In dit artikel lees je welke vitamine d-tekort symptomen Thuisarts en andere Nederlandse bronnen noemen, welke klachten onderzoek niet in verband brengt met te weinig vitamine D, wie extra vitamine D nodig heeft en wanneer een bloedtest zin heeft. Dat is belangrijk, want bij moeheid, een sombere stemming en pijntjes wordt vitamine D vaak als oorzaak gezien, terwijl het teken dat Thuisarts noemt stiller is: zwakkere botten.1 De leefstijlscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat met je leefstijl. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat, en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en leefstijl. Wat deze scan niet doet: je vitamine D meten of de oorzaak van een klacht aanwijzen. Dat kan alleen een arts.

Geverifieerd door Justinas Šlikas, PhD
Gepromoveerd in de scheikunde aan de University of Edinburgh
Gecontroleerd op 11 oktober 2026
In het kort
- Het teken van een tekort dat Thuisarts noemt, zit in je botten: die worden zwakker en breken makkelijker.1 Een langdurig tekort kan ook spierzwakte geven.2
- Moeheid komt vrijwel nooit door een tekort aan vitamines.3 In een trial met 18.353 volwassenen van 50 jaar en ouder deed een dagelijkse vitamine D-tablet het niet beter dan een placebo voor de stemming of voor depressie.4
- Mensen met een getinte of donkere huid, mensen die weinig buiten komen, mensen die een kind verwachten, vrouwen vanaf 50 en iedereen vanaf 70 hebben extra vitamine D nodig, en een bloedtest is daarvoor vrijwel nooit nodig.1
Inhoud
Vitamine d-tekort symptomen: Thuisarts over de klachten
Thuisarts noemt één teken van een tekort: je botten worden zwakker en breken makkelijker.1 Het Voedingscentrum beschrijft welk effect een langdurig tekort kan hebben. Bij kinderen is dat Engelse ziekte (rachitis). Bij volwassenen en ouderen is dat botontkalking of osteoporose, spierzwakte of allebei.2
Eenvoudig gezegd: de klachten die de Nederlandse bronnen noemen, zitten in botten en spieren, en de oorzaak is een tekort dat lang duurt.
Hoe een tekort voelt: moeheid, stemming en pijntjes
Een Nederlandse huisartsenpraktijk zegt het duidelijk: moeheid komt vrijwel nooit door een tekort aan vitamines.3
Voor de stemming is het beeld gemengd. Een overzicht van 14 studies met 31.424 volwassenen vond dat mensen met depressie een lagere vitamine D-waarde hadden dan mensen zonder depressie. In de studies die mensen in de tijd volgden, kregen de mensen met de laagste vitamine D ongeveer twee keer zo vaak later een depressie als de mensen met de hoogste.5 De onderzoekers noemen de kwaliteit van dat bewijs laag, en volgens de onderzoekers zijn trials nodig om te weten of het verband oorzaak en gevolg is.5
Zo’n trial is gedaan. 18.353 volwassenen van 50 jaar en ouder namen 2000 IE vitamine D3 per dag of een placebo, en werden gevolgd over een mediaan van 5,3 jaar. De vitamine D-groep deed het niet beter dan de placebogroep op nieuwe of terugkerende depressie, of op stemmingsscores.4
Wat dit voor jou betekent: een lage vitamine D en een sombere stemming komen vaak samen voor, maar in een grote trial veranderde een dagelijkse vitamine D-tablet de stemming niet. Voel je je lang somber, dan is het aan een arts om te beoordelen wat erachter zit.
Over pijn in spieren en gewrichten zonder duidelijke oorzaak vond een overzicht 107 studies, en daarvan konden 3 trials worden samengevoegd. Extra vitamine D maakte geen meetbaar verschil in de pijn vergeleken met de controlegroep, bij bewijs dat de onderzoekers van matige kwaliteit vinden.6 Eenvoudig gezegd: bij vage pijntjes deed een extra vitamine D-tablet het in deze trials niet beter dan de vergelijkingsgroep.
