In het kort
- In een groot Californisch zorgsysteem werd slechts ongeveer drie op de tien volwassenen met een hartprobleem of hartingreep die daarvoor in aanmerking kwam binnen 90 dagen verwezen naar hartrevalidatie thuis, in een gezonde omgeving dicht bij huis; ouderen en vrouwen werden minder vaak verwezen.1
- Een verwijzing, en deelname, gingen samen met minder ziekenhuisopnames in het jaar daarna. De analyse laat een verband zien en toont niet aan dat het een het ander veroorzaakt.1
- In Nederland vindt hartrevalidatie bijna altijd plaats op de polikliniek,2 en minder dan de helft van de volwassenen beweegt zoveel als de richtlijnen adviseren.3
Inhoud
- Revalidatie thuis in een gezonde omgeving, en wie het aanbod krijgt
- Je bent een van de velen die minder bewegen dan geadviseerd
- Waarom de deur naar revalidatie voor sommigen dicht blijft
- Wat het team van Kaiser Permanente vond
- De verwijzing is de deur
- Wat de analyse niet liet zien
- Kort gezegd, en wat je nu kunt doen
- Veelgestelde vragen
Revalidatie thuis in een gezonde omgeving, en wie het aanbod krijgt
In dit stuk lees je wat hartrevalidatie thuis inhoudt, in een gezonde omgeving dicht bij huis, wie ernaar wordt verwezen en wie wordt overgeslagen, en hoe een tijdige verwijzing samengaat met minder ziekenhuisopnames. Dat is belangrijk, want een programma dat je thuis volgt, scheelt je de reis naar een kliniek, en juist ouderen en vrouwen kregen dat programma het minst vaak aangeboden. Een grote nieuwe analyse van patiëntendossiers uit een Californisch zorgsysteem maakt dat verschil zichtbaar en laat zien dat een verwijzing, en deelname, samengingen met minder ziekenhuisopnames in de maanden daarna.

Geverifieerd door Justinas Šlikas, PhD
Gepromoveerd in de scheikunde aan de University of Edinburgh
Gecontroleerd op 31 oktober 2026
Stel je een gewone doordeweekse dag voor na een ziekenhuisopname voor je hart, of voor het hart van iemand die dicht bij je staat. In de ontslagbrief staat iets over revalidatie, maar niemand heeft er nog over gebeld. Je vraagt je af of je meer zou moeten wandelen, hoe ver te ver is, en of het advies wel voor jou bedoeld was. De polikliniek is ver rijden, de auto is nodig voor het werk, en met de bus ben je bijna de hele ochtend kwijt. Tegen de middag zit je weer op de bank, en je weet niet zeker of rust of een rondje om het blok vandaag de betere keuze is.
Je bent een van de velen die minder bewegen dan geadviseerd
Het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, meldde in 2023 dat 44 procent van de volwassenen in Nederland in 2022 voldeed aan de Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad.3 Dat betekent dat meer dan de helft dat niet deed. Van alle volwassenen voldeden mensen van 75 jaar en ouder het minst vaak aan die richtlijnen: 29 procent.4 Beweeg je minder dan je vindt dat je zou moeten, dan hoor je bij de meerderheid, en bij mensen van 75 jaar en ouder is die meerderheid het grootst. Hoe je lichaam veroudert in vergelijking met de datum in je paspoort, is een andere vraag, uitgelegd in biologische leeftijd versus kalenderleeftijd.
Na een hartprobleem wordt de vraag om weer te gaan bewegen concreet, en in Nederland hoort bij het antwoord meestal een reis. De richtlijn Hartrevalidatie van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) stelt in 2024 dat hartrevalidatie in 95 procent van de gevallen plaatsvindt in dagbehandeling op de polikliniek.2 Bijna iedereen die meedoet, gaat daarvoor naar het ziekenhuis.
Waar je eigen gewoontes vandaag staan, of je hart je nu ooit last heeft bezorgd of niet, kun je zelf bekijken. De gratis leefstijlscan geeft je een beeld van je leefstijl zoals die nu is. De scan is geen diagnose; het gaat om zelfinzicht.
