Nieuwe biomarkers

Gepubliceerd op 15 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026 · Leestijd ongeveer 12 minuten

Ook in Hart- en vaatconditie

Een wandelaar van in de vijftig staat lachend op een duinpad aan zee en voelt met twee vingers aan de pols het eigen hartritme

In het kort

  • Mensen die zowel cardiometabool ongezond als beginnend kwetsbaar of kwetsbaar waren, hadden bijna drie keer zoveel risico op een hart dat te zwak pompt en ongeveer anderhalf keer zoveel risico op een onregelmatig hartritme, vergeleken met mensen die op beide punten gezond waren.⁠1
  • Samen brachten een stofwisseling onder druk en kwetsbaarheid meer risico mee dan hun twee afzonderlijke risico’s bij elkaar opgeteld.⁠1
  • Een eiwit dat vetcellen afgeven, FABP4, was het meest consistente signaal op die route, maar de auteurs noemen dat signaal voorlopig en nog te controleren in andere groepen.⁠1
  • De hart- en vaatscan geeft je een eerste beeld van waar je vandaag staat. Het is inzicht, en de scan is geen diagnose.

Waarom je hartritme van meer afhangt dan je hart

In dit stuk lees je hoe je stofwisseling en kwetsbaarheid samen te maken hebben met je hartritme en met hoe krachtig je hart pompt, en waarom een eiwit dat vetcellen maken naar voren is gekomen als vroeg signaal op die route. Dat is belangrijk, want de combinatie woog zwaarder dan elk deel afzonderlijk, en van beide delen kun je een beeld krijgen lang voordat je hart je een reden geeft om je zorgen te maken.

Je neemt op je werk de trap en merkt dat je vaker dan vroeger stilstaat op de overloop. Je broeksband zit strakker dan vorig jaar, je huisarts noemde bij het laatste bezoek terloops je bloeddruk, en op sommige avonden op de bank voel je je hart een slag haperen. Niets daarvan voelt als iets om bij stil te staan. Elk stukje lijkt klein genoeg om te laten rusten, en niemand heeft je ooit verteld of de stukjes bij elkaar optellen.

Je bent niet de enige

Waar zulke stukjes toe kunnen leiden, is niet zeldzaam. In Nederland registreerde het RIVM op de volksgezondheidssite VZinfo ongeveer 8.000 sterfgevallen in 2023 door een hart dat minder krachtig pompt dan het lichaam nodig heeft, een aandoening die een arts benoemt.⁠2 Dezelfde bron telde meer dan 32.200 ziekenhuisopnamen in 2023 voor die aandoening.⁠3

Het onderzoek waar dit stuk over gaat, laat vanuit een andere hoek zien hoe groot het is. Van de 319.048 volwassenen die het onderzoek volgde, kregen er tijdens de opvolging 17.844 een onregelmatig hartritme dat een arts benoemt, en 5.410 het zwakker pompende hart.⁠1 Dat zijn geen kleine aantallen, en ieder mens daarachter begon zonder een van beide aandoeningen.

Waarom hartritme en pompkracht uit koers raken

Je hart heeft twee taken die dit stuk uit elkaar houdt. De eerste is ritme: de slag die in een gelijkmatig tempo hoort te komen. Als het bovenste deel van het hart onregelmatig klopt, geeft een arts die hartritme-stoornis een naam; in deze tekst heet dat gewoon de ritmeaandoening. De tweede is pompkracht: hoeveel bloed het hart bij elke slag rondpompt. Als het hart minder bloed rondpompt dan het lichaam nodig heeft, geeft een arts ook daar een naam aan; hier is dat de pompaandoening. Ritme is niet hetzelfde als hartslag: de hartslag is hoeveel slagen je hebt, het ritme is hoe regelmatig ze komen. Wat als een normale hartslag geldt, lees je op onze pagina over een normale hartslag.

De twee aandoeningen hangen met elkaar samen. In het nieuwe onderzoek gingen 2.403 mensen van de ritmeaandoening door naar beide, en 791 de andere kant op, van de pompaandoening naar beide.⁠1

Een deel van de reden waarom het hart uit koers raakt, ligt bij de stofwisseling. Eerder onderzoek vond dat mensen met meerdere aandoeningen van hart, bloedvaten en stofwisseling tegelijk een grotere kans hadden op de ritmeaandoening, en dat die kans steeg met elke extra aandoening.⁠4 De belasting van het hart lijkt zich met andere woorden op te stapelen in plaats van gelijk te blijven.