Wie extra vitamine D nodig heeft
Thuisarts noemt de groepen. Met een getinte of donkere huid heb je je hele leven extra vitamine D nodig. Met een lichte huid heb je extra nodig als je weinig buiten komt, als je buiten je huid altijd bedekt, als je een kind verwacht, als je een vrouw van 50 jaar of ouder bent, en vanaf 70 geldt het voor iedereen.1
Het Voedingscentrum geeft de hoeveelheden per dag. 10 microgram voor kinderen van 0 tot 3 jaar, voor mensen van 4 tot 69 jaar met een donkere huid of weinig tijd in de zon, voor vrouwen van 50 tot 69 jaar en voor vrouwen die een kind verwachten. 20 microgram voor iedereen van 70 jaar en ouder.2 Het advies verandert dus bij 50 en opnieuw bij 70. Wat er verder verandert als je ouder wordt, lees je in gezond ouder worden: wat verandert met de jaren.
Eenvoudig gezegd: of je extra nodig hebt, hangt af van je huid, hoeveel daglicht je huid krijgt, of je een kind verwacht en je leeftijd.
Hoe algemeen is een lage waarde? In 18 Europese bevolkingsstudies met 55.844 kinderen, tieners, volwassenen en ouderen had 13 procent over het hele jaar een bloedwaarde van 25(OH)D, de bloedwaarde voor vitamine D, onder 30 nmol/L. In bloed dat van oktober tot maart werd afgenomen, was dat aandeel 17,7 procent, en met de hogere grens van 50 nmol/L was het 40,4 procent. Groepen met een donkere huid hadden een aandeel onder 30 nmol/L dat 3 tot 71 keer hoger lag dan bij witte bevolkingsgroepen.7 Voor jou betekent dit: ongeveer één op de acht Europeanen heeft een duidelijk lage waarde, in de winter meer, en bij een donkere huid nog veel meer.
Een Nederlandse studie mat dit in Den Haag: 358 vrouwen die een kind verwachtten, met bloed afgenomen in week 12, tussen juni 2002 en maart 2004. De gemiddelde waarde was 15,2 nmol/L bij Turkse vrouwen, 20,1 bij Marokkaanse vrouwen, 26,3 bij andere vrouwen van buiten het Westen en 52,7 bij westerse vrouwen, en 22 procent van de Turkse vrouwen had een waarde die te laag was om te meten.8 Eenvoudig gezegd: de vrouwen met een achtergrond buiten het Westen hadden veel lagere waarden, en de onderzoekers noemen het aandeel met een tekort zeer hoog.8 Dit past bij het advies van Thuisarts dat een getinte of donkere huid levenslang extra vitamine D nodig heeft.1
Een bloedtest en wanneer je naar de huisarts gaat
Volgens Thuisarts is een bloedtest voor vitamine D vrijwel nooit nodig. De pagina noemt een uitzondering, zoals het gebruik van medicijnen bij osteoporose.1 Een Nederlandse huisartsenpraktijk voegt toe dat mensen in de risicogroepen geen bloedtest nodig hebben, en adviseert zonder test vooraf 10 microgram (400 IE) per dag.3 Hoor je dus bij één van de groepen hierboven, dan is de gebruikelijke stap om de geadviseerde hoeveelheid te nemen zonder eerst te testen.3
Meer is niet eindeloos beter. De veilige bovengrens voor volwassenen is 100 microgram per dag. Voor kinderen tot 1 jaar is dat 25, van 1 tot 10 jaar 50 en van 11 tot 17 jaar 100 microgram per dag.2 De geadviseerde hoeveelheden van 10 of 20 microgram blijven daar ver onder.
Ga naar je huisarts als je medicijnen bij osteoporose gebruikt, want dat is de uitzondering die Thuisarts noemt voor een bloedtest.1 Ga ook naar je huisarts als een klacht je zorgen baart. Wat het in jouw geval is, beoordeelt een arts.
Wat de leefstijlscan meet
De leefstijlscan vraagt naar je gewoonten en geeft je een beginwaarde. De scan meet geen vitamine D en kan niet zeggen of je een tekort hebt. De scan is geen diagnose. Wat gewoonten te maken hebben met hoe je ouder wordt, lees je in biologische leeftijd versus kalenderleeftijd. En je voeding kan je breder bekijken dan één vitamine: hoeveel energie je per dag nodig hebt, lees je in hoeveel calorieën per dag.