Waarom de deur naar revalidatie voor sommigen dicht blijft
Hartrevalidatie is een begeleid programma na een hartprobleem of hartingreep, opgebouwd rond weer bewegen onder begeleiding en leren wat je hart aankan. Jarenlang betekende dat: naar een centrum gaan. Programma’s voor thuis zijn ontwikkeld als mogelijkheid om de drempels van die traditionele vorm in een centrum te omzeilen.5 De plek verandert; het programma is bedoeld om hetzelfde te blijven.
Toch opent het Amerikaanse team achter het nieuwe artikel met een nuchtere vaststelling: verwijzingen naar hartrevalidatie, en deelname eraan, blijven lager dan zou moeten.1 Een programma kan alleen iets betekenen voor mensen die het bereiken, en dat bereiken begint ermee dat iemand het aanbiedt.
Wat tot nu toe bekend was, kwam vooral uit vergelijkingen tussen de thuisvorm en de vorm in een centrum. Bij 2.556 patiënten van Kaiser Permanente Southern California, tussen april 2018 en april 2019, werden de deelnemers aan het thuisprogramma duidelijk minder vaak binnen een jaar in het ziekenhuis opgenomen dan de deelnemers aan het programma in een centrum, met een kans die ongeveer een vijfde lager lag, en hun medicijntrouw was ongeveer even groot.6 Een later onderzoek onder 753 vrouwen vond dat thuis en centrum vergelijkbare resultaten gaven, met vergelijkbare percentages ziekenhuisopnames na een jaar; de auteurs noemen de thuisvorm een haalbaar alternatief voor vrouwen, ook voor vrouwen die met meerdere aandoeningen tegelijk leven.7
Ook Nederland heeft een eigen stukje van het beeld. Een Nederlands onderzoek volgde 153 hartpatiënten van 70 jaar of ouder die in het ziekenhuis waren opgenomen. Van de 109 die naar een thuisprogramma werden verwezen, hield 67 procent zich aan het programma: zij volgden minstens twee derde van de negen geplande sessies of gingen door tot ze om een reden van buitenaf, zoals een nieuwe opname of overlijden, moesten stoppen, en de auteurs concluderen dat de meeste oudere hartpatiënten gemotiveerd en in staat zijn om thuis te revalideren.8
Daar hield de kennis op. Deze onderzoeken keken vooral naar mensen die al waren verwezen of al in een programma zaten. Over de stap daarvoor zeiden die onderzoeken minder: wie krijgt in een heel zorgsysteem überhaupt revalidatie thuis aangeboden, en gaat dat aanbod zelf samen met minder ziekenhuisopnames?
Wat het team van Kaiser Permanente vond

De nieuwe analyse verscheen op 10 oktober 2026 in het Journal of the American Heart Association, als tijdschriftartikel en niet als voorpublicatie.1 De twaalf auteurs werken allemaal binnen het Kaiser Permanente-systeem in Zuid-Californië. De eerste auteur, M.T. Mefford, en de laatste auteur, K. Reynolds, werken bij het Department of Research & Evaluation van Kaiser Permanente Southern California in Pasadena, net als M. Zhou, H. Zhou, T.N. Harrison, M.E. Silliman en E. Shin. De andere auteurs, C.D. Batiste, D.A. Lahti, T.T. Funahashi, C. Nkonde-Price en R.A. Elkoustaf, komen van de Southern California Permanente Medical Group, de cardiologieafdelingen van de Kaiser Permanente-ziekenhuizen in Riverside en West Los Angeles, de afdeling orthopedische chirurgie van het Kaiser Permanente Orange County Medical Center, het Kaiser Permanente Center for Health Innovation in Tustin en de Kaiser Permanente Bernard J. Tyson School of Medicine. C. Nkonde-Price, cardioloog, was ook de eerste auteur van de eerdere vergelijking tussen programma’s thuis en in een centrum.6
Het team keek terug in de dossiers van volwassenen van 18 jaar of ouder in het eigen zorgsysteem die tussen januari 2021 en september 2024 een hartprobleem of hartingreep hadden die recht gaf op hartrevalidatie thuis. Voor iedere persoon keken de onderzoekers apart naar twee dingen, binnen 90 dagen: was er een verwijzing, en deed de persoon mee. Daarna keken de onderzoekers naar ziekenhuisopnames na 30, 180 en 365 dagen, en naar overlijden door welke oorzaak dan ook.1
Voor jou is dit van belang, ook als je nooit een voet in Californië zet. De analyse draait de gebruikelijke vraag om. In plaats van te vragen of het thuisprogramma goed genoeg is, vraagt de analyse wie het eigenlijk krijgt aangeboden, en blijkt het antwoord af te hangen van hoe oud je bent en of je een man of een vrouw bent. Ben je ouder, of een vrouw, of zorg je voor iemand die dat is, dan is de eerste stap na een hartprobleem misschien juist de stap die het makkelijkst wordt overgeslagen.
