In dit artikel lees je hoe hoge bloedsuiker door ontsteking kan ontstaan bij een infectie of een andere acute ziekte, waarom diabetes en infecties zo vaak samen voorkomen en wat onderzoekers nog niet weten over bloedsuiker die zelf een afweerreactie in gang zet. Dat is belangrijk, want een hoge bloedsuiker tijdens een ziekte kan iets anders betekenen dan een hoge bloedsuiker op een gewone dag. De signalen waarbij je naar een arts moet, zijn ook duidelijk omschreven. De stofwisselingsscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied, als een van de 11 gebieden die de volledige scan beoordeelt. Dit is geen diagnose. Het is inzicht dat laat zien waar je vandaag staat en je helpt betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan wijst geen oorzaak aan. Dat kan alleen een arts beoordelen.
In het kort
- Tijdens een acute ziekte kan de bloedsuiker een tijdje stijgen en vanzelf weer dalen als de ziekte voorbij is. Dit heet stresshyperglykemie, en het komt vooral voor bij mensen zonder bekende diabetes.1
- Het verband werkt ook andersom. Volwassenen met diabetes krijgen vaak voorkomende infecties vaker dan mensen zonder diabetes, en worden ook vaker voor een infectie in het ziekenhuis opgenomen.2,3
- Mensen bij wie twee ontstekingswaarden in het bloed, IL-6 en CRP, hoger waren, kregen later wat vaker diabetes type 2.4
- De stofwisselingsscan geeft je een beginwaarde voor zelfinzicht. De scan wijst geen oorzaak aan. Het is geen diagnose.
Inhoud
- Hoge bloedsuiker door ontsteking of infectie: kan dat?
- Infecties en diabetes: het verband in omgekeerde richting
- Ontstekingswaarden in het bloed en diabetes type 2
- Kan suiker zelf een afweerreactie in gang zetten?
- Signalen en wanneer je de huisarts belt
- Wat een stofwisselingsscan meet en wat niet
- Samengevat
- Veelgestelde vragen
Hoge bloedsuiker door ontsteking of infectie: kan dat?
Ja. Artsen hebben er een naam voor: stresshyperglykemie. Meestal gaat het om een hoge bloedsuiker die vanzelf weer daalt zodra de acute ziekte voorbij is. De term gaat vooral over mensen zonder bekende diabetes, maar ook mensen met diabetes kunnen het krijgen.1
Een Italiaanse studie mat bij 378 patiënten, met een gemiddelde leeftijd van 78, hoe veelvoorkomend dit is. Iedereen was met een acute ziekte en een verhoogde bloedsuiker bij aankomst opgenomen op een interne of geriatrische afdeling, en 206 van hen hadden geen bekende diabetes. Bij 65 procent van de patiënten lag de bloedsuiker bij aankomst minstens een vijfde hoger dan hun gewone niveau zou voorspellen. Dat gold voor 71 procent van hen zonder diabetes en 58 procent van hen met diabetes. Van de patiënten met deze stijging overleed 15 procent in het ziekenhuis, tegen 5 procent van de groep zonder die stijging. Infecties die zich door het hele lichaam verspreidden en andere complicaties kwamen in de groep met de stijging ook duidelijk meer voor.5
Wat dit voor jou betekent: een ernstige ziekte kan je bloedsuiker een tijd verhogen, ook als je bloedsuiker op een gewone dag normaal is. Artsen nemen die stijging serieus. Meerdere studies wijzen erop dat ziekenhuispatiënten met zo’n stijging er slechter aan toe zijn dan patiënten met bekende diabetes.1
Infecties en diabetes: het verband in omgekeerde richting
Een Nederlandse studie in de huisartsenpraktijk volgde volwassenen een jaar lang. Daarin werden 705 volwassenen met diabetes type 1 en 6.712 volwassenen met diabetes type 2 vergeleken met 18.911 volwassenen met een hoge bloeddruk maar zonder diabetes. Volwassenen met diabetes type 2 hadden vaker infecties van de lagere luchtwegen, urineweginfecties en infecties van huid en slijmvliezen door bacteriën en schimmels. Het verschil liep van ongeveer een kwart vaker tot iets minder dan de helft vaker. Volwassenen met diabetes type 1 hadden ongeveer twee keer zo vaak een urineweginfectie. Het verschil werd groter bij infecties die steeds terugkwamen.2
