In het kort
- Op weg naar gewoontes die blijven: bij 41 volwassenen met een mediane leeftijd van 65 jaar ging een korte online check-in op eten, bewegen, slaap en stress in 12 weken samen met meer groente, meer water, minder stress en beter slapen.1
- Elke dag inchecken ging samen met grotere veranderingen in stress en slaap, maar mensen hielden een minder frequente check-in beter vol, en in beide groepen werd de check-in naarmate de weken verstreken minder vaak ingevuld.1
- Gewoontes kunnen zich binnen ongeveer twee maanden beginnen te vormen, maar hoe lang dat duurt verschilt sterk van persoon tot persoon.2
- Er was geen groep zonder het hulpmiddel, dus de bevindingen kunnen niet laten zien dat de check-in zelf de veranderingen veroorzaakte; de auteurs noemen ze voorlopig.1
Inhoud
- Waarom het goede plan zo snel verwatert
- Je bent lang niet de enige
- Waarom weten nog niet hetzelfde is als doen
- Wat een team in Adelaide testte
- De check-in als spiegel voor gewoontes die blijven, en hoe vaak je die voorhoudt
- Wat het team in Adelaide vond, en wat dat niet laat zien
- Kort gezegd, en wat je nu kunt doen
- Veelgestelde vragen
Waarom het goede plan zo snel verwatert
In dit stuk lees je wat helpt bij gewoontes die blijven, en hoe een korte check-in op eten, bewegen, slaap en stress samen kan gaan met gezondere dagen. Dat is belangrijk, want de meeste mensen weten al wat goed voor ze is; het moeilijke is het vol te houden zodra het eerste enthousiasme voorbij is. Een kleine, regelmatige blik op je eigen gewoontes ging samen met meer groente, meer water, rustigere dagen en betere nachten, en jezelf te vaak bevragen bleek ook een prijs te hebben.
Je begint de week met een goed plan. Meer groente bij het avondeten, een fles water op je bureau, wat eerder naar bed, een wandeling in de lunchpauze. Halverwege de week loopt een vergadering uit, wordt het avondeten wat er nog in de vriezer ligt, blijft de fles vol en scrol je nog lang door terwijl je allang wilde slapen. Niemand zegt je dat er iets misging, en dat is juist een deel van het probleem: zonder dat iemand het merkt, zelfs jij niet, komt het oude patroon stilletjes terug. Tegen het weekend kun je niet meer zeggen hoe de week eigenlijk ging, alleen dat die minder gezond voelde dan je had gepland.
Je bent lang niet de enige
Achterblijven bij het gezonde plan is de norm en geen uitzondering, en de officiële cijfers laten dat zien. Het CBS meldde in 2023 over de jaren 2019 tot en met 2021: 29 procent van de Nederlanders van 18 tot 70 jaar voldeed aan de richtlijn voor groente.3 Bij bewegen is het beeld vergelijkbaar: in 2022 voldeed 44 procent van de Nederlandse volwassenen aan de Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad, meldde het CBS in 2023.4
En Nederland doet het naar verhouding nog goed. Eurostat meldde in 2022 dat Nederland binnen de EU een van de hoogste aandelen had van mensen die vijf of meer porties groente en fruit per dag eten: 30 procent, met alleen Ierland nog hoger.5 Zelfs in de Europese kopgroep halen de meeste mensen het niet.
Wil je zien waar je eigen gewoontes rond eten, bewegen, slaap en stress staan, dan geeft de leefstijlscan je een startpunt. Hoeveel energie je op een dag binnenkrijgt, is een aparte vraag, die aan bod komt in hoeveel calorieën je per dag nodig hebt. Waarom dagelijkse gewoontes zo vaak terugkomen als mensen het over gezond ouder worden hebben, lees je in biologische leeftijd versus kalenderleeftijd.
