Hartkloppingen oorzaken: wat de oorzaak kan zijn, de alarmsignalen en wat de huisarts meestal vindt

In dit artikel lees je welke oorzaken hartkloppingen hebben, welke signalen betekenen dat je direct de huisarts belt, en wat onderzoek vindt als mensen met hartkloppingen worden onderzocht. Dat is belangrijk, want een hartslag die je ineens voelt, maakt onrustig, en wie bij hartkloppingen oorzaken kent die veel voorkomen, schat beter in wanneer actie nodig is. Hartkloppingen komen veel voor: volgens een overzichtsartikel over de eerste lijn gaat het om ongeveer één op de zes klachten waarmee mensen bij de huisarts komen, en zijn hartkloppingen de tweede meest voorkomende klacht op de cardiologiepoli.⁠³ De scan voor hart en vaten van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan registreert je hartritme niet en wijst geen oorzaak aan. Dat kan alleen een arts.

Hartkloppingen oorzaken uit het dagelijks leven

Thuisarts, de publiekswebsite van de Nederlandse huisartsen, zegt dat hartkloppingen meestal niet gevaarlijk zijn. De alledaagse oorzaken die de site noemt, zijn inspanning en sport, koffie, cola, energiedrankjes en andere dranken met cafeïne, roken, drugs, alcohol, vet eten, pijn, emoties, moeheid, stress en angst.⁠¹ Het zelfzorgadvies volgt uit die lijst: let op wanneer de hartkloppingen komen, gebruik minder alcohol en cafeïne en rook minder, en doe iets aan stress en angst.⁠¹

Gewoon gezegd: de meeste hartkloppingen zijn je hart dat reageert op iets wat je die dag deed of voelde. Bijhouden wanneer ze komen, is de eerste nuttige stap.

Medische oorzaken

Thuisarts noemt ook medische oorzaken: koorts, schildklieraandoeningen, longontsteking, bloedarmoede, allergie, hartziekte, boezemfibrilleren, hoge bloeddruk, diabetes, en bijwerkingen van medicijnen zoals prednison, ADHD-medicijnen en astmamedicijnen.⁠¹

Hoe vaak is het het hart? Bij 190 achtereenvolgende mensen die met hartkloppingen naar een universitair medisch centrum kwamen, werd bij 84% een oorzaak gevonden. Bij 43% was het het hart, bij 31% een psychiatrische oorzaak, bij 10% een andere oorzaak en bij 16% bleef de oorzaak onbekend.⁠² In het jaar daarna overleed 1,6% en kreeg 1,1% een beroerte, terwijl drie op de vier opnieuw hartkloppingen kregen.⁠² Een overzichtsartikel uit 2024 voor de huisartsenzorg meldt dat studies hartkloppingen bij mensen buiten het ziekenhuis in verband brengen met weinig sterfte en weinig hartproblemen.⁠³

Wat dit voor jou betekent: hartkloppingen komen vaak terug, maar een ernstige afloop kwam weinig voor. Dat ze terugkomen, is op zich geen teken van gevaar.

Wanneer je direct de huisarts belt

Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als hartkloppingen samengaan met een van deze signalen:⁠¹

• pijn of druk op de borst die na een paar minuten niet weggaat
• verwardheid, moeite met praten of slechter zien
• onrust, misselijkheid, zweten of bleek zien
• moeite met ademhalen
• het gevoel dat je bijna flauwvalt
• een hartslag die ineens anders voelt dan normaal en niet rustiger wordt als je een tijdje rustig zit

Thuisarts noemt een hartslag in rust van 60 tot 90 slagen per minuut normaal.⁠¹ Wat een normale hartslag is op verschillende leeftijden, lees je op onze statistiekpagina.

