In dit artikel lees je wat ADD is en welke signalen erbij horen, hoe vaak naast de ADD symptomen vermoeidheid en slecht slapen voorkomen bij volwassenen, en wanneer moeheid een reden is om je huisarts te bellen. Dat is belangrijk, want vermoeidheid komt veel voor bij volwassenen met ADHD,1 en dezelfde moeheid kan ook komen door slecht slapen, spanning of een sombere stemming.3 De energiescan van BioProfile meet hoeveel last je van die klachten hebt. De scan laat zien waar je vandaag staat op dit gebied, het eerste van de 11 gezondheidsgebieden die de volledige scan beoordeelt. De scan is geen diagnose. Het is inzicht in waar je vandaag staat, om betere keuzes te kunnen maken in je voeding en levensstijl. De scan wijst niet naar ADD of naar een andere oorzaak. Dat kan alleen een arts uitzoeken.
In het kort
- In één onderzoek had 62 procent van de volwassenen met ADHD zoveel vermoeidheid dat die als klinisch relevant gold. Dat was duidelijk meer vermoeidheid dan in een vergelijkingsgroep zonder ADHD.1
- Op een gespecialiseerde polikliniek testten ongeveer zes op de tien volwassenen met ADHD bij een screening positief op minstens één slaapstoornis. Het meest voorkomend was een biologische klok die achterloopt.2
- De energiescan meet hoeveel vermoeidheid je meedraagt en geeft je een beginwaarde. De scan wijst niet naar ADD of naar een andere oorzaak. De scan is geen diagnose.
Inhoud
Wat ADD is en welke signalen erbij horen
Veel mensen gebruiken nog de naam ADD voor de vorm van ADHD waarbij aandachtsproblemen voorop staan en onrust een kleinere rol speelt. Onderzoekers spreken van het overwegend onoplettende beeld.4 Thuisarts noemt deze signalen bij volwassenen: moeite om je aandacht ergens bij te houden, zoals bij een gesprek of een lange tekst, en slordige fouten maken op je werk. Thuisarts noemt ook moeite met het plannen van taken zodat werk op tijd af is, dingen vergeten zoals rekeningen betalen of naar een afspraak gaan, en onrustig zijn en moeilijk tot rust komen.5
Eenvoudig gezegd gaat ADD meestal over aandacht, plannen en vergeten. Zichtbaar druk zijn hoort er minder vaak bij. Moeheid staat niet op deze lijst, maar komt in onderzoek wel vaak terug.
ADD symptomen vermoeidheid: hoe moeheid en ADD samengaan
Eén onderzoek vergeleek met vragenlijsten 243 volwassenen met ADHD, 86 volwassenen met het chronisch vermoeidheidssyndroom en 211 volwassenen zonder ADHD of chronisch vermoeidheidssyndroom. Van de volwassenen met ADHD had 62 procent vermoeidheid op een niveau dat als klinisch relevant geldt. Dat lag ruim boven de vergelijkingsgroep. Het verband liep ook andersom. De groep met het chronisch vermoeidheidssyndroom meldde duidelijk meer ADHD-klachten dan de vergelijkingsgroep. Beide groepen hadden ook een somberder stemming, meer angst en minder vertrouwen in het eigen vermogen om taken af te ronden.1
Simpel gezegd hadden in dit onderzoek zes op de tien volwassenen met ADHD zoveel moeheid dat die als een eigen klacht telde. Aandachtsproblemen en langdurige moeheid overlappen meer dan je zou kunnen verwachten.
Waarom slaap zo’n grote rol speelt
Een kliniek screende 3.691 volwassenen met ADHD op slaapstoornissen, en ongeveer 60 procent testte positief op minstens één. Het meest voorkomend was een biologische klok die achterloopt: de slaap komt uren later dan de dag toelaat (36 procent). Daarna kwamen slapeloosheid (30 procent) en rusteloze benen of bewegingen van de ledematen tijdens de slaap (29 procent). Slaapproblemen kwamen samen voor met depressie, angst, een stoornis in middelengebruik, een persoonlijkheidsstoornis en posttraumatische stressstoornis.2
Kort gezegd is slecht slapen in deze groep eerder de regel dan de uitzondering. Thuisarts bevestigt dat slecht slapen je moe kan maken.3
Een Noors onderzoek vergeleek 268 volwassenen met ADHD met 202 volwassenen uit de algemene bevolking. De volwassenen met ADHD gaven duidelijk vaker aan dat ze overdag te slaperig waren. Binnen de ADHD-groep meldden volwassenen met de overwegend onoplettende vorm, de vorm die vaak ADD heet, een betere slaapkwaliteit dan volwassenen met de hyperactieve of gecombineerde vorm.4
Voor iemand met ADD betekent dit dat de slaap vaak wat minder verstoord is dan bij de onrustige vorm. Slaperigheid overdag komt toch veel voor, dus kijk naar je slaap en ook naar andere oorzaken. Zakt je energie vooral na de lunch weg, dan heeft de middagdip een eigen verklaring.
