In dit artikel lees je welke klachten bij vrouwen kunnen horen bij hormonen die verschuiven, wat er het vaakst achter zit en wanneer het tijd is om naar de huisarts te gaan. Dat is belangrijk, want dezelfde klacht kan veroorzaakt worden door verschillende dingen, zoals de overgang, PCOS of de schildklier, en elk daarvan wordt op een andere manier onderzocht.5 De hormoonscan van BioProfile geeft je een beeld van hoeveel je vandaag van deze klachten merkt. De scan is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. Wat de scan niet doet, is een oorzaak aanwijzen. Dat kan alleen een arts.

Geverifieerd door Carlos Mendoza Montano
Gepromoveerd in de voedingsbiochemie aan de University of Arizona
Gecontroleerd op 12 oktober 2026
In het kort
- Acht op de 10 vrouwen in de overgang krijgen opvliegers, en in een groot Amerikaans onderzoek had de helft van de vrouwen met veel opvliegers die na ruim zeven jaar nog steeds.1,2
- Onregelmatige menstruatie, extra haargroei en acne kunnen samen wijzen op PCOS. Volgens de bredere definities heeft ongeveer 1 op de 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd PCOS.3,4
- De hormoonscan laat zien hoeveel je vandaag van deze klachten merkt. De scan wijst geen oorzaak aan en is geen diagnose.
Inhoud
Hormonen die steeds bewegen
Bij elke vrouw verandert de hoeveelheid van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progestageen in het bloed steeds, en onregelmatige menstruatie komt vooral veel voor in de puberteit en in de overgang. Als oorzaken van onregelmatige menstruatie worden onder meer PCOS, schildklierproblemen en medicijnen genoemd, zoals hormonale anticonceptie en prednison.5 Een cyclus die verschuift is dus op zichzelf geen fout. Het is een signaal om naast je leeftijd en je andere klachten te lezen.
De overgang
De overgang kan beginnen op elk moment tussen 40 en 60 jaar, en bij 1 op de 100 vrouwen begint de overgang al voor de 40. Acht op de 10 vrouwen in de overgang krijgen opvliegers, plotselinge golven van warmte die meestal een paar minuten duren. Nachtzweten kan de slaap verstoren, en de veranderingen in de hormonen kunnen angst, somberheid of depressie met zich meebrengen. De menstruatie kan vaker of minder vaak komen, langer of korter duren, of heviger zijn.1
Een overzicht van 321 onderzoeken met 482.067 vrouwen van middelbare leeftijd telde hoe vaak elke klacht optreedt. Klachten van gewrichten en spieren stonden bovenaan met 65 procent, daarna lichamelijke en geestelijke uitputting met 64 procent, opvliegers met 53 procent, slaapproblemen met 52 procent en depressie met 43 procent. Een droge vagina werd gemeld door 45 procent van de vrouwen na de menopauze, tegenover 21 procent van de vrouwen die daar nog niet waren.6 In gewone woorden: bij deze vrouwen van middelbare leeftijd, voor, tijdens en na de menopauze, kwamen pijn en uitputting elk voor bij bijna twee op de drie, en slecht slapen bij ongeveer de helft.
In het Amerikaanse SWAN-onderzoek werden 3.302 vrouwen gevolgd van 1996 tot 2013. Van de 1.449 met veel opvliegers of nachtzweten had de helft die na 7,4 jaar nog steeds, en de helft had ze 4,5 jaar na de laatste menstruatie nog steeds. Afro-Amerikaanse vrouwen hadden ze het langst: de helft had ze na 10,1 jaar nog steeds.2 Voor vrouwen met veel opvliegers of nachtzweten betekent dit dat die klachten vaak jaren duren.
Een Nederlandse vragenlijst uit 2021 onder 4.010 werkende vrouwen van 40 tot 67 jaar vond er 743 in de perimenopauze. Van hen had 80 procent overgangsklachten, 27,5 procent vaak en 52,5 procent soms. Deze klachten gingen samen met een lager werkvermogen, een slechter oordeel over de eigen gezondheid en meer emotionele belasting, het duidelijkst bij vrouwen met veel klachten.7 Weegt de overgang zwaar op je werkdag, dan ben je in goed gezelschap. Welke klachten bij de overgang horen en hoe lang elke klacht duurt, lees je in ons artikel over overgangsklachten.
