeling, en het weefsel eromheen omvormen, wat zowel opbouw als afbraak inhoudt. Zodra de productie groter wordt dan wat de cel wegwerkt, ontstaat wat de auteurs "oxidatieve stress" noemen, en raken diezelfde cellen beschadigd.
Aan welke kant jouw eigen lichaam zit, voel je van binnenuit niet.
De auteurs zijn eerlijk over hoe ver dat reikt: de precieze rol van oxidatieve stress bij kraakbeenafbraak noemen ze zelf nog onduidelijk.
Twintig jaar lang kreeg je een verhaal waar je niets aan kon doen. Celgedrag reageert wel op belasting, spierkracht en gewicht.
Dat maakt het proces aanpakbaar.
Herken je dit? Doe nu de gratis check.
Onze wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst geeft je antwoorden
654,1 miljoen. In 2020 verscheen een meta-analyse van Cui en collega's: 88 bevolkingsonderzoeken met samen 10.081.952 deelnemers, gezocht in PUBMED, EMBASE en SCOPUS tot en met 4 april 2020. Langdurige knieklachten kwamen voor bij 22,9 procent van de mensen vanaf 40 jaar, wereldwijd ongeveer 654,1 miljoen.³
Dat aantal is een berekening en geen telling: de auteurs zetten er een 95 procent betrouwbaarheidsinterval bij van 565,6 tot 745,6 miljoen. Het zegt hoeveel mensen ermee lopen, en niets over wat er bij jou speelt.
11e van 291. Het Global Burden of Disease-programma publiceerde in 2014 de berekening van Cross en collega's. Zij verzamelden via systematische reviews cijfers per leeftijd en geslacht, en rekenden die per land door in een model voor 1990 en 2010. Van de 291 meegerekende aandoeningen stonden heup- en knieklachten in 2010 op de 11e plaats van grootste veroorzakers van beperkingen wereldwijd.⁴
De auteurs schrijven er zelf bij dat problemen in hun methode het zeer waarschijnlijk maken dat de werkelijke last is onderschat. Die 11e plaats is een ondergrens.
1,69 keer. Dezelfde meta-analyse uit 2020 vond langdurige knieklachten 1,69 keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen (95 procent betrouwbaarheidsinterval 1,59 tot 1,80).³
Ben je een vrouw boven de vijftig? Dan stond dat verschil al in de cijfers, en niemand vertelde het je.
Jij kent je eigen versie hiervan. De versie die ik van oudere familie om me heen hoorde, kwam voort uit een hotel waar we met de familie waren: twee trappen naar het ontbijt, en over de eerste zes treden bewoog mijn oma stijf en langzaam.
"Ik ben gewoon versleten" maakt van twee trage minuten een oordeel over de rest van je leven.
Dan pas je je aan. Je neemt de lift. Je zegt geen ja meer op de wandeling.
Wat je voelde is echt. Voor dat oordeel is geen bewijs.
Het onderzoek beschrijft een proces dat loopt. En van een proces kun je vaststellen waar het staat.
1. Het potje bouwstoffen.
De redenering was aanvoer: het materiaal is weg, dus eet het materiaal. Daar zit een kern van waarheid in. Het helpt. Maar het is niet het hele verhaal, je moet ook verder kijken.
Bello en Oesser bekeken in 2006 de literatuur over collageenhydrolysaat: een zoekactie in PubMed tot mei 2006, plus congresabstracts en Duitstalige artikelen die zij zelf relevant vonden. Geen systematische review dus. Ze vonden vier open en drie dubbelblinde studies. Collageenhydrolysaat wordt in de darm opgenomen en hoopt zich op in kraakbeen, en kraakbeencellen in het laboratorium gaan er meer bouwstoffen door aanmaken (p kleiner dan 0,05 tegenover onbehandelde cellen). In die zeven studies bleek het veilig, en gaf het bij sommige mannen en vrouwen verbetering op sommige maten voor pijn en functie.⁵
Alleen schrijven de auteurs er zelf bij dat veel van die studies niet vermeldden of hun uitkomst statistisch significant was. Ze noemen hun conclusie een reden om het te overwegen, en geen bewijs dat het werkt.
Je was dus niet dom dat je het kocht. Alleen krijg je uit een potje geen antwoord op de vraag welk van die vijf bij jou de grootste rol speelt.
2. Het rustiger aan doen.
Als het probleem slijtage is, is rust logisch. Maar besef wat rust wel en niet doet. Het neemt op dat moment de belasting weg. Het vertelt je niet welk van de processen hierboven bij jou het hardst spreekt, en langdurig ontzien haalt ook de belasting weg die je spieren nodig hebben.