Een Engelse studie over 2008 tot 2015 zette 102.493 mensen met diabetes, in de leeftijd van 40 tot 89, naast 203.518 vergelijkbare mensen zonder diabetes. Mensen met diabetes hadden van elk type infectie meer. Het verschil was het grootst bij infecties van botten en gewrichten, sepsis en cellulitis, een infectie van de huid en het weefsel eronder. Een ziekenhuisopname voor een infectie kwam bij diabetes type 1 bijna vier keer zo vaak voor, en bij type 2 bijna twee keer zo vaak. Volgens de schatting van de onderzoekers kwam 6 procent van de ziekenhuisopnames voor een infectie en 12 procent van de sterfgevallen aan een infectie op rekening van diabetes.3
Kort gezegd: heb je diabetes, neem een infectie dan serieus en onderneem eerder iets. Thuisarts noemt vaker infecties krijgen ook als een van de signalen dat de bloedsuiker te hoog blijft.6
Ontstekingswaarden in het bloed en diabetes type 2
Interleukine-6 (IL-6) en C-reactief proteïne (CRP) zijn twee waarden in het bloed die de afweerreactie van het lichaam laten zien. Een overzichtsstudie van langlopende studies bracht de resultaten voor allebei bij elkaar. Voor IL-6 waren er 10 studies met 19.709 deelnemers. Mensen met hogere waarden kregen later ongeveer een derde vaker diabetes type 2, en het risico steeg naarmate de waarde hoger was. Voor CRP waren er 22 groepen met 40.735 deelnemers. Bij een verhoogde CRP kwam later ongeveer een kwart meer diabetes type 2 voor. Er was geen teken dat vooral de positieve studies waren gepubliceerd.4
Wat dit betekent: mensen met meer van deze waarden in hun bloed kregen in de jaren daarna wat vaker diabetes type 2. De studies laten een verband zien. De studies laten niet zien dat de afweeractiviteit zelf de diabetes veroorzaakt.
Kan suiker zelf een afweerreactie in gang zetten?
Die vraag is nog open. Volgens het Diabetes Fonds kan een gemiddelde bloedsuiker er goed uitzien en toch niets zeggen over hoeveel de bloedsuiker schommelt. Mensen met diabetes type 1 en een goed gemiddelde kunnen toch complicaties aan hart en bloedvaten krijgen, en afweerprocessen spelen daar mogelijk een rol bij. Een Nederlandse studie in het Radboudumc, gefinancierd met 350.000 euro, onderzoekt nu de afweeractiviteit in het bloed en in de vaatwand bij een bloedsuiker die schommelt. In vier weken test de studie of een hybride closed loop-systeem die activiteit verlaagt, vergeleken met een controlegroep. Er zijn nog geen resultaten gemeld.7
Voorlopig denken onderzoekers dus dat een sterk schommelende bloedsuiker mogelijk een rol speelt, en dat wordt nog gemeten.
Signalen en wanneer je de huisarts belt
Thuisarts noemt deze signalen van een bloedsuiker die te hoog blijft bij mensen met diabetes type 2: dorst, een droge tong, veel plassen, moe of slaperig zijn, veel jeuk en vaker infecties krijgen. Voor mensen met diabetes type 2 geeft de pagina als streefwaarde nuchter tussen 4,5 en 8 mmol/l en twee uur na een maaltijd onder 9 mmol/l. Blijft je nuchtere waarde boven 8, overleg dan met je huisarts.6
Heb je koorts, moet je overgeven of heb je diarree, drink dan extra en bel je huisarts. Bel dezelfde dag als je een infectie hebt, koorts met diarree of overgeven, heel weinig donkere urine, veel dorst terwijl je wel drinkt, voortdurend moeten plassen, erge moeheid of veel jeuk. Bel meteen als je je erg zwak voelt, moeilijk ademt of blijft overgeven.6
Wat een stofwisselingsscan meet en wat niet
De stofwisselingsscan geeft je een beeld van waar je vandaag staat op dit gebied en een beginwaarde die je later kan vergelijken met een nieuwe meting. De scan kan geen infectie onderscheiden van een afweerreactie, en ook geen hoge bloedsuiker van een andere oorzaak. Een bloedsuikerwaarde ken je pas doordat er bloed is onderzocht, en dat geldt ook voor IL-6 en CRP.4 Die onderzoeken vraagt een arts aan. Wil je ook weten hoe een trage stofwisseling voelt en wat een scan daar meet, lees dan trage stofwisseling: de symptomen en wat een scan meet.