Hartkloppingen door stress en angst

Van 145 mensen met hartkloppingen die werden doorgestuurd om hun hart 24 uur lang te laten registreren, had bijna de helft ooit in het leven een angststoornis of depressieve stoornis gehad, en ongeveer een kwart had zo’n stoornis in de afgelopen maand. Paniekstoornis kwam het meest voor: meer dan een kwart had die ooit gehad.⁠⁴ Wie zo’n stoornis had, beschreef de hartkloppingen vaker als bonzend en voelde zich vaker flauw, licht in het hoofd of duizelig. Hun hartvoorgeschiedenis en ECG-uitslagen waren niet ernstiger dan die van de anderen.⁠⁴

Gewoon gezegd: stress en angst kunnen de hartslag sterker en verontrustender laten voelen, zonder dat het hart zelf er slechter aan toe is. Het gevoel dat je bijna flauwvalt, blijft één van de signalen om de huisarts voor te bellen, dus die combinatie laat je beoordelen door een arts.

Hartkloppingen in de overgang

De Amerikaanse SWAN-studie volgde 3.276 vrouwen door de overgang heen. Ongeveer één op de zes had een hoge kans op hartkloppingen van de perimenopauze tot in de vroege postmenopauze, en ongeveer een derde een matige kans; in beide groepen nam die kans later af. De andere helft hield de hele tijd een lage kans.⁠⁵ De groep met een hoge kans had bij de start meer opvliegers en nachtzweten, meer depressieve klachten, meer stress, meer slaapproblemen en een hogere bloeddruk.⁠⁵ Bij 1.559 van de vrouwen van wie de bloedvaten later werden gemeten, was er geen verband tussen de patronen van hartkloppingen en verdikking van de halsslagaders of stijvere bloedvaten.⁠⁵

Wat dit betekent: hartkloppingen rond de overgang komen veel voor, gaan doorgaans voorbij en komen samen voor met opvliegers, stress en slecht slapen. Thuisarts bespreekt opvliegers in de overgang op dezelfde pagina.⁠¹ Meer over hoe hartklachten zich bij vrouwen anders kunnen uiten, lees je in hartklachten bij vrouwen.

Koffie en extra hartslagen

In een proef droegen 100 volwassenen 14 dagen een hartmonitor en kregen ze elke dag per sms de opdracht om koffie met cafeïne te drinken of juist cafeïne te vermijden. Extra slagen uit de boezems van het hart kwamen op beide soorten dagen ongeveer even vaak voor. Extra slagen uit de kamers kwamen op koffiedagen vaker voor, ongeveer 154 per dag tegen 102, en mensen liepen ongeveer 1.000 stappen meer.⁠⁶

Gewoon gezegd: koffie veranderde niet elke soort extra hartslag, maar voegde er wel een aantal toe. Merk je hartkloppingen na koffie, dan is dat de moeite waard om op te schrijven.

Wat de huisarts meestal vindt

In de studie bij 190 mensen bleek bij 40% de oorzaak te kunnen worden gevonden met alleen vragen, lichamelijk onderzoek, een ECG en bloedonderzoek.⁠² In een Nederlandse proef in de huisartsenpraktijk vond een klein registratiekastje dat patiënten tijdens een aanval zelf aanzetten, ongeveer drie keer zo vaak een relevante ritmestoornis als de gewone zorg alleen, en bleven er veel minder mensen zonder oorzaak.⁠⁷ Een tweede Nederlandse studie bij 127 patiënten vond dat de eigen inschatting van huisartsen over wie een ritmestoornis had, niet overeenkwam met wat de registraties lieten zien, dus huisartsen hebben makkelijk toegang tot hartritmeregistratie nodig.⁠⁸

Wat dit voor jou betekent: een normale controle in de praktijk geeft niet in elk geval uitsluitsel. Een registratie tijdens een aanval zegt vaak meer.

Samengevat

In dit artikel las je over de alledaagse en medische oorzaken van hartkloppingen, de signalen waarbij je direct de huisarts belt, de rol van stress, angst, de overgang en koffie, en wat de huisarts meestal vindt. Hartkloppingen komen veel voor, komen vaak terug en zijn meestal niet gevaarlijk. De scan voor hart en vaten geeft je een startpunt voor zelfinzicht, en een arts zoekt naar de oorzaak.