De verwijzing is de deur

Het ene idee dat hier de moeite waard is om te begrijpen: een verwijzing en deelname zijn twee verschillende stappen, en de analyse meet elk ervan apart. Een verwijzing is het moment waarop een zorgteam zegt dat dit programma bij je past en je naam doorgeeft. Meedoen is wat je daarna doet. De meeste discussie gaat over de tweede stap: hoe goed het programma is, en of mensen het afmaken. Deze analyse geeft de eerste stap een eigen gewicht. Niemand kan meedoen aan een programma dat nooit is aangeboden, dus als de deur voor sommige groepen dicht blijft, bereikt niets van wat er binnen gebeurt die groepen.
De deur bleek smal. Van de 44.468 volwassenen kregen er 13.164 binnen 90 dagen een verwijzing: 29,6 procent, ongeveer drie op de tien.1 En de deur was niet voor iedereen even smal.
Het eerste voorbeeld is leeftijd. De mensen die werden verwezen, waren gemiddeld 65,6 jaar oud, de mensen die niet werden verwezen 70,6.1 Een verschil van vijf jaar in het gemiddelde betekent dat hoe ouder iemand was, hoe groter de kans dat de verwijzing aan die persoon voorbijging, terwijl het eerdere Nederlandse onderzoek erop wijst dat de meeste hartpatiënten boven de 70 thuis kunnen en willen revalideren.8
Het tweede voorbeeld is geslacht. Van de mensen die werden verwezen, was 71,4 procent man; van de mensen die niet werden verwezen, 59,5 procent.1 Vrouwen vormden een duidelijk groter deel van de mensen die niet werden verwezen, terwijl het eerdere onderzoek onder 753 vrouwen de thuisvorm een haalbaar alternatief voor vrouwen vond.7 De auteurs trekken dezelfde lijn: ouderen en vrouwen werden minder vaak verwezen, wat volgens de auteurs wijst op hardnekkige verschillen.1
Dan de uitkomsten. Mensen die een verwijzing kregen, kwamen minder vaak opnieuw in het ziekenhuis terecht. Hun kans op een opname om welke reden dan ook lag na een half jaar ongeveer een zevende lager en na een jaar ongeveer een zesde lager. Voor een opname die verband hield met hart en bloedvaten was het verschil groter: ongeveer een kwart lager na een half jaar en bijna een derde lager na een jaar.1
Deelname wees dezelfde kant op. De kans op een opname om welke reden dan ook lag in de eerste maand ongeveer een vijfde lager. Na een half jaar en na een jaar bleef die kans lager, met ongeveer een tiende tot een zesde, zowel voor elke reden als voor oorzaken in hart en bloedvaten.1 De auteurs concluderen dat de kleinere kans op een ziekenhuisopname die samenhangt met een tijdige verwijzing en met deelname, het belang onderstreept van een goede screening van patiënten: zorgvuldig nagaan wie in aanmerking komt.1
C. Nkonde-Price, medeauteur van het nieuwe artikel, zei het volgende over de eerdere vergelijking van meer dan 2.500 patiënten:
Het opmerkelijke dat we vonden in dit onderzoek onder meer dan 2.500 uiteenlopende patiënten, was dat de gezondheidsvoordelen van hartrevalidatie thuis golden voor zowel patiënten met een laag en matig risico als patiënten met een hoger risico door een slechte gezondheid, leeftijd of chronische aandoeningen.
