Home › Biomarkers › Ferritine
In een Frans onderzoek kregen 198 vrouwen van 18 tot 53 jaar met onverklaarde vermoeidheid, zonder bloedarmoede en met een ferritine onder 50 µg/l, twaalf weken ijzer of een placebo. Hun vermoeidheid nam af met 48 procent in de ijzergroep en met 29 procent in de placebogroep.[1]
Op deze pagina lees je wat ferritine is, wat de richtlijnen zeggen over een te lage of te hoge waarde, wat je ijzervoorraad beïnvloedt en welke waarden je er het beste naast legt.
Ook wel: serumferritine, ferritin (Engels). Bij het lab: FERR.
Je lichaam bevat 3 tot 4 gram ijzer. Ongeveer een kwart daarvan ligt opgeslagen in de lever, de milt en het beenmerg, als voorraad voor later.[3]
Ferritine is het eiwit dat het ijzer vasthoudt. Een klein deel komt in je bloed terecht, en dat deel meet het lab. Zonder ontsteking hangt de hoeveelheid ferritine in je bloed samen met de totale ijzervoorraad in je lichaam: weinig ferritine bij een tekort, veel bij een overschot.[2]
IJzer is nodig voor hemoglobine, het deel van je rode bloedcellen dat zuurstof door je lichaam vervoert. Je cellen gebruiken ijzer om energie te maken, en het draagt bij aan de normale werking van je afweer.[3]
Een tekort merk je vaak aan snel moe zijn, een bleke huid, snel buiten adem raken en rusteloze benen. Die klachten kunnen er al zijn voordat er sprake is van bloedarmoede, de ernstigste vorm van ijzertekort.[3]
Vrouwen die menstrueren, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven hebben meer kans op een tekort. Ook bij vegetariërs is het goed om op ijzer te letten.[3]
Te veel ijzer kan de lever schaden. Bij de erfelijke aandoening hemochromatose, bij ongeveer 0,5 procent van de bevolking, stapelt het lichaam ijzer op.[3]
Het lab waarmee BioProfile werkt, hanteert een richtlijn van 30 tot 400 µg/l. Een waarde tussen die twee grenzen noemt het lab normaal. Het lab vraagt om nuchter te prikken voor deze waarde.[4]
| Ferritine (µg/l) | Wat het kan betekenen | Voor wie |
|---|---|---|
| onder 15[2] | ijzertekort | volwassenen die verder gezond zijn |
| onder 70[2] | ijzertekort | volwassenen met een infectie of ontsteking |
| boven 150[2] | mogelijk risico op ijzerstapeling | vrouwen die menstrueren en verder gezond zijn |
| boven 200[2] | mogelijk risico op ijzerstapeling | mannen, en vrouwen die niet meer menstrueren, die verder gezond zijn |
| boven 500[2] | mogelijk risico op ijzerstapeling | volwassenen die ziek zijn |
Bron: WHO, richtlijn over ferritine (2020), tabel 1 en aanbeveling 1.3. De grenzen gelden voor volwassenen vanaf 20 jaar, ook na je 60e.[2]
Een lage ferritine betekent een uitgeputte ijzervoorraad, maar zegt niet hoe ernstig het tekort is. Onder 15 µg/l spreekt de WHO van een ijzertekort bij een verder gezonde volwassene. Tussen 15 en 30 µg/l ligt je waarde onder de richtlijn van het lab en boven de WHO-grens voor een tekort. In het Franse onderzoek hierboven hadden vrouwen met onverklaarde vermoeidheid en een ferritine onder 50 µg/l baat bij ijzer. De onderzoekers schrijven dat artsen ijzer bij die groep kunnen overwegen.[2, 1]
Een hoge ferritine betekent niet altijd te veel ijzer. Ferritine stijgt ook bij een ontsteking, een infectie, een leverziekte en obesitas. Volgens de WHO bewijst ferritine alleen daarom geen ijzerstapeling: een hoge waarde vraagt om verder onderzoek naar de oorzaak. Bij hemochromatose kijken artsen naar een hoge transferrineverzadiging samen met een hoge ferritine.[2, 5]
Labs meten ferritine met verschillende methoden, en de uitkomsten verschillen per methode. Vergelijk een waarde daarom bij voorkeur met een eerdere waarde van hetzelfde lab.[6]
BioProfile werkt aan eigen zones per waarde, van risico tot optimaal. Een arts beoordeelt die zones voordat ze in je uitslag verschijnen.
IJzer zit in je eten als heemijzer en als non-heemijzer. Heemijzer zit alleen in vlees, vis en kip; je lichaam neemt er ongeveer 25 procent van op. Non-heemijzer zit in brood, volkorenproducten, peulvruchten, noten, groene groenten en ei; daarvan neemt je lichaam 1 tot 10 procent op.[3]
Vitamine C in dezelfde maaltijd verbetert de opname van non-heemijzer. Fytaat in granen en peulvruchten en polyfenolen in thee en koffie remmen die opname. Over het hele eetpatroon gezien hoef je volgens het Voedingscentrum geen voedingsmiddelen te vermijden vanwege dat remmende effect.[3]
Bij een vegetarisch eetpatroon neemt het lichaam gemiddeld 10 procent van het ijzer op, tegen ruim 15 procent bij een gemiddeld eetpatroon. Vegetariërs hebben soms een kleinere ijzervoorraad, die volgens het Voedingscentrum nog steeds voldoende is.[3]
Wie bloed verliest, verliest ijzer. Daarom hebben vrouwen die menstrueren meer kans op een kleine ijzervoorraad. Je lichaam haalt zelf meer ijzer uit je eten zodra de voorraad afneemt.[3]
In het Franse onderzoek steeg de ferritine na twaalf weken met 80 mg ijzer per dag met 11,4 µg/l meer dan met een placebo. Volgens het Voedingscentrum levert gevarieerd eten de meeste mensen genoeg ijzer, en raadt het supplementen met ijzer af; wie er toch een neemt, blijft onder de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. IJzertabletten horen volgens het Voedingscentrum pas na overleg met een arts, en niet bij hemochromatose.[1, 3]
Een ontsteking, een infectie, een leverziekte en obesitas verhogen ferritine, los van je ijzervoorraad. Een ontsteking kan zo een tekort verbergen. Daarom legt de WHO de grens voor een tekort bij een ontsteking hoger, op 70 µg/l.[2]
Ferritine zit in alle vijf de pakketten, van BioProfile 31 tot BioProfile 152. In elk pakket staan ijzer, transferrine, de transferrineverzadiging en CRP ernaast, zodat je ferritine in samenhang leest.[7]
De BioProfile-redactie schreef deze pagina op 28 september 2026 uit de bronnen hieronder, die we op 28 september 2026 en 29 september 2026 hebben gelezen. Elk getal op deze pagina staat in een van die bronnen, met het nummer van die bron erbij. Een deskundige controleert deze pagina nog; na die controle staan de naam van die deskundige en de datum van de controle bovenaan. Deze pagina geeft uitleg en geen diagnose. Bespreek een afwijkende waarde met je huisarts.
