Spierpijn door stress: hoe spanning in je spieren gaat zitten, waarom pijn zich kan uitbreiden en wanneer je naar de huisarts gaat

In dit artikel lees je wat spierpijn door stress is, hoe stress je spieren laat aanspannen, waarom pijn ineens overal kan lijken te zitten en wat je er zelf aan kunt doen. Dat is belangrijk, want de pijn is echt, en wie de oorzaak kent, ziet beter wanneer de pijn waarschijnlijk overgaat en wanneer het tijd is voor de huisarts. Thuisarts noemt hoofdpijn, nekpijn en rugpijn bij de klachten die stress kan veroorzaken, en legt het eenvoudig uit: bij stress gaat je bloeddruk omhoog en spannen je spieren aan.⁠⁷ De herstelscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op het gebied van herstel. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. Wat deze scan niet doet, is een oorzaak aanwijzen. Dat kan alleen een arts beoordelen.

Wat spierpijn door stress is en hoe het voelt

Spierpijn door stress is pijn in spieren die aanspannen als je onder druk staat. Volgens Thuisarts kan die pijn in je nek, je rug of je hoofd zitten.⁠⁷ Thuisarts noemt spanning ook als mogelijke oorzaak van nekpijn, en schrijft dat sommige mensen vooral last van nekpijn hebben in periodes met stress.⁠⁶

Eenvoudig gezegd: doen je nek, schouders of rug meer pijn in drukke, gespannen weken, dan is dat een patroon dat Thuisarts herkent.

Hoe stress je spieren laat aanspannen

Aan de Universiteit Maastricht maten onderzoekers de spieractiviteit in de trapeziusspier, de spier tussen nek en schouder, bij 70 volwassenen van 18 tot 65 jaar; bij 64 van hen was een analyse mogelijk. Tijdens drie minuten wachten op één onvoorspelbare elektrische schok was de spier aan beide kanten duidelijk actiever dan in rust, en na de schok ontspande de spier weer. Mensen die tijdens het wachten meer stress zeiden te voelen, lieten een sterkere stijging zien, en er was geen verschil tussen de linkerkant en de rechterkant.⁠¹

Wat dit voor jou betekent: alleen al wachten op iets onaangenaams is genoeg om je schouderspieren harder aan het werk te zetten, en de spieren ontspannen weer zodra het moment voorbij is. Het onderzoek mat minuten in een laboratorium. Het onderzoek laat niet zien wat maanden stress doen.

Waarom het ineens overal pijn kan doen

Een Brits onderzoek volgde 15 maanden lang 3.171 volwassenen van 25 tot 65 jaar zonder pijn over het hele lichaam. Aan het eind hadden 324 van hen, ongeveer een op de tien, nieuwe pijn over het hele lichaam gekregen. Drie dingen voorspelden de pijn los van elkaar: veel andere lichamelijke klachten melden, sterk gericht zijn op ziek zijn, en slaapproblemen. Bij mensen met alle drie was de pijn veel waarschijnlijker dan bij mensen die op alle drie laag scoorden.⁠⁴

Eenvoudig gezegd: in dit onderzoek was pijn over het hele lichaam het meest waarschijnlijk bij de mensen die slecht sliepen of al veel andere lichamelijke klachten hadden.

In het Nederlandse NESDA-onderzoek onder 2.981 mensen meldde bijna iedereen enige pijn, en het meeste daarvan zat in spieren en gewrichten. Mensen met een depressie of een angststoornis hadden duidelijk ernstiger langdurige pijn dan mensen zonder een van beide, en wie beide had, had de meeste pijn. Ook nadat de depressie of angst voorbij was, zat pijn het dagelijks leven nog sterker in de weg dan in de controlegroep.⁠⁵

Stemming en pijn gaan dus samen op. Gaat je pijn samen met een sombere stemming, voortdurend piekeren of paniekaanvallen, bespreek dat dan met je huisarts.⁠⁷