Stemming, spanning en moeheid
Een overzicht van 32 onderzoeken vergeleek volwassenen met en zonder ADHD. In de 11 onderzoeken in de algemene bevolking werden depressieve stoornissen gevonden bij 8,6 tot 55 procent van de volwassenen met ADHD, tegenover 1,2 tot 12,5 procent van de volwassenen zonder ADHD. Voor angststoornissen waren de cijfers 4,3 tot 47,1 procent tegenover 0,5 tot 9,5 procent.6
De cijfers lopen ver uiteen omdat de onderzoeken van elkaar verschillen. Toch komen een sombere stemming en angst bij volwassenen met ADHD veel vaker voor. Dat is van belang voor moeheid. Thuisarts zegt dat steeds gespannen en moe zijn kan komen door overbelasting, en dat moe en somber zijn en nergens zin in hebben signalen van een depressie kunnen zijn.3
Moeheid bij ADD hoeft dus niet te komen door ADD zelf. Slaap, spanning en stemming kunnen elk een rol spelen. Of een voedingsstof meespeelt, is een aparte vraag, die aan bod komt in welke vitamine bij vermoeidheid. Hoort alcohol bij je avonden, dan lees je in hoe lang je moe bent na stoppen met alcohol wat je te wachten staat.
Hoeveel volwassenen ADHD hebben
Een overzicht van 40 bevolkingsonderzoeken uit 30 landen schatte dat 2,58 procent van de volwassenen ADHD heeft die in de kindertijd begon en bleef. Volgens hetzelfde overzicht heeft 6,76 procent ADHD-klachten, ongeacht wanneer die klachten begonnen. Beide namen af met de leeftijd.7 Een Nederlands onderzoek keek naar 3.309 volwassenen van 18 tot 44 jaar. Van hen had 2,9 procent als kind ADHD, en 70 procent van die groep had als volwassene nog steeds ADHD. Volwassenen met ADHD werden in het dagelijks leven ongeveer even sterk beperkt als volwassenen met een angststoornis of een stoornis in middelengebruik.8
Wat dit voor jou betekent: ADHD bij volwassenen is niet zeldzaam. ADHD loopt vaak door na de kindertijd en kan het dagelijks leven even zwaar belasten als een angststoornis.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Thuisarts raadt aan je huisarts te bellen als je moe bent en ook andere klachten hebt, zoals ’s nachts zweten, minder zin in eten, moeite met ademen, veel dorst, hartkloppingen, diepe somberheid of angst. Bel je huisarts ook als de moeheid lang duurt, bijvoorbeeld langer dan een maand.9 Herken je de signalen van aandacht en plannen, dan verwijst je huisarts je naar de ggz, de geestelijke gezondheidszorg, om uit te zoeken of je ADHD hebt.5
Wat de energiescan meet
De energiescan stelt vijf vragen over de afgelopen twee weken: je energie door de dag heen, energiedips, hoeveel je op cafeïne leunt, lichamelijk moe worden en te moe zijn om dingen te kunnen doen. De antwoorden worden een energiescore van 0 tot 100, en hoger is beter. De score laat zien hoeveel moeheid je meedraagt. De score vertelt niet of die moeheid komt door ADD, door slaap, door spanning of door iets anders. De scan is geen diagnose. Herhaal de scan na twee weken en je hebt twee getallen om te vergelijken in plaats van een vaag gevoel.
