In dit artikel lees je wat er bekend is over supplementen duursport: welke goed onderbouwd zijn, wat Nederlandse sporters echt nemen en wat eten en drinken al doen, nog voor een pil of poeder. Dat is belangrijk, want volgens de internationale sportconsensus voegen supplementen maar een klein deel toe aan wat voeding al doet.1 Het is ook belangrijk omdat sommige producten verboden stoffen bevatten die niet op het etiket staan.5 De herstelscan van BioProfile meet hoe je je herstel vandaag ervaart en geeft je een beginwaarde. De scan is geen diagnose. Het is inzicht in waar je vandaag staat, om je te helpen betere keuzes te maken in voeding en leefstijl. De scan wijst geen oorzaak aan en zegt niet of een supplement bij jou werkt.

Geverifieerd door Justinas Šlikas, PhD
Gepromoveerd in de scheikunde aan de University of Edinburgh
Gecontroleerd op 29 oktober 2026
In het kort
- Van alle supplementen die beloven prestaties te verbeteren, zijn alleen cafeïne, creatine, bepaalde buffermiddelen en nitraat goed onderbouwd. Hoeveel ze helpen, verschilt sterk van persoon tot persoon.1
- Cafeïne verbetert de prestatie bij veel soorten inspanning, in het algemeen meer bij duursport. De grens van het Voedingscentrum voor volwassenen is 200 milligram in één keer en 400 milligram per dag, met alle bronnen bij elkaar opgeteld.2,3
- Voor de meeste mensen die sporten is beter eten de betere stap. Sportdranken en sportgels worden nuttig bij inspanningen van langer dan een uur waarbij je veel zweet.3,4
- In het Nederlandse kwaliteitssysteem voor de topsport testten 6 van de 296 analyses van supplementen positief op een verboden stof.5
Inhoud
Supplementen duursport: welke goed onderbouwd zijn
In 2018 bracht het Internationaal Olympisch Comité experts bijeen over supplementen voor topsporters. Hun conclusie was dat voeding meestal een kleine maar mogelijk waardevolle bijdrage levert aan prestaties, en dat supplementen daar maar een klein deel bovenop zetten.1 Van alle producten die beloven prestaties te verbeteren, zijn er maar enkele goed onderbouwd: cafeïne, creatine, bepaalde buffermiddelen en nitraat. Ook dan verschilt de reactie sterk tussen mensen, en dat komt door genen, darmbacteriën en het gewone eetpatroon.1
In gewone woorden: het korte antwoord op de vraag naar de beste duursport supplementen is een lijst van vier, en wat bij een trainingsmaatje werkt, doet bij jou mogelijk weinig. Cafeïne, nitraat en de buffermiddelen krijgen hieronder elk een eigen stuk.
Cafeïne
Een overzichtsstudie bracht 21 gepubliceerde meta-analyses samen. Cafeïne verbeterde uithoudingsvermogen, spierkracht, spieruithoudingsvermogen, vermogen, springen en snelheid, en het bewijs was overwegend van redelijke kwaliteit. De winst was in het algemeen groter bij duurinspanning dan bij korte, maximale inspanningen. De meeste studies werden gedaan bij jonge mannen, dus over vrouwen en oudere volwassenen is minder bekend.2
Wat dat voor jou betekent: cafeïne verbetert de prestatie bij veel soorten inspanning, in het algemeen meer bij duursport, maar ben je een vrouw of ouder, dan zeggen de studies minder over jou. Volgens het Voedingscentrum kan cafeïne de duurprestatie helpen bij mensen die meer dan drie keer per week één tot twee uur of langer trainen. De grens voor volwassenen is 200 milligram in één keer en 400 milligram per dag, met koffie, thee, energiedrank en supplementen bij elkaar opgeteld.3
Nitraat en bietensap
Een meta-analyse van 73 studies met 1.061 volwassenen die aan duursport deden, vergeleek nitraat, bijvoorbeeld uit bietensap, met een placebo. Met nitraat leverden mensen meer vermogen, hielden ze het langer vol tot uitputting, legden ze meer afstand af en gebruikten ze minder zuurstof tijdens de inspanning. In tijdritten, in hoe zwaar de inspanning voelde en in het melkzuur in het bloed maakte nitraat geen duidelijk verschil.6
In gewone taal: bietensap hielp mensen een inspanning langer vol te houden, maar in een tijdrit was er geen duidelijke winst te zien.