Waarom weten nog niet hetzelfde is als doen
Een gewoonte is gedrag waar je niet meer over hoeft te beslissen. Je omgeving beslist voor je: hetzelfde tijdstip, dezelfde plek, dezelfde mensen, hetzelfde eten op tafel. Daarom verliest een plan dat je zondag met goede voornemens maakt zo vaak van de routine die al in je woensdag zit ingebakken. Lally en collega’s volgden in het European Journal of Social Psychology hoe gewoontes ontstaan in het dagelijks leven in plaats van in een laboratorium, en dat werk werd een vertrekpunt voor hoe onderzoekers het vormen van gewoontes bestuderen.6
Een latere systematische review bracht 20 studies met 2.601 deelnemers samen, over gewoontes zoals lichaamsbeweging, water drinken, flossen en voeding. De boodschap: gewoontes kunnen zich binnen ongeveer twee maanden beginnen te vormen, maar hoe lang het duurt verschilt sterk van persoon tot persoon. Bij de doorsnee persoon duurde het 59 tot 66 dagen; de gemiddelden, omhooggetrokken door mensen die veel langer nodig hadden, liepen van 106 tot 154 dagen. Hoe vaak mensen het gedrag deden, wanneer ze het deden, of ze het zelf kozen en hoe prettig het voelde, hing allemaal samen met hoe sterk de gewoonte werd. Ochtendroutines en zelfgekozen gewoontes waren de sterkere.2
Een tweede onderzoekslijn verklaart waarom opschrijven helpt. Een meta-analyse van experimentele studies vond dat mensen die werden aangespoord om hun voortgang vaker bij te houden, ook vaker hun doelen haalden. Bijhouden werkte beter als de informatie echt werd vastgelegd, en als die aan iemand werd gemeld of openbaar werd gemaakt.7 Bijhouden is met andere woorden geen boekhouding. Het hoort bij hoe je bijstuurt.
Daar hield de kennis op. Digitale hulpmiddelen voor gezonde gewoontes waren gewoon geworden, maar weinig ervan waren ingebouwd in het werk van de professionals die mensen al persoonlijk begeleiden, en weinig besloegen meerdere gezondheidsgebieden tegelijk.1 En hoe vaak zo’n hulpmiddel de vragen moest stellen, was nog een open vraag.
Wat een team in Adelaide testte

Op 30 september 2026 publiceerde het Journal of Medical Internet Research een gerandomiseerde studie van Davison K, Mezzini A, Harten N, Martin M, Lowrey D, Evans H, Onuzans J, Bastian W, Howard RS en Gower B.1 De auteurs werken aan Adelaide University (bij de School of Allied Health and Human Performance, waaronder de Alliance for Research in Exercise, Nutrition and Activity), bij iNform Health and Fitness Solutions in Adelaide, aan Flinders University en aan de University of South Australia. Het is geen preprint maar een artikel in een vaktijdschrift.
Het team gaf mensen die al bij een gecertificeerde beweegprofessional liepen een extra hulpmiddel tussen de afspraken door: een korte online vragenlijst over eten, bewegen, slaap en stress, met gezondheidstips. De ene helft van de groep werd gevraagd de vragenlijst elke dag in te vullen, de andere helft een paar keer per week. Zo kon het team twee vragen tegelijk stellen: veranderen de gewoontes van mensen terwijl ze zo’n check-in gebruiken, en maakt het uit hoe vaak de check-in komt?1
Voor jou is dit belangrijk, omdat het gaat over iets wat je uit je eigen week herkent. Er komt geen nieuw voedingsmiddel, supplement of speciaal programma aan te pas, alleen de eenvoudige handeling van regelmatig naar je eigen gewoontes kijken, met iemand die je daarbij helpt. En het pakt de praktische vraag aan waar veel mensen tegenaan lopen zodra ze iets gaan bijhouden: hoe vaak is nuttig, en wanneer wordt het een klus die je laat vallen?