Briggs en collega's schreven in 2016 in The Gerontologist een rapport voor het wereldrapport over ouder worden van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 2015. Er zijn meer dan 150 soorten aandoeningen aan spieren, botten en gewrichten. Hun kernpunt: pijnlijke klachten daarvan hangen sterk samen met minder kunnen bewegen, en daarop volgen achteruitgang in functioneren, kwetsbaarheid, minder welbevinden en verlies van zelfstandigheid.⁶
Rust leidt tot minder bewegen, en dat is precies wat dit rapport als het probleem aanwijst. Let ook op wat het niet kan zeggen: er ligt geen eigen onderzoek aan ten grondslag, dus het beschrijft een richting en bewijst niet dat iets werkt.
3. "Het is m'n leeftijd, er valt niets aan te doen."
Newman en collega's volgden 2.292 mensen van 70 tot 79 jaar, en publiceerden dat in 2006 in de Journals of Gerontology. Hier zijn kracht en spieromvang in dezelfde mensen gemeten: kracht met krachtmeters, omvang met een CT-scan en een DXA-scan. Daarna hielden ze bij wie er overleed. Er overleden 286 mensen in gemiddeld 4,9 jaar. Kracht hing sterk samen met sterfte: per standaarddeviatie minder kniekracht, 38 newtonmeter, lag de kans om te overlijden 1,51 keer zo hoog bij mannen (95 procent betrouwbaarheidsinterval 1,28 tot 1,79) en 1,65 keer zo hoog bij vrouwen (1,19 tot 2,30). Spieromvang hing in deze studie niet sterk samen met sterfte.⁷
Corrigeren voor spieromvang veranderde het verband met kracht nauwelijks.
Er werd niemand getraind. Dit is een groep die werd gevolgd, dus er staat een samenhang in en geen oorzaak: binnen dezelfde leeftijdsgroep hing kracht samen met sterfte, en spieromvang niet.
4. Het jaartje afwachten.
Geef het tijd, kijk hoe het zich ontwikkelt. Maar een proces met een richting pauzeert niet terwijl jij wacht. Het rapport in The Gerontologist wijst één kant aan: minder bewegen, en daarna verlies van zelfstandigheid.⁶
Vier antwoorden, één gedeeld probleem: geen ervan heeft gekeken naar wat er bij jou speelt.
Het verhaal over slijtage klopt niet, en de aanpak die eruit volgde dus ook niet. Die aanpak heeft gefaald. Jij hebt niets fout gedaan. Het kan anders.
Dit is de essentie. Als gewrichtsveroudering vijf processen zijn die tegelijk lopen, is "welk potje" geen nuttige vraag meer.
De vraag wordt: welk van die vijf speelt bij mij nu de grootste rol?
Een ontstekingsactiviteit die aanhoudt vraagt iets anders dan een gewricht dat verkeerd belast wordt door te weinig spierkracht. Van binnenuit voelen ze allebei als dezelfde stijve ochtend.
Dat is nieuw. Het overzichtsartikel uit 2016 zette die vijf processen op een rij en maakte ze benoembaar.¹
Wat er niet was: een manier om jouw situatie langs dat rijtje te leggen.
Op één voorwaarde. Zo'n analyse moet over jou gaan: jouw klachten, jouw patroon, vraag voor vraag naast die processen gelegd. Een algemeen lijstje met gewrichtstips vertelt je niet welk van die vijf bij jou de grootste rol speelt.
BioProfile heeft die eerste stap gebouwd. Een wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst, vijf minuten, gratis en zonder account.
Je beantwoordt vragen over je lichaam en je dagelijks leven. Daarna zie je welke signalen in jouw profiel hard spreken, en wat het onderzoek daarover zegt.
Geen medisch onderzoek. Een analyse van je eigen antwoorden. Je gebruikt de uitkomst zelf, of je legt hem op tafel bij je arts of je coach.
Geen van de vier routes hierboven begon bij jouw eigen situatie.
Je doet de gratis check. Vijf minuten, zonder account, en er valt niets te kopen.
Zelfs als je er niets mee doet, heb je "ik ben gewoon versleten" ingeruild voor een analyse van je eigen antwoorden. Die ruil is vijf minuten waard.
En de volgende keer dat je boven aan de trap stilstaat, weet je welke signalen in jouw profiel het hardst spreken.
Doe het nu deze pagina nog openstaat. Het proces loopt door zolang je wacht.
Onze wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst geeft je antwoorden
De scan is geen medisch onderzoek. Een analyse van je eigen antwoorden. Raadpleeg bij aanhoudende klachten je arts.