Chileshe Nkonde-Price, Cardioloog; klinisch onderzoeker, Department of Research & Evaluation; universitair docent, Kaiser Permanente Bernard J. Tyson School of Medicine, Kaiser Permanente Southern California9
Een onafhankelijke stem, uit een verklaring over thuisprogramma’s uit 2019, legt uit waarom een programma thuis geen lichtere versie betekent:
Voor patiënten met een stabiele hartziekte wordt hartrevalidatie thuis op dezelfde manier en door hetzelfde zorgteam uitgevoerd en gevolgd als hartrevalidatie in een medisch centrum.
Randal J. Thomas, Voorzitter van de schrijfgroep van de wetenschappelijke verklaring van AACVPR/AHA/ACC over hartrevalidatie thuis; hoogleraar geneeskunde en medisch directeur van het hartrevalidatieprogramma, Mayo Clinic, Rochester, Minnesota5
Wat de analyse niet liet zien
Dit was een observationele analyse van bestaande dossiers. De analyse laat zien dat verwijzing en deelname samengingen met minder ziekenhuisopnames; de analyse toont niet aan dat de verwijzing daarvan de oorzaak was.1 De mensen die werden verwezen, waren jonger en vaker man, en de samenvatting vermeldt niet hoe de vergelijking rekening hield met zulke verschillen, dus een deel van het verschil in opnames kan eerder te maken hebben met wie er werd verwezen dan met de verwijzing zelf.
Overlijden door welke oorzaak dan ook hoorde bij de uitkomsten die het team bekeek, maar de samenvatting meldt daarvoor geen resultaat. De samenvatting meldt ook niet waarom ouderen en vrouwen minder vaak werden verwezen. Dit stuk is gebaseerd op de samenvatting, het deel van het artikel dat we hebben gelezen, en er is geen persbericht van het tijdschrift of van Kaiser Permanente gevonden.1
De gegevens komen uit één Amerikaans zorgsysteem. In Nederland vindt hartrevalidatie bijna altijd plaats op de polikliniek,2 dus het verschil in verwijzingen dat in Californië is gevonden, zegt niets direct over wie hier wordt verwezen.
Kort gezegd, en wat je nu kunt doen

Kort gezegd: hartrevalidatie thuis is het begeleide programma na een hartprobleem, dat je thuis volgt; bij patiënten met een stabiele hartziekte houdt hetzelfde zorgteam het in de gaten als in een centrum.5 In een groot Californisch zorgsysteem werd slechts ongeveer drie op de tien volwassenen die in aanmerking kwamen binnen 90 dagen verwezen, en ouderen en vrouwen werden minder vaak verwezen.1 Een verwijzing, en deelname, gingen samen met minder ziekenhuisopnames in het jaar daarna, maar de analyse laat een verband zien en toont niet aan dat het een het ander veroorzaakt, en de gegevens komen uit één Amerikaans zorgsysteem.1 In Nederland vindt hartrevalidatie bijna altijd plaats op de polikliniek,2 en minder dan de helft van de volwassenen beweegt zoveel als de richtlijnen adviseren.3
Heb jij, of iemand die dicht bij je staat, een hartprobleem of hartingreep gehad, vraag dan of revalidatie is aangeboden en of een vorm thuis zou kunnen passen. Vragen over je eigen klachten horen bij je cardioloog of huisarts.
Kijk eerlijk naar hoeveel je beweegt in een gewone week, want de meeste volwassenen bewegen minder dan geadviseerd.3 Meer bewegen verandert ook hoeveel energie je dag van je vraagt; wat Nederlandse peilingen maten over de gemiddelde inname per dag, lees je in hoeveel calorieën per dag.
De open vraag is hoe je eigen leefstijl er vandaag uitziet, en de leefstijlscan hieronder geeft je dat startpunt. De scan is geen diagnose.
Veelgestelde vragen
Wat is hartrevalidatie thuis?
Het is het begeleide programma na een hartprobleem of hartingreep, dat je thuis volgt in plaats van in een centrum. Volgens een hoogleraar van de Mayo Clinic die de schrijfgroep van een wetenschappelijke verklaring over het onderwerp voorzat, wordt het voor patiënten met een stabiele hartziekte op dezelfde manier en door hetzelfde zorgteam uitgevoerd en gevolgd als het programma in een centrum.5
Is revalidatie thuis vergelijkbaar met revalidatie in een centrum?