Een tweede deel is reserve. Kwetsbaarheid beschrijft, in gewone woorden, een lichaam met minder in de tank dan vroeger: minder kracht, minder uithoudingsvermogen, langzamer weer op de been. Kwetsbaarheid is makkelijk te zien en makkelijk weg te wuiven, omdat het er langzaam in sluipt. Wat lange periodes stilzitten met die reserve doen, lees je in wat weinig bewegen met je lichaam doet.

Hier hield de kennis op. De bevinding uit dat eerdere onderzoek gaat alleen over aandoeningen van de stofwisseling. Of een stofwisseling onder druk en kwetsbaarheid samen zwaarder wegen dan elk apart, of ze ook de stap van één hartaandoening naar beide duwen, en wat er in het bloed met die combinatie meereist: die vragen stonden nog open.

Een nieuw onderzoek weegt stofwisseling en kwetsbaarheid samen

Twee vrienden van in de vijftig fietsen lachend naast elkaar langs een gracht in de stad

Het onderzoek komt van Cui C, Liu B, Zhang G, Du Z en Cheng W. De auteurs werken bij de afdeling Cardiologie van The First Affiliated Hospital of Bengbu Medical University, bij Bengbu Medical University en bij Zhejiang Chinese Medical University in Hangzhou, China. Het artikel verscheen op 10 oktober 2026 in The journal of nutrition, health & aging, als tijdschriftartikel.⁠1

Het team gebruikte gegevens van 319.048 deelnemers aan de UK Biobank die bij de start geen ritmeaandoening en geen pompaandoening hadden. Ieder van hen werd in een van vier groepen ingedeeld op basis van twee vragen. Was hun cardiometabole gezondheid, de gezondheid van hart, bloedvaten en stofwisseling samen, gezond of ongezond? En waren ze niet kwetsbaar, of beginnend kwetsbaar of kwetsbaar? De groep die op beide punten gezond was, diende als maatstaf. Daarna volgde het team wie welke aandoening kreeg, en wie van één aandoening doorging naar beide.⁠1

De hoofdlijn is eenvoudig. Mensen die zowel cardiometabool ongezond als beginnend kwetsbaar of kwetsbaar waren, hadden het hoogste risico van alle vier groepen: bijna drie keer zoveel risico op de pompaandoening, en ongeveer anderhalf keer zoveel risico op de ritmeaandoening, vergeleken met de groep die op beide punten gezond was.⁠1

Waarom dit voor jou telt: de twee stukjes in deze bevinding zijn niet verborgen. Een lichaam met een stofwisseling onder druk en een lichaam dat reserve verliest, zijn allebei dingen die je in een gewone week kunt merken, op de trap of in de cijfers bij een controle. Wat het onderzoek toevoegt, is dat de stukjes niet een voor een beoordeeld moeten worden. Samen wezen ze de mensen met het hoogste risico aan, en dat bij mensen die bij de start geen van beide hartaandoeningen hadden.

Wat de combinatie bij elkaar opleverde

Een stel van in de vijftig maakt samen in een lichte keuken een salade met verse groenten en kruiden

De combinatie deed meer dan de kans op een eerste hartaandoening verhogen. Dezelfde groep had ook meer kans om van de ritmeaandoening door te gaan naar beide, ongeveer drie kwart meer kans dan de maatstafgroep, en iets meer kans, ongeveer een kwart meer, om van de pompaandoening door te gaan naar beide.⁠1

De veelzeggendste bevinding gaat over de optelsom. Als een stofwisseling onder druk en kwetsbaarheid elk gewoon een eigen deel van het risico meebrachten, zou het risico van beide samen de twee delen bij elkaar opgeteld zijn. Het was meer dan dat. De auteurs vonden dat de twee samen meer risico meebrachten dan hun afzonderlijke risico’s bij elkaar opgeteld.⁠1 Een stofwisseling onder druk en kwetsbaarheid die samen voorkomen, wezen in de woorden van de auteurs de mensen met het grootste risico aan.

De samenvatting meldt niet hoe kwetsbaarheid in dit onderzoek is gemeten. Dat maakt minder uit dan het klinkt, want kwetsbaarheid is zonder apparaten te beoordelen. Een team van Juntendo University vond een korte kwetsbaarheidsscore, de Clinical Frailty Scale, een snelle manier om het risico in te schatten bij patiënten met de pompaandoening, en onderzoeker Taisuke Nakade beschreef de score zo:⁠5

CFS biedt een snelle, op het oog uitgevoerde beoordeling aan het bed, waarvoor geen apparatuur of gespecialiseerde training nodig is.

Taisuke Nakade, Onderzoeker, Department of Cardiovascular Biology and Medicine, Juntendo University Graduate School of Medicine

Eén eiwit op de route

Er is één idee dat dit stuk goed wil uitleggen: wat het betekent als een eiwit op de route tussen een risico en een uitkomst ligt.

