Is hartslag 44 te laag? Wat grote studies vonden over een trage rusthartslag, en wanneer je de huisarts belt

In dit artikel lees je wat een lage rusthartslag betekent, en krijg je antwoord op de vraag: is hartslag 44 te laag? Het gaat over wat normaal is, wat grote studies vonden over een trage hartslag, waarom getrainde mensen vaak zo laag zitten en bij welke signalen je de huisarts belt. Dat is belangrijk, want hetzelfde getal kan voor de een gewoon zijn en voor de ander een reden om het te laten controleren. Het verschil zit meestal in klachten en in wat er verder speelt, zoals medicijnen die het hart vertragen.⁠^2,1 De hart- en vaatscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied. De scan is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan kan je hartslag niet verklaren en je hartritme niet beoordelen. Dat kan alleen een arts.

Wat een normale rusthartslag is

Thuisarts geeft de vuistregel: als je rustig zit, klopt je hart normaal tussen de 60 en 90 keer per minuut.⁠³ Bij echte mensen ligt de spreiding rond die richtlijn veel breder. In gegevens van draagbare meters van 92.457 volwassenen in de Verenigde Staten, verzameld over twee jaar, was de gemiddelde dagelijkse rusthartslag 65 slagen per minuut, maar het persoonlijke gemiddelde liep van 40 tot 109.⁠⁴ De meeste mensen bleven vrij stabiel, en ongeveer een op de vijf had minstens één week waarin de rusthartslag 10 slagen of meer schommelde.⁠⁴

Eenvoudig gezegd: een rustpols die ergens in de 40 ligt, zit onder de vuistregel, maar valt binnen de spreiding van persoonlijke gemiddelden in deze studie, die niet laat zien hoe vaak een hartslag rond de 44 voorkomt. Je eigen uitgangswaarde is de betere maatstaf. De onderzoekers kwamen tot dezelfde conclusie: iedereen heeft een eigen rusthartslag, en die kan flink verschillen van die van een ander.⁠⁴

Een Nederlandse studie wijst dezelfde kant op voor de elektrische meting van het hart, het ECG of hartfilmpje. De studie legde normale ECG-waarden per leeftijdsgroep vast, met 13.354 mensen van 16 tot 90 jaar met een gezond hart uit vier Nederlandse bevolkingsonderzoeken, en de meeste waarden verschilden tussen vrouwen en mannen.⁠⁵ Een enkel getal voor iedereen is dus alleen een grove richtlijn. De gebruikelijke waarden per leeftijd staan op onze pagina over een normale hartslag.

Is hartslag 44 te laag? Wat grote studies vonden

Voor het duidelijkste antwoord zorgt de Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis in de Verenigde Staten, die 6.733 mensen van 45 tot 84 jaar zonder hart- en vaatziekten bij de start 10 jaar lang volgde. Een hartslag onder de 50 hing niet samen met meer hart- en vaatziekten, of mensen nu wel of geen medicijnen gebruikten die de hartslag beïnvloeden.⁠¹ Bij mensen die zulke medicijnen niet gebruikten, hoorde een hartslag onder de 50 ook niet bij een hoger sterfterisico. Bij mensen die zulke medicijnen wel gebruikten, hoorde bij een hartslag onder de 50 een duidelijk hoger sterfterisico, ruim twee keer zo hoog.⁠¹

Wat dit betekent: in deze groep hing een trage hartslag zonder klachten en zonder medicijnen die het hart vertragen over tien jaar niet samen met extra risico. Dat bewijst niet dat een hartslag van 44 onschuldig is voor iedereen die zich goed voelt. Gebruik je een medicijn dat het hart vertraagt, bespreek een heel laag getal dan met je arts.⁠¹

Een groter deel van het onderzoek kijkt naar de andere kant van de schaal. Een meta-analyse van 46 studies, met ruim 1,2 miljoen mensen uit de algemene bevolking, vond dat bij elke 10 extra slagen per minuut in rust een iets hoger risico hoorde om te overlijden, door welke oorzaak dan ook en door hart- en vaatziekten. Boven de 80 slagen per minuut was het risico duidelijk verhoogd.⁠⁶ Eenvoudig gezegd: over de hele bevolking komt het zorgelijke signaal in deze cijfers door een hoge rustpols, meer dan door een lage.⁠⁶