Wat onderzoek wel en nog niet kan zeggen

Een systematisch literatuuroverzicht keek alleen naar onderzoeken die eerst stress maten en daarna mensen in de tijd volgden. Het overzicht vond maar zeven van zulke onderzoeken, uit zes groepen mensen, en slechts beperkt bewijs dat stress en moeilijke levensgebeurtenissen artritis en pijn aan de wervelkolom mede veroorzaken. De auteurs noemden het bewijs zwak en vroegen om beter onderzoek.⁠²

Een groter overzicht van overzichten bundelde 13 literatuuroverzichten met samen 185 onderzoeken en 489.644 mensen, en vond een verband tussen 34 factoren en pijn die langdurig wordt. Het stevigste bewijs was er voor vijf: roken, bewegen vermijden uit angst voor de pijn, minder steun van mensen om je heen, een lagere sociale en economische positie, en veel pijn bij het begin. Voor stress was het bewijs weinig zeker.⁠³

Wat dit betekent: stress spant spieren aan op het moment zelf,⁠¹ maar of stress op zichzelf overgaat in blijvende pijn, is nog niet bewezen.⁠² Steviger bewijs is er voor wat eromheen speelt.⁠³

Wat helpen kan bij spierpijn door stress

Spierpijn door stress verhelpen begint bij de stress zelf. Bij stress die al lang duurt, is het volgens Thuisarts belangrijk om iets aan de oorzaak te doen.⁠⁸ In het laboratorium ontspanden de spieren zodra het stressvolle moment voorbij was, al ging dat om minuten en niet om maanden.⁠¹

Geef het tijd. Nekpijn heeft meestal geen duidelijke oorzaak en is binnen een paar weken weer over; bij ongeveer een op de zeven mensen duurt de pijn langer dan zes maanden.⁠⁶ Kijk naar je slaap, want slaapproblemen waren een van de drie signalen voor pijn die zich over het lichaam verspreidt.⁠⁴ En let erop dat bewegen vermijden uit angst voor de pijn een van de factoren was die verband hielden met pijn die blijft.⁠³

Wanneer je naar de huisarts gaat

Maak een afspraak als je de stress niet omlaag krijgt en hulp wilt, als het slechter met je gaat, als er nieuwe klachten bijkomen zoals angst of paniekaanvallen, of als het dagelijks leven duidelijk zwaarder wordt.⁠⁷ Bij stress die al lang duurt, raadt Thuisarts een afspraak aan met de huisarts of de praktijkondersteuner.⁠⁸

Bij nekpijn neem je contact op met de huisarts als de pijn erger wordt in plaats van beter, na twee tot vier weken niet minder is geworden, of als je nek na vier weken nog te weinig beweegt. Hetzelfde geldt als de pijn uitstraalt naar je arm, of als de kracht of het gevoel in je arm afneemt. Bel direct de huisarts bij een plotseling stijve nek, waarbij je kin je borst niet kan raken, samen met koorts, verwardheid, hevige hoofdpijn, herhaald braken of paarse vlekjes op de huid, want dit kan wijzen op hersenvliesontsteking.⁠⁶

Wat een herstelscan wel en niet kan laten zien

Een vragenlijst legt vast hoe je je voelt. Een vragenlijst ziet niet of de oorzaak van een pijnlijke nek spanning is of iets anders. De scan is geen diagnose. De oorzaak vinden is werk voor een arts. Wat je wel krijgt, is een beginwaarde: herhaal de scan later en je hebt twee getallen in plaats van een gevoel.

Samengevat

Stress laat je spieren aanspannen, vaak in de nek, de rug of het hoofd, en in het laboratorium ontspanden de spieren zodra de stress voorbij was.⁠⁷ ⁠¹ Pijn over het hele lichaam ging samen met slecht slapen en veel andere lichamelijke klachten, en pijn is ernstiger en zit het dagelijks leven meer in de weg bij depressie en angst.⁠⁴ ⁠⁵ Of stress alleen leidt tot blijvende pijn, is nog niet bewezen.⁠² ⁠³ Iets doen aan de oorzaak van de stress komt eerst, de meeste nekpijn gaat binnen weken over, en Thuisarts noemt duidelijke signalen om naar de huisarts te gaan.⁠⁸ ⁠⁶