In eerdere vergelijkingen deed de thuisvorm het ongeveer even goed. Bij 2.556 patiënten van Kaiser Permanente werden de deelnemers thuis minder vaak binnen een jaar in het ziekenhuis opgenomen,6 en bij 753 vrouwen gaven thuis en centrum vergelijkbare resultaten.7 Het ging om vergelijkingen tussen groepen, en zulke vergelijkingen bewijzen niet dat er sprake is van oorzaak en gevolg.
Kunnen ouderen een programma thuis volgen?
In een Nederlands onderzoek onder hartpatiënten van 70 jaar of ouder hield 67 procent van wie naar een thuisprogramma werd verwezen zich eraan (minstens twee derde van de geplande sessies, of tot een reden van buitenaf het beëindigde), en de auteurs concluderen dat de meesten gemotiveerd en in staat waren om het te doen.8
Verlaagt een verwijzing mijn eigen kans op een ziekenhuisopname?
Dat kan de nieuwe analyse niet laten zien. Verwijzing en deelname gingen samen met minder opnames, maar de opzet laat een verband zien en toont niet aan dat het een het ander veroorzaakt.1 Vragen over je eigen klachten horen bij je cardioloog of huisarts.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Mefford MT, Zhou M, Zhou H, Harrison TN, Silliman ME, Shin E, Batiste CD, Lahti DA, Funahashi TT, Nkonde-Price C, Elkoustaf RA, Reynolds K. Patient Characteristics and Outcomes Associated With Home-Based Cardiac Rehabilitation. Journal of the American Heart Association, 2026. doi.org/10.1161/jaha.126.050248
- Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC). Richtlijn Hartrevalidatie, startpagina. Richtlijnendatabase, 2024. richtlijnendatabase.nl
- CBS. Ruim 4 op de 10 volwassenen bewegen voldoende. 2023. cbs.nl
- CBS. Ruim 4 op de 10 volwassenen bewegen voldoende. 2023. cbs.nl
- Randal J. Thomas, hoogleraar geneeskunde, Mayo Clinic. Home-based cardiac rehabilitation is an option to overcome barriers of traditional cardiac rehabilitation. Persbericht van het American College of Cardiology, 2019. (Onafhankelijk van de ontdekking.) acc.org
- Nkonde-Price C, Reynolds K, Najem M, et al. Comparison of Home-Based vs Center-Based Cardiac Rehabilitation in Hospitalization, Medication Adherence, and Risk Factor Control Among Patients With Cardiovascular Disease. JAMA Network Open, 2022. doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.28720
- Najem M, Duggan M, Gambatese R, Hill R, Yang SJ, Batiste C, Funahashi T, Nkonde-Price C. Technology enabled home-based cardiac rehabilitation among women with cardiovascular disease: A longitudinal cohort study. Int J Cardiol Cardiovasc Risk Prev, 2023. doi.org/10.1016/j.ijcrp.2023.200226
- van Erck D, Terbraak M, Dolman CD, Weijs PJM, Henriques JP, Delewi R, Verweij L, Jepma P, Scholte op Reimer WJM, Schoufour JD. Adherence of Older Cardiac Patients to a Home-Based Cardiac Rehabilitation Program. Geriatrics (Basel), 2023. doi.org/10.3390/geriatrics8030053
- Chileshe Nkonde-Price, cardioloog, Kaiser Permanente West Los Angeles Medical Center. Fewer hospitalizations for home-based cardiac rehabilitation patients. Kaiser Permanente Department of Research en Evaluation, 2022. (Citaat over het onderzoek uit 2022 in JAMA Network Open; Nkonde-Price is ook medeauteur van de ontdekking uit 2026.) kp-scalresearch.org
Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.
Lees ook
Kijk waar je vandaag staat
Een korte reeks vragen over hoe je nu leeft, en je score verschijnt in je dashboard. De scan is geen diagnose; de scan geeft je zelfinzicht.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).