De check-in als spiegel voor gewoontes die blijven, en hoe vaak je die voorhoudt

Het idee in de kern van dit stuk is zelfmonitoring: regelmatig een spiegel voorhouden aan je eigen gedrag. Het klinkt bijna te simpel om ertoe te doen, toch werkt het op meerdere niveaus tegelijk. Het maakt van een vaag gevoel (“ik eet best goed”) iets wat je kunt zien. Het laat het gat tussen plan en dag niet pas aan het eind van de maand zien, maar terwijl je het nog kunt dichten. En als iemand anders je antwoorden ook ziet, een coach die je volgende week weer spreekt, voegt dat een rustig gevoel van verantwoording toe. Dat is het mechanisme dat de meta-analyse over het bijhouden van doelen beschreef: vaker bijhouden ging samen met vaker doelen halen, vooral als de voortgang werd opgeschreven en gedeeld.7
Waarom zou dat helpen bij gewoontes? Omdat gewoontes niet op beslissingen draaien maar op signalen. Wendy Wood, die onderzoekt hoe gewoontes gedrag sturen, zei het in 2009 zo:
We zijn op dezelfde plek met hetzelfde eten als vroeger, en we worden aangezet tot eten.
Wendy Wood, Provost Professor of Psychology and Marketing; sociaal psycholoog die de invloed van gewoontes op gedrag onderzoekt, USC College, University of Southern California8
Een check-in is een kleine onderbreking van die automatische piloot. Even reageer je niet op een signaal, maar kijk je. In de loop van weken kunnen die momenten van kijken gaan verschuiven waartoe je omgeving je aanzet.
Twee voorbeelden uit het dagelijks leven maken dit concreet. Neem water. Op een gewone dag denk je misschien oprecht dat je genoeg drinkt. Als je er elke avond een vraag over beantwoordt, is het antwoord geen gok meer. Na een paar avonden waarop je minder opschrijft dan je verwachtte, ziet die volle fles op je bureau er anders uit.
Of neem een stressvolle week. Als je aan het eind van elke dag je stress een cijfer geeft, en daarnaast hoe je sliep, zie je het verband tussen een hectische avond en een korte nacht. Kijk je maar één keer per week terug, dan vervaagt dat verband tot een algemeen gevoel van een slechte week; kijk je elke dag, dan staat het gewoon op papier.
Dit is de afweging die het team in Adelaide wilde testen. Elk extra moment van kijken is een nieuwe kans om iets op te merken, en de review over gewoontes vond dat hoe vaak je iets doet samenhangt met hoe sterk de gewoonte wordt.2 Maar de check-in is zelf ook gedrag dat je drukke woensdag moet overleven. Vraag je te zelden, dan mis je dingen; vraag je te vaak, dan wordt de vragenlijst een klus waar je stilletjes mee stopt. Ben Singh, een van de medeauteurs van die review, wijst op plannen als manier om een nieuwe gewoonte vast te houden:
Plannen en de intentie hebben om een nieuw gedrag uit te voeren kan ook helpen om een nieuwe gewoonte te verankeren, dus zorg dat je tijd blijft maken om je nieuwe gezonde gewoontes in je dagelijkse bezigheden op te nemen
Ben Singh, onderzoeker (medeauteur van de systematische review uit 2024 over het vormen van gewoontes), University of South Australia (UniSA)9
Wat het team in Adelaide vond, en wat dat niet laat zien
Het hulpmiddel heet de Food, Exercise, Sleep, and Stress questionnaire, kortweg FESS. Het is een online vragenlijst die gedrag op die vier gebieden bijhield en gezondheidstips gaf, gebruikt naast de gewone persoonlijke afspraken met gecertificeerde beweegprofessionals.1
De deelnemers waren 41 mensen, van wie 23 vrouwen, met een mediane leeftijd van 65 jaar, geworven via de praktijken van deze professionals. Ze werden willekeurig in twee groepen verdeeld. Een groep van 21 vulde de vragenlijst drie keer per week in; een groep van 20 deed dat elke dag, 12 weken lang. Aan het begin, na 6 weken en na 12 weken vulde iedereen ook een meetversie van dezelfde vragenlijst in, en met die antwoorden werd de verandering gemeten.1
Op de meeste gebieden werd het gedrag beter of bleef het gelijk. Vier gedragingen verbeterden duidelijk, meer dan toeval alleen makkelijk kan verklaren: mensen aten meer groente, dronken meer water, meldden minder stress en meldden dat ze beter sliepen. De samenvatting van het artikel vermeldt niet hoe groot deze verbeteringen waren.1
In de vergelijking tussen de groepen wordt de afweging zichtbaar. De groep die elke dag invulde, veranderde meer op stress en slaap. De groep die drie keer per week invulde, vulde daarentegen een groter deel van de gevraagde vragenlijsten in. En in beide groepen vulden mensen naarmate de weken verstreken minder vragenlijsten in.1 Dagelijks kijken ging samen met grotere veranderingen; minder vaak kijken was makkelijker vol te houden.
