Gezond ouder worden

Door Jesse van der Velde · Gepubliceerd op 3 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 3 november 2026 · Leestijd ongeveer 8 minuten

Iemand van begin vijftig in een witte blouse zit lachend op een terras in de ochtendzon en laat een BioProfile-plan in de app op de telefoon zien, bij de vraag waar is vitamine d3 goed voor.

In dit artikel lees je het antwoord op de vraag “waar is vitamine D3 goed voor”: wat D3 in je lichaam doet, hoe D3 verschilt van vitamine D, wie in Nederland extra nodig heeft, hoeveel per dag wordt aangeraden en wat de grootste studies vonden toen mensen het als pil slikten. Dat is belangrijk, want wat vitamine D in het lichaam doet en wat een extra pil daar bovenop toevoegt, zijn twee verschillende vragen. De antwoorden verschillen ook. De leefstijlscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat met je leefstijl. Het is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en leefstijl. Wat deze scan niet doet, is je vitamine D-gehalte meten.

Portret van Justinas Šlikas

Geverifieerd door Justinas Šlikas, PhD

Gepromoveerd in de scheikunde aan de University of Edinburgh

Gecontroleerd op 11 oktober 2026

In het kort

  • Vitamine D helpt het lichaam calcium en fosfor uit voeding op te nemen en houdt botten en tanden sterk. D3 is de vorm die in de huid wordt gemaakt, en werkt iets sterker dan D2.⁠1
  • In een Nederlands onderzoek werd bij 5,9 procent van de volwassenen van Nederlandse herkomst te weinig vitamine D gevonden, tegenover ongeveer 19 tot 51 procent in groepen met een andere herkomst.⁠2
  • In grote studies bij volwassenen verlaagde extra vitamine D de kans op kanker, hartziekte, depressie, botbreuken of valpartijen niet duidelijk.⁠3,4,5 Het duidelijkste voordeel was minder luchtweginfecties bij mensen die met een lage waarde begonnen en het dagelijks of wekelijks namen.⁠6

Waar is vitamine D3 goed voor in je lichaam

Vitamine D helpt het lichaam calcium en fosfor uit voeding op te nemen en houdt botten en tanden sterk. Het ondersteunt ook de werking van de spieren en het afweersysteem.⁠1 Er zijn twee vormen. Vitamine D2 (ergocalciferol) ontstaat in paddenstoelen, vitamine D3 (cholecalciferol) ontstaat in de huid van dieren, en D3 werkt iets sterker dan D2.⁠1

Simpel gezegd: D3 is een van de twee vormen van vitamine D, en de iets sterkere. Staat er vitamine D3 op een etiket, dan gaat het om die vorm.

Wie te weinig binnenkrijgt

Een Nederlands onderzoek koos 613 volwassenen van 18 tot 65 jaar willekeurig uit huisartspraktijken in de jaren 2003 tot 2005, en telde een bloedwaarde van vitamine D onder 25 nmol/L als te weinig. Dat gold voor 5,9 procent van de volwassenen van Nederlandse herkomst, tegenover 19,3 procent bij herkomst uit Afrika ten zuiden van de Sahara, 36,5 procent bij Marokkaanse, 41,3 procent bij Turkse, 45,3 procent bij Creools-Surinaamse en 51,4 procent bij Hindoestaans-Surinaamse herkomst.⁠2 Waar je familie vandaan komt, had in Nederland dus een groot effect op de kans op een lage waarde.

Volgens Thuisarts hebben mensen met een getinte of donkere huid hun hele leven extra vitamine D nodig. Mensen met een lichte huid hebben extra nodig als ze zelden buiten komen of buiten altijd hun huid bedekken, als vrouwen van 50 jaar of ouder, en vanaf 70.⁠7 Meer over hoe het lichaam verandert met de jaren lees je in gezond ouder worden: wat verandert er met de jaren.

Van de dingen die je zelf kan veranderen, hadden vette vis eten en een vitamine D-supplement nemen de sterkste samenhang met de bloedwaarde. Daarna kwamen hoeveel huid onbedekt was, het gebruik van een zonnebank, margarine en een voorliefde voor de zon.⁠2 Simpel gezegd telden je bord en je pil het zwaarst, en kwam de zon daarna.