Onregelmatige menstruatie, extra haar en acne: PCOS
Signalen van PCOS zijn geen menstruatie, soms maandenlang, meer haar op de bovenlip, kin, borsten of onderbuik, veel puistjes, en overgewicht. PCOS staat vast als minstens 2 van de 3 punten kloppen: maanden tussen de menstruaties of meer dan 35 dagen van bloeding tot bloeding, acne of extra haargroei, en veel follikels in de eierstokken op een vaginale echo.3
Een overzicht van 24 artikelen vond PCOS bij 6 procent van de vrouwen volgens de strengste definitie en bij 10 procent volgens de twee bredere. Van de losse kenmerken kwamen polycysteuze eierstokken het meest voor met 28 procent, daarna een zeldzame of uitblijvende eisprong met 15 procent, overmatige haargroei met 13 procent en verhoogde mannelijke hormonen in het bloed met 11 procent.4 Eenvoudig gezegd: volgens de bredere definities heeft ongeveer 1 op de 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd PCOS, en een los kenmerk komt veel vaker voor dan de aandoening zelf.
Moe, koud en zwaarder: de schildklier
Een schildklier die te langzaam werkt, vaak door Hashimoto, kan zich laten zien als moeheid, het koud hebben, zwaarder worden of harde ontlasting. Of de schildklier te langzaam werkt, wordt nagekeken met bloedonderzoek, met de TSH-waarde als belangrijkste maat.8
Een meta-analyse van 17 Europese onderzoeken vond bij 6,71 procent van de bevolking een schildklier die te snel of te langzaam werkte en nog niet bekend was. Een aparte schatting voor schildklierproblemen in het algemeen, uit een andere groep onderzoeken, kwam uit op 3,82 procent. Per jaar kwamen er ongeveer 259 nieuwe gevallen bij per 100.000 mensen.9 In gewone taal: de twee cijfers komen uit verschillende onderzoeken, dus je kunt ze niet direct met elkaar vergelijken.
Stemming voor de menstruatie: PMDD
De premenstruele dysfore stoornis (PMDD) is de stemmingsstoornis die hoort bij de dagen voor de menstruatie. Een overzicht van 44 onderzoeken met 50.659 deelnemers vond PMDD bij 3,2 procent als de stoornis bevestigd was, en bij 7,7 procent als die alleen voorlopig was vastgesteld. In steekproeven uit de algemene bevolking met bevestigde PMDD was dat 1,6 procent. De auteurs concluderen dat onderzoeken met alleen een voorlopige vaststelling waarschijnlijk overschatten hoe gewoon PMDD is.10 PMDD komt dus minder voor dan een snelle eerste beoordeling doet vermoeden. Dat is nog een reden waarom een lijst met klachten alleen niets beslist.
Wanneer naar de huisarts
Maak een afspraak bij heel hevig menstrueel bloedverlies, bij overgangsklachten die beginnen voordat je 40 bent, bij bloedverlies uit de vagina ruim 1 jaar na je laatste menstruatie, of als de klachten je dagelijks leven in de weg zitten.1 Ga ook bij onregelmatige menstruatie die lang aanhoudt, bloedverlies na seks, bloedverlies dat steeds meer wordt, buikpijn of koorts, of als je je zorgen maakt over de klachten. Het helpt om je cyclus vooraf bij te houden.5 Neem ook contact op met de huisarts als je zonder hormonale anticonceptie al ruim een jaar geen menstruatie hebt gehad, of voor hulp bij anticonceptie of als je kinderen wilt.3
Wat de hormoonscan meet en niet meet
De hormoonscan geeft je een beeld van de klachten die je vandaag merkt en een beginpunt dat je later opnieuw kunt meten. Een lijst met klachten kan niet laten zien wat de oorzaak is. Moeheid kan veroorzaakt worden door een trage schildklier,8 somberheid door de overgang,1 en onregelmatige menstruatie door PCOS of medicijnen.5 De scan wijst daarom geen oorzaak aan. De scan is geen diagnose. Een bloedwaarde als TSH, of een echo, is wat een arts gebruikt om de oorzaak te zoeken.