Bèta-alanine en natriumbicarbonaat
Bèta-alanine is één van de buffermiddelen. Een meta-analyse van 40 studies met 1.461 deelnemers vond over het geheel een klein voordeel. Het voordeel was groter bij hoe lang mensen een inspanning kunnen volhouden dan bij hoe snel ze klaar waren, bij inspanningen van een halve minuut tot tien minuten. Bèta-alanine samen met natriumbicarbonaat gaf het grootste effect.7
Eenvoudig gezegd: de winst is klein en is het best te zien bij zware inspanningen van een paar minuten.
Wat Nederlandse sporters nemen
Een Nederlands onderzoek vroeg 778 top- en subtopsporters naar hun supplementgebruik. Van hen had 97,2 procent ooit in de loopbaan supplementen gebruikt, en 84,7 procent in de laatste vier weken. Per categorie waren in die weken het meest gebruikt: isotone sportdranken (44,1 procent) bij de sportvoedingsproducten, multivitamine- en mineralenpreparaten (42,9 procent) bij de voedingssupplementen en cafeïne (13,0 procent) bij de ergogene supplementen. Sporters die voedingsbegeleiding hadden gehad, gebruikten vaker producten die verband houden met prestatie en herstel, zoals vitamine D, bèta-alanine en natriumbicarbonaat, en minder vaak combivitaminen, calcium, vitamine E, energiedrank en aminozuren zoals BCAA.8
Wat dit betekent: vrijwel elke Nederlandse topsporter neemt iets, en begeleiding verschuift de keuze naar producten met bewijs erachter. Het ging om topsporters, dus de cijfers zeggen minder over een recreatieve hardloper.
Wat eten en drinken eerst doen
De meeste mensen die sporten hebben geen baat bij extra supplementen en doen er beter aan hun eetpatroon te verbeteren met de bekende voedingsschijf van het Voedingscentrum.3 Ook sportdranken, sportrepen en sportgels zijn voor de meeste recreatieve sporters niet nodig. Ze kunnen nuttig zijn voor intensieve duursporters die langer dan een uur sporten en veel zweten, zoals bij lange afstanden hardlopen of fietsen.4
Voor die lange inspanningen is het advies 30 tot 60 gram koolhydraten per uur bij één tot twee en een half uur, en tot 90 gram per uur bij inspanningen langer dan twee en een half tot drie uur. Een gewone sportdrank bevat al snel 130 tot 200 kilocalorieën per bidon. Energiedrank en frisdrank vertragen de opname van vocht tijdens het sporten, en na afloop werkt een maaltijd met water net zo goed of beter.4
In gewone woorden: een koolhydraatplan doet ertoe bij inspanningen van ruim een uur of langer. Wat slaap, eiwit en alcohol voor herstel doen, lees je in slecht herstel na sporten, en over de relatie tussen stress en spierpijn gaat spierpijn door stress.
Kies een product met zorg
Nederland heeft een kwaliteitssysteem voor supplementen in de topsport, het NZVT. Van 296 analyses van supplementen uit 2003 tot 2006 testten er 6 (2,0 procent) positief op een verboden stof: twee op efedra en vier op steroïden. De auteurs concluderen dat een labtest van elke nieuwe partij de beste optie is, en dat je een supplement alleen gebruikt als een voedingsdeskundige dat zinvol vindt.5 Het IOC adviseert een volledige beoordeling van je voeding voordat je beslist, en een prestatiesupplement eerst in de training te proberen.1 Te veel cafeïne, vitaminen of mineralen kan schadelijk zijn, dus koop bij bekende, betrouwbare verkopers.3
Wat dit voor jou betekent: in dat systeem bevatte één op de vijftig geteste producten iets wat er niet in hoorde, dus waar je koopt doet ertoe. Voor vragen over een bepaald product is er het supplementadvies van BioProfile.
Wanneer moeheid iets anders is
Een slap gevoel in de training hoeft niets met supplementen te maken te hebben. De oorzaak van bloedarmoede is meestal te weinig ijzer. Thuisarts noemt deze signalen: moe en slap zijn, buiten adem raken op de trap of bij het sporten, duizeligheid, je flauw voelen, hartkloppingen, zweten, hoofdpijn, oorsuizen en een bleek gezicht. Met een bloedtest zoekt de huisarts de oorzaak uit en zegt hoe vaak je een ijzerpil neemt. IJzerpillen kunnen maagpijn, misselijkheid, zwarte ontlasting, diarree of verstopping veroorzaken. Overleg met de huisarts als de bijwerkingen aanhouden.9
Herken je meerdere van deze signalen, maak dan een afspraak met je huisarts.
