Home › Biomarkers › Fosfaat
Fosfaat is een mineraal in je bloed dat je nodig hebt voor sterke botten en tanden, voor energie en voor je zenuwen en spieren. Een te hoge waarde kan wijzen op nieren die het teveel aan fosfaat niet goed kwijtraken. Een te lage waarde kan wijzen op bijvoorbeeld een tekort aan vitamine D of te weinig fosfor uit je eten.[1]
Op deze pagina lees je wat fosfaat is, wat de richtlijnen zeggen over een te lage of te hoge waarde, wat je waarde beinvloedt en welke waarden je er het beste naast legt.
Ook wel: fosfor, anorganisch fosfor, P. Bij het lab: PO4.
Fosfaat bevat het mineraal fosfor. Het is een elektrolyt: een mineraal met een elektrische lading. Elektrolyten helpen de hoeveelheid vocht en de balans tussen zuur en base in je lichaam te regelen.[1]
Het meeste fosfaat in je lichaam zit in je botten, samen met calcium. Je krijgt fosfor binnen via je eten, zoals noten, zaden, zuivel, gedroogde bonen, vlees, gevogelte en eieren.[1]
Fosfaat heeft ook andere namen, zoals fosfor, anorganisch fosfor, P en PO4. Op je uitslag kan dus fosfor of fosfaat staan. Dat betekent hetzelfde.[1]
Een afwijkende fosfaatwaarde kan wijzen op een probleem in de systemen die je fosfaat regelen. Denk aan je nieren, je botten en je bijschildklieren, kleine klieren in je hals.[1]
Veel fosfaat kan calcium uit je botten trekken en ze na verloop van tijd zwakker maken. Het kan ook je calcium in je bloed verlagen. Dat kan klachten geven zoals spierkrampen, jeuk, broze nagels of een onregelmatige hartslag.[1]
Een heel lage fosfaatwaarde kan levensbedreigend zijn en vraagt meteen om een arts. Klachten kunnen zijn: spierpijn of zwakte, botpijn en verwardheid of snel geprikkeld zijn.[1]
Het lab (Labplusarts) hanteert voor fosfaat (PO4) een referentiewaarde van 0,73 tot 1,4 mmol/l. Een waarde tussen deze grenzen noemt het lab normaal.[2]
| Waarde | Wat het lab zegt | Voor wie |
|---|---|---|
| 0,73 tot 1,4 mmol/l[2] | Normaal volgens het lab | Iedereen die bij dit lab wordt getest |
Bron: Labplusarts, referentiewaarde voor fosfaat (PO4). MedlinePlus noemt geen eigen grenzen.[2]
Een licht te lage waarde is vaak geen probleem voor je gezondheid. Een lage waarde kan wijzen op bijschildklieren die te veel hormoon maken, een tekort aan vitamine D of te weinig fosfor uit je eten. Ook langdurig gebruik van bepaalde maagzuurremmers met aluminiumhydroxide of calciumcarbonaat kan je fosfaat verlagen.[1]
Een hoge waarde kan wijzen op nieren die het teveel aan fosfaat niet goed meer filteren, vooral bij een vergevorderde aandoening van de nieren. Het kan ook wijzen op bijschildklieren die te weinig hormoon maken, of op te veel zuur in je bloed. Ook langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals steroïden of laxeermiddelen en klysma's met fosfaat, kan je waarde verhogen.[1]
BioProfile werkt aan eigen zones per waarde, van risico tot optimaal. Een arts beoordeelt die zones voordat ze in je uitslag verschijnen.
Je fosfor komt uit je eten. Je darmen bepalen hoeveel je daarvan opneemt. Soms vraagt je zorgverlener je om een paar uur voor de test niet te eten of te drinken.[1]
Bepaalde medicijnen, vitamines en supplementen kunnen je uitslag beinvloeden. Vertel je zorgverlener daarom alles wat je gebruikt. Stop niet zelf met medicijnen op recept.[1]
Stijgt je calcium, dan daalt je fosfaat meestal, en andersom. Vitamine D helpt je lichaam fosfaat te gebruiken. Bijschildklierhormoon houdt fosfaat en calcium in balans.[1]
Je nieren filteren extra fosfaat uit je bloed en voeren het af via je urine. Is je fosfaat laag, dan houden ze meer vast. Werken je nieren minder goed, dan kan fosfaat zich ophopen.[1]
Fosfaat zit in BioProfile 87, 121 en 150.[3]
De BioProfile-redactie schreef deze pagina op 10 oktober 2026 uit de bronnen hieronder, die we op 10 oktober 2026 hebben gelezen. Elk getal op deze pagina staat in een van die bronnen, met het nummer van die bron erbij. Een deskundige controleert deze pagina nog; na die controle staan de naam van die deskundige en de datum van de controle bovenaan. Deze pagina geeft uitleg en geen diagnose. Bespreek een afwijkende waarde met je huisarts.