Samengevat
Hormonen bij vrouwen veranderen steeds, en klachten als opvliegers, slecht slapen, uitputting, onregelmatige menstruatie, extra haargroei of een sombere stemming kunnen volgen. Bij veel vrouwen brengt de overgang deze klachten, vaak jarenlang. PCOS en de schildklier zijn andere oorzaken, en de huisarts onderzoekt elke oorzaak op een eigen manier. Thuisarts noemt duidelijke signalen voor een afspraak, en de hormoonscan geeft je een beginpunt voor zelfinzicht.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn hormonen uit balans zijn?
Klachten alleen vertellen je dat niet. Onregelmatige menstruatie kan veroorzaakt worden door de overgang, PCOS, de schildklier of medicijnen.5 De huisarts onderzoekt de oorzaken die in aanmerking komen een voor een. Bloedonderzoek met de TSH-waarde laat zien hoe de schildklier werkt,8 en PCOS staat vast als minstens 2 van de 3 criteria kloppen.3
Kan de huisarts testen of je hormonen uit balans zijn?
Ja, voor de oorzaken die de huisarts kan benoemen. Voor de schildklier is er bloedonderzoek, met TSH als belangrijkste waarde.8 Bij PCOS kijkt de huisarts naar de tijd tussen de menstruaties, naar acne of extra haargroei en naar een echo van de eierstokken.3 Het helpt om je cyclus voor de afspraak bij te houden.5
Welke vitamines helpen bij de hormoonbalans?
Geen van de onderzoeken waarop dit artikel steunt, testte een vitamine voor de hormoonbalans, dus dit artikel kan er geen noemen. Bij klachten die blijven, zegt een bloedwaarde als TSH meer dan een supplement.8
Hoe lang duren overgangsklachten?
Vaak jaren. In het Amerikaanse SWAN-onderzoek had de helft van de vrouwen met veel opvliegers of nachtzweten die na 7,4 jaar nog steeds, en de helft had ze 4,5 jaar na de laatste menstruatie nog steeds.2
Is de hormoonscan een hormoontest?
Nee. De scan geeft zelfinzicht in de klachten die je merkt. De scan meet geen hormoonwaarde en is geen diagnose. Een bloedwaarde als TSH krijg je doordat de huisarts er een test voor aanvraagt.8
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- NHG. Ik ben in de overgang, welke overgangsklachten kun je krijgen? Thuisarts.nl. thuisarts.nl
- Avis NE, Crawford SL, Greendale G, Bromberger JT, et al. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition. JAMA Internal Medicine, 2015. doi.org/10.1001/jamainternmed.2014.8063
- NHG. Ik heb het polycysteus-ovarium-syndroom (PCOS). Thuisarts.nl. thuisarts.nl
- Bozdag G, Mumusoglu S, Zengin D, Karabulut E, Yildiz BO. The prevalence and phenotypic features of polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction, 2016. doi.org/10.1093/humrep/dew218
- NHG. Ik ben niet regelmatig ongesteld. Thuisarts.nl. thuisarts.nl
- Fang Y, Liu F, Zhang X, Chen L, Liu Y, Yang L, Zheng X, Liu J, Li K, Li Z. Mapping global prevalence of menopausal symptoms among middle-aged women: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 2024. doi.org/10.1186/s12889-024-19280-5
- Oude Hengel KM, Soeter M, In der Maur M, van Oostrom SH, Loef B, Hooftman WE. Perimenopause: Symptoms, work ability and health among 4010 Dutch workers. Maturitas, 2023. doi.org/10.1016/j.maturitas.2023.107793
- NHG. Te langzaam werkende schildklier. Thuisarts.nl. thuisarts.nl
- Garmendia Madariaga A, Santos Palacios S, Guillén-Grima F, Galofré JC. The incidence and prevalence of thyroid dysfunction in Europe: a meta-analysis. Journal of Clinical Endocrinology en Metabolism, 2014. doi.org/10.1210/jc.2013-2409
- Reilly TJ, Patel S, Unachukwu IC, Knox CL, Wilson CA, Craig MC, Schmalenberger KM, Eisenlohr-Moul TA, Cullen AE. The prevalence of premenstrual dysphoric disorder: Systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 2024. doi.org/10.1016/j.jad.2024.01.066
Lees ook
Geschreven door
Zie waar je begint
De hormoonscan geeft je een beeld van de klachten die je vandaag merkt, als beginpunt in je dashboard. Het is zelfinzicht. Het is geen diagnose.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