FABP4 is een eiwit dat vooral in vetcellen en in bepaalde afweercellen wordt gemaakt, en het speelt een rol in hoe het lichaam op insuline reageert.⁠6 Vetcellen geven het af, en een overzichtsartikel van UMC Utrecht keek naar wat FABP4 betekent voor hart en bloedvaten bij een ouder wordende bevolking.⁠7 In het nieuwe onderzoek was FABP4 een van de eiwitten die in bloedplasma werden gemeten.

Bij 28.206 van de deelnemers werd een brede reeks eiwitten in het plasma gemeten. Dertien eiwitten gaven een statistisch signaal voor beide hartaandoeningen. FABP4 sprong eruit. In de statistiek liep ongeveer de helft van het verband tussen de gecombineerde groep en de ritmeaandoening gelijk op met FABP4, en ongeveer een derde van het verband met de pompaandoening. FABP4 gaf ook signalen voor de eerste stap naar de ritmeaandoening en voor de stap van die aandoening naar beide.⁠1

De methode hierachter, die de auteurs mediatieanalyse noemen, stelt een zorgvuldige vraag: als een risicogroep vaker een uitkomst krijgt, hoeveel van dat extra loopt dan gelijk op met een derde factor? Het is een manier om een mogelijke route door de cijfers te volgen. Het is geen manier om te bewijzen dat die route echt bestaat, en zeker geen bewijs dat een verandering in die derde factor de uitkomst zou veranderen.

Twee manieren om je een signaal op de route voor te stellen

Stel je een drukke winkelstraat voor op een natte middag. Overal waar het regent, zie je open paraplu’s. Tel de paraplu’s en je kunt vrij goed zien hoe hard het regent, toch denkt niemand dat de paraplu’s de regen maken. Een eiwit dat samen met een risico stijgt, kan op precies die manier een nuttige marker zijn, ook als het eiwit zelf niets doet.

Stel je nu het verkeer tussen twee steden voor. Als ongeveer de helft van de auto’s over dezelfde brug rijdt, draagt de brug ongeveer de helft van de stroom. Dat zegt je iets nuttigs over de route. Het zegt je niet dat het afsluiten van de brug het verkeer zou halveren, want bestuurders kunnen gewoon een andere weg nemen. Als FABP4 gelijk oploopt met ongeveer de helft van het statistische verband met de ritmeaandoening, is FABP4 die brug: geen bewezen hefboom, wel een route die het controleren waard is.

Of FABP4 een paraplu blijkt te zijn of een brug die echt de last draagt, is precies wat het onderzoek niet kon beslechten, en de auteurs zeggen dat ook.

Bij wie, en wat het onderzoek niet liet zien

Het ging om 319.048 deelnemers aan de UK Biobank die bij de start geen van beide hartaandoeningen hadden; het eiwitwerk gebruikte de 28.206 onder hen met gegevens over plasma-eiwitten.⁠1 De samenvatting meldt niet hoe oud ze waren, hoe lang de opvolging duurde of welke metingen samen de cardiometabole gezondheid en de kwetsbaarheid bepaalden.

Drie beperkingen tellen het zwaarst. Ten eerste is dit een observationeel onderzoek: het laat zien dat de combinatie samengaat met meer risico, niet dat de combinatie dat risico veroorzaakt.⁠1 Ten tweede waren de eiwitanalyses verkennend, en de auteurs noemen FABP4 een voorlopig signaal dat verder gecontroleerd moet worden in onafhankelijke groepen deelnemers.⁠1 Ten derde meldt de samenvatting geen FABP4-test voor de dagelijkse zorg, en niets erin laat zien dat het verlagen van FABP4, of welke andere stap ook, verandert wat er met het hart gebeurt.

Kort gezegd, en wat je nu kunt doen

Een huisarts luistert met een stethoscoop naar het hart van een ontspannen, lachende patiënt van in de vijftig in een lichte spreekkamer

Kort gezegd: een lichaam met een stofwisseling onder druk en een lichaam dat reserve verliest gingen, samen genomen, gepaard met een duidelijk grotere kans op een onregelmatig hartritme en op een hart dat te zwak pompt, bijna drie keer zoveel risico voor de pompaandoening, en met een grotere kans om door te gaan naar beide.⁠1 Samen wogen de twee zwaarder dan hun delen bij elkaar opgeteld. Een eiwit dat vetcellen afgeven, FABP4, was het meest consistente signaal op die route, maar het onderzoek is observationeel en de auteurs noemen FABP4 voorlopig, nog te controleren in andere groepen.⁠1 In Nederland was alleen al die pompaandoening goed voor meer dan 32.200 ziekenhuisopnamen in 2023.⁠3

Ten eerste, bekijk de stukjes samen. Je stofwisseling en hoeveel reserve je lichaam heeft, zijn het waard om niet een voor een, maar naast elkaar te beoordelen.