Het team keek ook of de antwoorden van mensen over bewegen te vertrouwen waren. Bij een deel van de groep werd wat mensen over bewegen en zitten meldden, vergeleken met wat een bewegingssensor, een versnellingsmeter, registreerde. Mensen meldden meer beweging dan de sensor mat in 3 van de 59 gevallen, en minder zittijd dan gemeten in 11 van de 59 gevallen.1 Antwoorden over bewegen waren zelden te rooskleurig; zittijd werd vaker onderschat.
De auteurs concluderen dat het hulpmiddel haalbaar was en samenhing met veranderingen in voeding, stress en slaap, en dat het dalende invulpercentage laat zien dat flexibele manieren om mensen betrokken te houden ertoe doen. Ze noemen hun bevindingen voorlopig.1
Wat de studie niet liet zien, is net zo belangrijk. Er was geen groep zonder het hulpmiddel: beide groepen gebruikten FESS, en alleen het aantal check-ins verschilde. Daarom kan de studie niet aantonen dat de check-in zelf de veranderingen veroorzaakte, in plaats van de afspraken met de beweegprofessional, de aandacht die meedoen met zich meebrengt of gewoon het verstrijken van de tijd. De groep was klein en specifiek: oudere volwassenen die al naar beweegpraktijken gingen, en daardoor waarschijnlijk al gemotiveerd waren. Of hetzelfde geldt voor jongere mensen met volle werkweken, is niet bekend. De meeste uitkomsten waren zelf gerapporteerd met dezelfde vragenlijst waarop mensen hadden geoefend, en de controle met de sensor besloeg alleen bewegen en zitten bij een deel van de groep. De studie liep 12 weken; of de nieuwe gewoontes daarna bleven, wordt niet vermeld. De auteurs schrijven zelf dat verder gecontroleerd onderzoek nodig is om de bevindingen te bevestigen.1
Kort gezegd, en wat je nu kunt doen

Kort gezegd: de meeste mensen weten wat gezond is en schieten toch tekort. In Nederland voldeed 29 procent van de mensen van 18 tot 70 jaar aan de richtlijn voor groente3 en 44 procent van de volwassenen aan de Beweegrichtlijnen.4 Gewoontes krijgen eerder in maanden dan in dagen vorm, en hoe lang het duurt verschilt per persoon.2 Je voortgang bijhouden helpt mensen hun doelen te halen.7 Bij 41 oudere volwassenen ging een korte check-in op eten, bewegen, slaap en stress naast hun beweegafspraken samen met meer groente, meer water, minder stress en beter slapen; dagelijkse check-ins gingen samen met grotere veranderingen, en minder frequente waren makkelijker vol te houden. Zonder een groep die het hulpmiddel niet gebruikte, blijven deze bevindingen voorlopig.1
Wat je hiermee kunt doen:
- Kies een gewoonte die je echt wilt, in plaats van de gewoonte die je denkt te moeten hebben; zelfgekozen gewoontes waren de sterkere.2
- Maak het kijken onderdeel van de gewoonte. Noteer kort hoe de dag op dat gebied ging, en deel dat met iemand als je daar iets aan hebt. Als inchecken zwaar voelt, werkt een lichter ritme dat je volhoudt beter dan een ambitieus ritme dat je laat vallen.
- Met welke gewoonte je begint, en hoe, hangt af van waar je nu staat. Dat is de vraag waarbij de leefstijlscan je helpt: de scan laat zien waar je gewoontes rond eten, bewegen, slaap en stress vandaag staan, als startpunt waar je op terug kunt komen. De scan is geen diagnose.