Wat je merkt bij te weinig

Volgens Thuisarts kan te weinig vitamine D samen met te weinig calcium een oorzaak zijn van botontkalking (osteoporose), en kan te weinig vitamine D het afweersysteem verzwakken. Thuisarts zegt ook dat dementie, autisme, depressie, moeheid en duizeligheid niet worden veroorzaakt door te weinig vitamine D.⁠7 Je moe of somber voelen is op zichzelf dus geen teken dat je vitamine D laag is.

Een bloedtest op vitamine D is vrijwel nooit nodig. Een enkele keer vindt de huisarts een test zinvol, en als die te weinig vitamine D laat zien, schrijft de huisarts vaak een recept voor.⁠7

Hoeveel D3 per dag

De aanbevolen hoeveelheid is 10 microgram per dag vanaf de geboorte tot en met de leeftijd van 69 en 20 microgram per dag vanaf 70. EFSA stelde per leeftijd veilige bovengrenzen vast: 25 microgram per dag onder 1, 50 microgram van 1 tot 10 jaar en 100 microgram vanaf 11.⁠1 Op de verpakking van de pillen staat hoeveel je per dag neemt.⁠7 De aanbevolen hoeveelheid en de bovengrens liggen ver uit elkaar, dus de gewone dagelijkse dosis blijft ver onder de grens.

Vette vis levert de meeste vitamine D in voeding, met forel op 9,4 microgram per 100 gram, en aan Nederlandse margarine en bak- en braadvetten is vitamine D toegevoegd.⁠1 Dat gaat over wat er in je voeding kan zitten. Hoeveel voeding je lichaam per dag nodig heeft, is een andere vraag, die aan bod komt in hoeveel calorieën per dag.

Wat de grote studies vonden

In de VITAL-studie in de Verenigde Staten kregen 25.871 mensen, mannen vanaf 50 en vrouwen vanaf 55, ofwel 2000 IE vitamine D3 per dag ofwel een placebo, gedurende een mediaan van 5,3 jaar. Kanker ontstond bij 793 mensen in de vitamine D-groep en bij 824 in de placebogroep. Een hartaanval, beroerte of overlijden aan hartziekte kwam voor bij 396 tegenover 409 mensen. Beide verschillen waren te onduidelijk om mee te tellen. Bij die dosis werd geen toename gevonden van te veel calcium in het bloed of van andere schade.⁠3 Voor mensen boven de 50 verlaagde een dagelijkse D3-pil de kans op kanker of hartziekte binnen ongeveer vijf jaar niet duidelijk, en de pil werd goed verdragen.

Binnen dezelfde studie werden 18.353 volwassenen van 50 jaar of ouder gevolgd op depressie. Depressie kwam 609 keer voor in de vitamine D3-groep en 625 keer in de placebogroep, en de stemmingsscores bewogen in beide groepen hetzelfde, ver onder een verschil dat iemand zou merken.⁠4 Bij oudere volwassenen gaf een D3-pil geen betere stemming.

Een overzicht van 81 studies bij 53.537 volwassenen vond dat vitamine D het aantal botbreuken of valpartijen niet verlaagde, en ook heupfracturen kwamen niet minder voor. Hoge doses deden het niet beter dan lage doses, en de botdichtheid verschilde maar heel weinig tussen de groepen.⁠5 Voor volwassenen in het algemeen gaf extra vitamine D in deze studies geen sterkere botten of minder valpartijen.

Het enige gebied met een duidelijk resultaat waren luchtweginfecties. Een overzicht van 25 studies met 11.321 mensen van 0 tot 95 jaar vond met vitamine D iets minder acute luchtweginfecties. Het voordeel trad op bij dagelijkse of wekelijkse doses en niet bij grote eenmalige doses. Bij mensen die begonnen onder 25 nmol/L was het voordeel veel groter, en daarboven kleiner. Ernstige schade kwam evenveel voor als bij placebo.⁠6 Het meest hadden mensen eraan die met een lage waarde begonnen en het regelmatig namen.

Geen van deze studies mat hoe snel het lichaam veroudert; dat is een aparte maat, uitgelegd in biologische leeftijd versus kalenderleeftijd.