Samengevat
Dit artikel liet zien wat Nederlandse bronnen in verband brengen met te weinig vitamine D: zwakkere botten, en na een langdurig tekort botontkalking en spierzwakte. Moeheid, een sombere stemming en vage pijntjes zijn geen betrouwbare tekenen, en in trials veranderde extra vitamine D daar niets aan. Extra vitamine D wordt geadviseerd op basis van huid, daglicht, het verwachten van een kind en leeftijd, en een bloedtest is daarvoor vrijwel nooit nodig. De scan geeft je zelfinzicht in je leefstijl. Je huisarts beoordeelt een klacht.
Veelgestelde vragen
Welke klachten horen bij te weinig vitamine D?
Thuisarts noemt zwakkere botten die makkelijker breken.1 Een langdurig tekort veroorzaakt mogelijk Engelse ziekte bij kinderen en botontkalking of osteoporose en/of spierzwakte bij volwassenen en ouderen.2
Hoe voel je je als je een vitamine D-tekort hebt?
Het teken dat Thuisarts noemt, zit in je botten.1 Moeheid komt vrijwel nooit door een tekort aan vitamines.3 En in trials deed extra vitamine D het niet beter dan de vergelijkingsgroep bij een sombere stemming4 of bij pijn in spieren en gewrichten zonder duidelijke oorzaak.6
Hoeveel vitamine D heb je nodig als je een kind verwacht?
De bronnen hier geven een hoeveelheid per dag in plaats van een streefwaarde in je bloed. Het Voedingscentrum adviseert vrouwen die een kind verwachten 10 microgram extra vitamine D per dag.2 Thuisarts noemt een kind verwachten als reden om extra vitamine D te nemen.1
Heb ik een bloedtest nodig voor vitamine D?
Vrijwel nooit, zegt Thuisarts. Eén uitzondering die de pagina noemt, is het gebruik van medicijnen bij osteoporose.1 Hoor je bij een risicogroep, dan adviseert een Nederlandse huisartsenpraktijk zonder test vooraf 10 microgram (400 IE) per dag.3
Hoeveel vitamine D is te veel?
De veilige bovengrens voor volwassenen is 100 microgram per dag. Voor kinderen tot 1 jaar is dat 25, van 1 tot 10 jaar 50 en van 11 tot 17 jaar 100 microgram per dag.2
Is de leefstijlscan een vitamine D-test?
De scan is geen vitamine D-test. De scan vraagt naar je gewoonten en geeft je een beginwaarde. De scan meet niets in je bloed. De scan is geen diagnose.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- NHG. Heb ik extra vitamine D nodig? Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026-10-10. thuisarts.nl
- Voedingscentrum. Vitamine D. Voedingscentrum encyclopedie, geraadpleegd 2026-10-10. voedingscentrum.nl
- Huisartsenpraktijk Triniteit. Vitamine-bepalingen: bijna nooit zinvol. Geraadpleegd 2026-10-10. praktijktriniteit.nl
- Okereke OI, Reynolds CF 3rd, Mischoulon D, et al. Effect of Long-term Vitamin D3 Supplementation vs Placebo on Risk of Depression or Clinically Relevant Depressive Symptoms and on Change in Mood Scores: A Randomized Clinical Trial. JAMA, 2020. doi.org/10.1001/jama.2020.10224
- Anglin RE, Samaan Z, Walter SD, McDonald SD. Vitamin D deficiency and depression in adults: systematic review and meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 2013. doi.org/10.1192/bjp.bp.111.106666
- Gaikwad M, Vanlint S, Mittinity M, Moseley GL, Stocks N. Does vitamin D supplementation alleviate chronic nonspecific musculoskeletal pain? A systematic review and meta-analysis. Clinical Rheumatology, 2017. doi.org/10.1007/s10067-016-3205-1
- Cashman KD, Dowling KG, Škrabáková Z, et al. Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? The American Journal of Clinical Nutrition, 2016. doi.org/10.3945/ajcn.115.120873
- van der Meer IM, Karamali NS, Boeke AJ, Lips P, Middelkoop BJ, Verhoeven I, Wuister JD. High prevalence of vitamin D deficiency in pregnant non-Western women in The Hague, Netherlands. The American Journal of Clinical Nutrition, 2006. doi.org/10.1093/ajcn/84.1.350
Lees ook
Geschreven door
Meet waar je begint
Een korte reeks vragen over je leefstijl, en je score staat in je dashboard. Wat de leefstijlscan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