Veelgestelde vragen
Helpt het echt om je gewoontes bij te houden?
Daar is goede onderbouwing voor. Een meta-analyse van experimentele studies vond dat mensen die werden aangespoord om hun voortgang vaker bij te houden, ook vaker hun doelen haalden, vooral als ze het opschreven en deelden.7 In de studie in Adelaide ging een korte check-in samen met meer groente, meer water, minder stress en beter slapen, al was er geen groep zonder het hulpmiddel om mee te vergelijken.1
Hoe lang duurt het voordat een nieuwe gewoonte blijft hangen?
Langer dan veel mensen verwachten, en het verschilt sterk tussen mensen. Een review van 20 studies vond dat gewoontes zich binnen ongeveer twee maanden kunnen beginnen te vormen, terwijl het bij sommige mensen veel langer duurde.2
Is het beter om elke dag in te checken bij je gewoontes?
Niet per se. Dagelijkse check-ins gingen samen met grotere veranderingen in stress en slaap, maar mensen hielden een minder frequente check-in beter vol, en in beide groepen werden naarmate de tijd verstreek minder check-ins ingevuld.1 Een ritme dat je volhoudt, telt zwaarder dan een ambitieus ritme dat je laat vallen.
Wie deden er mee aan de studie?
41 volwassenen, van wie 23 vrouwen, met een mediane leeftijd van 65 jaar, geworven via de praktijken van gecertificeerde beweegprofessionals in South Australia. Ze gebruikten de vragenlijst 12 weken lang naast hun gewone persoonlijke afspraken.1
Vertelt de leefstijlscan me of mijn gewoontes goed genoeg zijn?
De scan laat zien waar je gewoontes rond eten, bewegen, slaap en stress vandaag staan, als startpunt waar je op terug kunt komen. De scan is geen diagnose.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Davison K, Mezzini A, Harten N, Martin M, Lowrey D, Evans H, Onuzans J, Bastian W, Howard RS, Gower B. Behavior Change and Compliance Outcomes of a Novel Web-Based Health Behavior Tool Integrated Into Certified Exercise Practitioner Services: Twelve-Week, Two-Arm, Randomized Pre-Post Trial. Journal of Medical Internet Research, 2026. PMID 42815033. doi.org/10.2196/90115
- Singh B, Murphy A, Maher C, Smith AE. Time to Form a Habit: A Systematic Review and Meta-Analysis of Health Behaviour Habit Formation and Its Determinants. Healthcare, 2024;12(23):2488. doi.org/10.3390/healthcare12232488
- CBS. (On)gezonde leefstijl 2022: opvattingen, motieven en gedragingen. 2. (On)gezond eten. 2023. cbs.nl
- CBS. Ruim 4 op de 10 volwassenen bewegen voldoende. 12 september 2023. cbs.nl
- Eurostat. How much fruit and vegetables do you eat daily? Eurostat News, 4 januari 2022. ec.europa.eu
- Lally P, van Jaarsveld CHM, Potts HWW, Wardle J. How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 2010;40(6):998-1009 (online 2009). doi.org/10.1002/ejsp.674
- Harkin B, Webb TL, Chang BPI, Prestwich A, Conner M, Kellar I, Benn Y, Sheeran P. Does monitoring goal progress promote goal attainment? A meta-analysis of the experimental evidence. Psychological Bulletin, 2016;142(2):198-229. doi.org/10.1037/bul0000025
- Wendy Wood, Provost Professor of Psychology and Marketing, USC College. Meet New College Faculty. USC Dornsife News, 2009. dornsife.usc.edu
- Ben Singh, onderzoeker, University of South Australia. Forming healthy habits takes much longer than 21 days. Earth.com (Sanjana Gajbhiye), 2025. earth.com
Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.
Lees ook
Bekijk waar je gewoontes vandaag staan
De leefstijlscan vraagt naar je dagelijkse gewoontes en geeft je een startpunt om op terug te komen. De scan is geen diagnose.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).