Wat de scan meet en wanneer je naar de huisarts gaat

De leefstijlscan kijkt naar je gewoonten en geeft je een beginwaarde. De scan meet geen vitamine D in je bloed. Het is geen diagnose. Op Thuisarts kan je lezen of je bij een groep hoort die extra vitamine D nodig heeft. Twijfel je, dan beoordeelt de huisarts of een test in jouw geval zinvol is, en als de test te weinig laat zien, schrijft de huisarts vaak vitamine D voor.⁠7

Samengevat

Vitamine D3 helpt het lichaam calcium en fosfor te gebruiken voor botten en tanden, en ondersteunt de spieren en het afweersysteem. In Nederland komt een tekort veel meer voor bij mensen met een donkerdere huid, en Thuisarts noemt wie extra nodig heeft. Het advies is 10 microgram per dag, en 20 vanaf 70. In grote studies verlaagde extra D3 de kans op kanker, hartziekte, depressie, botbreuken of valpartijen niet duidelijk. Wel waren er minder luchtweginfecties, vooral bij mensen die met een lage waarde begonnen en het regelmatig namen.

Veelgestelde vragen

Wat merk je als je te weinig vitamine D3 hebt?

Vaak niets wat je eraan kan toeschrijven. Thuisarts zegt dat te weinig vitamine D samen met te weinig calcium een oorzaak kan zijn van botontkalking (osteoporose), en dat te weinig vitamine D het afweersysteem mogelijk verzwakt. Thuisarts zegt ook dat moeheid, duizeligheid en depressie niet worden veroorzaakt door te weinig vitamine D.⁠7

Wat is het verschil tussen vitamine D en D3?

Vitamine D is de naam voor de groep. Vitamine D2 ontstaat in paddenstoelen en vitamine D3 in de huid van dieren, en D3 werkt iets sterker dan D2.⁠1

Hoeveel D3 mag je per dag nemen?

De aanbevolen hoeveelheid is 10 microgram per dag tot en met de leeftijd van 69 en 20 microgram vanaf 70. De veilige bovengrens die EFSA heeft vastgesteld, is 100 microgram per dag vanaf 11.⁠1 Op de verpakking van de pillen staat hoeveel je per dag neemt.⁠7

Op welk moment van de dag neem je vitamine D3 het best?

De studies achter dit artikel hebben geen tijdstippen van de dag vergeleken. Wat ze wel laten zien, is dat regelmatig innemen telt: in het grote overzichtsonderzoek naar luchtweginfecties gaf dagelijks of wekelijks vitamine D nemen bescherming, en grote eenmalige doses gaven geen bescherming.⁠6

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Voedingscentrum. Vitamine D. Encyclopedie, voedingscentrum.nl (accessed 2026-10-10). voedingscentrum.nl
  2. van der Meer IM, Boeke AJP, Lips PTAM, et al. Fatty fish and supplements are the greatest modifiable contributors to the serum 25-hydroxyvitamin D concentration in a multiethnic population. Clinical Endocrinology, 2008;68(3):466-472. doi.org/10.1111/j.1365-2265.2007.03066.x
  3. Manson JE, Cook NR, Lee IM, et al. Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease. The New England Journal of Medicine, 2019. doi.org/10.1056/NEJMoa1809944
  4. Okereke OI, Reynolds CF, Mischoulon D, et al. Effect of Long-term Vitamin D3 Supplementation vs Placebo on Risk of Depression or Clinically Relevant Depressive Symptoms and on Change in Mood Scores: A Randomized Clinical Trial. JAMA, 2020. doi.org/10.1001/jama.2020.10224
  5. Bolland MJ, Grey A, Avenell A. Effects of vitamin D supplementation on musculoskeletal health: a systematic review, meta-analysis, and trial sequential analysis. The Lancet Diabetes en Endocrinology, 2018. doi.org/10.1016/S2213-8587(18)30265-1
  6. Martineau AR, Jolliffe DA, Hooper RL, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ, 2017. doi.org/10.1136/bmj.i6583
  7. Thuisarts.nl (NHG). Heb ik extra vitamine D nodig? (accessed 2026-10-10). thuisarts.nl

Geschreven door

Jesse van der Velde

Oprichter van BioProfile

Jesse van der Velde

Jesse van der Velde begeleidt sinds 2006 mensen naar een nieuw lichaam en optimale gezondheid, en schreef of was co-auteur van vijftien boeken over voeding en gezondheid. Voor altijd jong (2012) en Superfoodrecepten (2013) werden allebei nummer 1 in Nederland.

LinkedIn

Gepubliceerd op 3 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 3 november 2026

Zie waar je staat

De leefstijlscan geeft je een beeld van je gewoonten van vandaag, als zelfinzicht en een beginwaarde. Het is geen diagnose.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.