Samengevat
ADD is de vorm van ADHD waarbij aandacht voorop staat. Bij ADD komt moeheid veel voor. In één onderzoek hadden zes op de tien volwassenen met ADHD klinisch relevante vermoeidheid, en slecht slapen, een sombere stemming en spanning spelen vaak mee. Bel je huisarts als de moeheid langer duurt dan ongeveer een maand of samengaat met andere klachten. De energiescan meet hoeveel moeheid je meedraagt en geeft je een beginwaarde.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de symptomen van ADD?
Thuisarts noemt deze signalen bij volwassenen: moeite om je aandacht bij een gesprek of een lange tekst te houden, slordige fouten maken op je werk, moeite met het plannen van taken zodat werk op tijd af is, dingen vergeten zoals rekeningen of afspraken, en onrustig zijn en moeilijk tot rust komen.5 Bij ADD staan de signalen van aandacht voorop.4
Hoe voelt het om ADD te hebben?
Veel volwassenen beschrijven onrust en moeilijk tot rust komen.5 Ook moeheid komt veel voor. In één onderzoek hadden zes op de tien volwassenen met ADHD klinisch relevante vermoeidheid, en die volwassenen hadden ook een somberder stemming en meer angst dan volwassenen zonder ADHD.1
Wat zijn de lichamelijke klachten bij ADD?
Moeheid en slaap springen eruit. Volwassenen met ADHD zeiden duidelijk vaker dan andere volwassenen dat ze overdag te slaperig waren.4 In één kliniek testte ongeveer 60 procent bij een screening positief op een slaapstoornis, en 29 procent op rusteloze benen of bewegingen van de ledematen tijdens de slaap.2
Welk werk past bij iemand met ADD?
De onderzoeken in dit artikel vergelijken geen beroepen. Wel laten ze zien dat volwassenen met ADHD ongeveer even veel beperkingen in het dagelijks functioneren hadden als volwassenen met een angststoornis of een stoornis in middelengebruik.8 Bespreek dat gerust met je huisarts of een coach.
Kan de energiescan laten zien of ik ADD heb?
De scan laat dat niet zien. De scan meet hoeveel moeheid je meedraagt. Om uit te zoeken of je ADHD hebt, verwijst je huisarts je naar de ggz.5 De scan is geen diagnose.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Rogers DC, Dittner AJ, Rimes KA, Chalder T. Fatigue in an adult attention deficit hyperactivity disorder population: A trans-diagnostic approach. British Journal of Clinical Psychology, 2017. doi.org/10.1111/bjc.12119
- van der Ham M, Bijlenga D, Böhmer M, Beekman ATF, Kooij S. Sleep problems in adults with ADHD: prevalences and their relationship with psychiatric comorbidity. Journal of Attention Disorders, 2024. doi.org/10.1177/10870547241284477
- Thuisarts.nl (NHG). Ik ben moe. Wat kan het zijn? thuisarts.nl
- Bjorvatn B, Brevik EJ, Lundervold AJ, Halmøy A, Posserud MB, Instanes JT, Haavik J. Adults with Attention Deficit Hyperactivity Disorder Report High Symptom Levels of Troubled Sleep, Restless Legs, and Cell Phone Use at Bedtime. Frontiers in Psychology, 2017. Excessive daytime sleepiness: odds 1.82 times higher in adults with ADHD than in controls. doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01621
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb ADHD. thuisarts.nl
- Choi WS, Woo YS, Wang SM, Lim HK, Bahk WM. The prevalence of psychiatric comorbidities in adult ADHD compared with non-ADHD populations: A systematic literature review. PLoS One, 2022. doi.org/10.1371/journal.pone.0277175
- Song P, Zha M, Yang Q, Zhang Y, Li X, Rudan I; Global Health Epidemiology Reference Group (GHERG). The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis. Journal of Global Health, 2021. doi.org/10.7189/jogh.11.04009
- Tuithof M, ten Have M, van Dorsselaer S, de Graaf R. Prevalentie, persistentie en gevolgen van ADHD in de Nederlandse volwassen bevolking. Tijdschrift voor Psychiatrie, 2014. tijdschriftvoorpsychiatrie.nl
- Thuisarts.nl (NHG). Ik ben moe, wat kan ik eraan doen? thuisarts.nl
Lees ook
Geschreven door
Meet waar je begint
Vijf vragen over de afgelopen twee weken, ongeveer drie minuten, en je energiescore staat in je dashboard. Wat de energiescan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