Samengevat
Dit artikel liet zien dat voeding een kleine maar mogelijk waardevolle bijdrage levert aan prestaties, en dat supplementen daar maar een klein deel aan toevoegen.1 Cafeïne verbetert de prestatie bij veel soorten inspanning, in het algemeen meer bij duursport, binnen de grenzen van het Voedingscentrum.2,3 Nitraat hielp mensen een inspanning langer vol te houden, en bèta-alanine gaf een kleine winst bij korte, zware inspanningen.6,7 Bijna alle Nederlandse topsporters gebruiken iets, vervuiling is een reëel risico, en signalen van bloedarmoede horen bij de huisarts.8,5,9
Veelgestelde vragen
Wat zijn de beste supplementen voor duursport?
Volgens de IOC-consensus zijn er vier goed onderbouwd: cafeïne, creatine, bepaalde buffermiddelen en nitraat.1 Cafeïne verbetert de prestatie bij veel soorten inspanning, in het algemeen meer bij duursport.2 De reactie verschilt van persoon tot persoon.1
Welke supplementen heb je nodig als je veel sport?
Meestal geen. De meeste mensen die sporten hebben geen baat bij extra supplementen en doen er beter aan hun eetpatroon te verbeteren met de bekende voedingsschijf van het Voedingscentrum. Voor mensen die meer dan drie keer per week één tot twee uur of langer trainen, kan cafeïne de duurprestatie helpen.3
Welke voeding is belangrijk bij duursport?
Koolhydraten tijdens lange inspanningen: 30 tot 60 gram per uur bij één tot twee en een half uur, en tot 90 gram per uur na twee en een half tot drie uur. Na het sporten werkt een maaltijd met water net zo goed als een sportdrank, of beter.4
Welke supplementen nemen hardlopers?
Voor hardlopers alleen zijn er geen cijfers. Bij Nederlandse top- en subtopsporters waren isotone sportdranken, multivitamine- en mineralenpreparaten en cafeïne de meest gebruikte producten in hun categorie.8
Kan de herstelscan me vertellen welk supplement ik nodig heb?
De scan meet hoe je je herstel ervaart en geeft je een beginwaarde. De scan is geen diagnose. Of een bepaald product bij jou past, is een vraag voor een voedingsdeskundige.5
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, Larson-Meyer DE, Peeling P, Phillips SM, Rawson ES, Walsh NP, et al. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. British Journal of Sports Medicine, 2018. doi.org/10.1136/bjsports-2018-099027
- Grgic J, Grgic I, Pickering C, Schoenfeld BJ, Bishop DJ, Pedisic Z. Wake up and smell the coffee: caffeine supplementation and exercise performance, an umbrella review of 21 published meta-analyses. British Journal of Sports Medicine, 2020;54(11):681-688. doi.org/10.1136/bjsports-2018-100278
- Voedingscentrum. Als je vaak sport, heb je dan extra supplementen nodig? Voedingscentrum.nl, geraadpleegd 2026-10-21. voedingscentrum.nl
- Voedingscentrum. Heb ik sportdranken, sportrepen of sportgels nodig tijdens het sporten? Voedingscentrum.nl, geraadpleegd 2026-10-21. voedingscentrum.nl
- de Hon O, Coumans B. The continuing story of nutritional supplements and doping infractions. British Journal of Sports Medicine, 2007. doi.org/10.1136/bjsm.2007.037226
- Gao C, Gupta S, Adli T, Hou W, Coolsaet R, Hayes A, Kim K, Pandey A, Gordon J, Chahil G, Belley-Cote EP, Whitlock RP. The effects of dietary nitrate supplementation on endurance exercise performance and cardiorespiratory measures in healthy adults: a systematic review and meta-analysis. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2021. doi.org/10.1186/s12970-021-00450-4
- Saunders B, Elliott-Sale K, Artioli GG, Swinton PA, Dolan E, Roschel H, Sale C, Gualano B. Beta-alanine supplementation to improve exercise capacity and performance: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 2017. Overall effect size 0.18 (95% CI 0.08 to 0.28). doi.org/10.1136/bjsports-2016-096396
- Wardenaar FC, Ceelen IJ, Van Dijk JW, Hangelbroek RW, Van Roy L, Van der Pouw B, De Vries JH, Mensink M, Witkamp RF. Nutritional Supplement Use by Dutch Elite and Sub-Elite Athletes: Does Receiving Dietary Counseling Make a Difference? International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 2017. doi.org/10.1123/ijsnem.2016-0157
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb bloedarmoede. Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026-10-21. thuisarts.nl
Lees ook
Geschreven door
Meet waar je begint
Beantwoord de vragen over je herstel en je herstelscore staat in je dashboard. Wat de herstelscan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