Samengevat
Een acute ziekte kan de bloedsuiker een tijd verhogen, en die stijging is een signaal dat artsen serieus nemen. Mensen met diabetes krijgen vaak voorkomende infecties vaker en worden er ook vaker voor in het ziekenhuis opgenomen. Bij hogere ontstekingswaarden in het bloed komt later meer diabetes type 2 voor. Of een schommelende bloedsuiker een afweerreactie in gang zet, wordt nog onderzocht. Thuisarts noemt de signalen waarbij je de huisarts belt. De scan geeft je een beginwaarde. Het is geen diagnose.
Veelgestelde vragen
Kan een infectie je bloedsuiker beïnvloeden?
Ja. Tijdens een acute ziekte kan de bloedsuiker stijgen en daarna vanzelf weer dalen als de ziekte voorbij is. Dat heet stresshyperglykemie. Het komt vooral voor bij mensen zonder bekende diabetes, maar ook mensen met diabetes kunnen het krijgen.1 Wat het in jouw geval betekent, beoordeelt een arts.
Wat veroorzaakt een hoge bloedsuiker?
De bronnen in dit artikel beschrijven twee situaties. In de eerste blijft de bloedsuiker van iemand met diabetes te hoog. Thuisarts noemt dorst, veel plassen, moeheid, jeuk en vaker infecties krijgen als signalen daarvan.6 In de tweede stijgt de bloedsuiker korte tijd tijdens een acute ziekte en daalt de bloedsuiker weer zodra de ziekte voorbij is.1
Kan suiker zelf een afweerreactie in gang zetten?
Dat weet nog niemand. Een Nederlandse studie in het Radboudumc meet de afweeractiviteit in het bloed en in de vaatwand bij mensen met diabetes type 1 bij wie de bloedsuiker sterk schommelt. Er zijn nog geen resultaten gemeld.7
Wat is het verband tussen infecties en diabetes?
In een grote Nederlandse studie in de huisartsenpraktijk kregen volwassenen met diabetes vaak voorkomende infecties, zoals urineweginfecties en huidinfecties, vaker dan mensen zonder diabetes.2 In Engeland werden mensen met diabetes ook vaker voor een infectie in het ziekenhuis opgenomen.3
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Dungan KM, Braithwaite SS, Preiser JC. Stress hyperglycaemia. Lancet, 2009;373:1798-1807. doi.org/10.1016/s0140-6736(09)60553-5
- Muller LM, Gorter KJ, Hak E, Goudzwaard WL, Schellevis FG, Hoepelman AI, Rutten GE. Increased risk of common infections in patients with type 1 and type 2 diabetes mellitus. Clinical Infectious Diseases, 2005;41:281-288. doi.org/10.1086/431587
- Carey IM, Critchley JA, DeWilde S, Harris T, Hosking FJ, Cook DG. Risk of Infection in Type 1 and Type 2 Diabetes Compared With the General Population: A Matched Cohort Study. Diabetes Care, 2018. doi.org/10.2337/dc17-2131
- Wang X, Bao W, Liu J, Ouyang YY, Wang D, Rong S, Xiao X, Shan ZL, Zhang Y, Yao P, Liu LG. Inflammatory markers and risk of type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Care, 2013;36:166-175. doi.org/10.2337/dc12-0702
- Di Luzio R, et al. Prognostic Value of Stress Hyperglycemia in Patients Admitted to Medical/Geriatric Departments for Acute Medical Illness. Diabetes Therapy, 2021;13(1):145-159. doi.org/10.1007/s13300-021-01183-y
- NHG / Thuisarts.nl. Ik heb diabetes type 2 en mijn bloedsuiker blijft te hoog. Thuisarts.nl. thuisarts.nl
- Diabetes Fonds. Zorgt een schommelende bloedsuiker voor ontstekingen? Onderzoeksproject van Dr. R.I. Meijer, Radboudumc, projectnummer 2023.82.011. diabetesfonds.nl
Lees ook
Geschreven door
Zie waar je begint
Doe de stofwisselingsscan en je score staat in je dashboard. Op de scanpagina staat wat de stofwisselingsscan meet en waarop de scan gebaseerd is.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