Ten tweede, neem vragen over je eigen hartritme, zoals een hart dat hapert of op hol slaat, mee naar je huisarts. Thuisarts, de patiëntensite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, heeft een pagina over een onregelmatig hartritme met een link over wie je belt als het dringend is.⁠8

Ten derde, begin bij waar je staat. Hoe het vandaag met je eigen hart- en vaatgezondheid gaat, is de open vraag die dit stuk niet voor je kan beantwoorden. De hart- en vaatscan hieronder geeft je een eerste beeld, als inzicht; de scan is geen diagnose.

Veelgestelde vragen

Wat is FABP4?

Een eiwit dat vooral in vetcellen en bepaalde afweercellen wordt gemaakt en een rol speelt in hoe het lichaam op insuline reageert.⁠6 Vetcellen geven het af, en een overzichtsartikel van UMC Utrecht keek naar wat het betekent voor hart en bloedvaten bij een ouder wordende bevolking.⁠7

Veroorzaakt kwetsbaarheid een onregelmatig hartritme?

Dit onderzoek laat dat niet zien. Het is observationeel: zowel cardiometabool ongezond als beginnend kwetsbaar of kwetsbaar zijn ging samen met een hoger risico, en dat is geen oorzaak en gevolg, maar een verband.⁠1

Kan FABP4 mij mijn eigen risico vertellen?

Nog niet. De auteurs noemen FABP4 een voorlopig signaal dat nog gecontroleerd moet worden in onafhankelijke groepen deelnemers, en de samenvatting meldt geen test voor de dagelijkse zorg.⁠1

Hoe wordt kwetsbaarheid beoordeeld?

De samenvatting van het nieuwe onderzoek meldt niet hoe kwetsbaarheid is gemeten. Eén korte kwetsbaarheidsscore, de Clinical Frailty Scale, wordt beoordeeld door naar de persoon te kijken, zonder apparatuur of speciale training, volgens een onderzoeker van Juntendo University.⁠5

Waar ga ik heen met vragen over mijn eigen hartritme?

Naar je huisarts. Thuisarts, de patiëntensite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, heeft een pagina over een onregelmatig hartritme met een link over wie je belt als het dringend is.⁠8

Laat de hart- en vaatscan zien of er iets mis is met mijn hartritme?

Nee. De scan is geen diagnose. De scan geeft je inzicht in waar je vandaag staat; vragen over je eigen ritme horen bij je huisarts.⁠8

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Cui C, Liu B, Zhang G, Du Z, Cheng W. Cardiometabolic health-frailty phenotypes and bidirectional transitions between atrial fibrillation and heart failure: multistate trajectories and proteomic signatures. The Journal of Nutrition, Health en Aging, 2026. PMID 42858504. doi.org/10.1016/j.jnha.2026.101006
  2. VZinfo (RIVM). Hartfalen. Volksgezondheid en Zorg, geraadpleegd 2026. vzinfo.nl
  3. VZinfo (RIVM). Hartfalen. Volksgezondheid en Zorg, geraadpleegd 2026. vzinfo.nl
  4. Peng Q, Ma T, Gao M, et al. Association of single and multiple cardiometabolic diseases with atrial fibrillation: a prospective cohort study. Open Heart, 2025. doi.org/10.1136/openhrt-2024-003034
  5. Taisuke Nakade, Department of Cardiovascular Biology and Medicine, Juntendo University Graduate School of Medicine. Study reveals clinical frailty scale as a quick predictor of patient risk after heart failure administration. EurekAlert!, 2025. eurekalert.org
  6. Furuhashi M, Saitoh S, Shimamoto K, Miura T. Fatty Acid-Binding Protein 4 (FABP4): Pathophysiological Insights and Potent Clinical Biomarker of Metabolic and Cardiovascular Diseases. Clinical Medicine Insights: Cardiology, 2014. doi.org/10.4137/cmc.s17067
  7. van der Ark-Vonk EM, Puijk MV, Pasterkamp G, van der Laan SW. The Effects of FABP4 on Cardiovascular Disease in the Aging Population. Current Atherosclerosis Reports, 2024. doi.org/10.1007/s11883-024-01196-5
  8. Thuisarts.nl (NHG). Boezem-fibrilleren (atrium-fibrilleren): advies van artsen. Geraadpleegd 2026. thuisarts.nl

Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.

Zie waar je hart en bloedvaten vandaag staan

Een korte reeks vragen geeft je een eerste beeld van de gezondheid van je hart en bloedvaten. Het is inzicht in waar je staat, geen diagnose, en een startpunt waar je op terug kunt komen.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.