Waarom getrainde mensen vaak lager zitten

Bij sporters wordt een traag hartritme tussen 30 en 60 slagen per minuut beschreven als een normale aanpassing van het lichaam aan regelmatige, intensieve training.⁠² Dat komt veel voor. Studies melden het bij 98 procent van de profwielrenners op topniveau en bij de helft van de mannelijke voetballers.⁠² Voor wie hard en vaak traint, kan een rustpols van 44 dus gewoon een teken van die training zijn.⁠² Wat te weinig bewegen met het lichaam doet, lees je in wat te weinig bewegen met je lichaam doet.

Wanneer een aandoening de oorzaak is van een trage hartslag

De oorzaak van een trage hartslag kan ook een probleem in het hartritme zelf zijn. Het sick-sinussyndroom is zo’n ritmestoornis, en de onderzoekers noemen dit syndroom een veelvoorkomende reden voor een pacemaker.⁠⁷ Twee bevolkingsstudies in de Verenigde Staten volgden 19.893 mensen van 45 jaar en ouder gemiddeld 17 jaar lang. Niemand had bij de start een pacemaker of boezemfibrilleren, en 213 deelnemers kregen het sick-sinussyndroom, dus het komt weinig voor.⁠⁷ Na correctie voor andere factoren hadden mensen die het syndroom kregen bijna drie keer zo veel kans op hartfalen, en het syndroom hing sterk samen met het krijgen van een pacemaker. Hun hogere sterfterisico verdween toen ook rekening werd gehouden met hart- en vaatziekten die tijdens de studie ontstonden.⁠⁷

Eenvoudig gezegd: het sick-sinussyndroom komt weinig voor, en is ernstig als het zich voordoet. Daarom tellen klachten meer dan het getal alleen.⁠²

Wanneer je naar de huisarts gaat

Bij sporters is een hartslag onder de 30, of een trage hartslag met klachten erbij, een reden voor verder onderzoek.⁠² Voel je je hart hard, snel of onregelmatig kloppen, dan zegt Thuisarts: bel meteen de huisarts of huisartsenpost als daarbij een van deze dingen speelt: pijn of druk op de borst die na een paar minuten niet weggaat, moeite met ademhalen, het gevoel dat je gaat flauwvallen, of een hartslag die ineens anders voelt dan normaal en na een tijdje rustig zitten niet tot rust komt. Hetzelfde geldt bij verwardheid, moeite met praten, anders zien of een scheef hangend gezicht, en bij onrust, misselijkheid, zweten of bleek zien.⁠³

Ben je flauwgevallen, bel dan meteen als je vlak daarvoor pijn op de borst had of dat gevoel van hartkloppingen, als je armen en benen een tijdje schokten, als je meer dan 3 minuten buiten bewustzijn was, of als je na het bijkomen 5 minuten of langer verward was.⁠⁸ Maak op een werkdag een afspraak met de huisarts als je bent flauwgevallen zonder dat je het voelde aankomen, als je meer dan eens bent flauwgevallen, als je ouder bent dan 70, als je medicijnen gebruikt die de bloeddruk verlagen, of als familieleden jonger dan 40 hartproblemen hebben of plotseling aan een hartprobleem zijn overleden.⁠⁸ Flauwvallen is in de meeste gevallen onschuldig en komt door een bloeddruk die even zakt.⁠⁸ Welke hartklachten vrouwen kunnen merken, lees je in hartklachten bij vrouwen.

Eenvoudig gezegd: in de grote studie hing een laag getal zonder klachten en zonder medicijnen die het hart vertragen niet samen met extra risico. Een laag getal met pijn op de borst, moeite met ademhalen, je flauw voelen of flauwvallen is een reden om te bellen.⁠^1,3

Wat de hart- en vaatscan laat zien

De hart- en vaatscan geeft je een beginwaarde voor dit gebied van je gezondheid: een waarde die laat zien waar je vandaag staat en die later als vergelijking kan dienen. De scan is zelfinzicht. De scan is geen diagnose. Of een trage hartslag in jouw geval onschuldig is, beoordeelt een arts, op basis van je ritme, je medicijnen en je klachten.⁠¹ Je rusthartslag op een paar rustige ochtenden noteren zegt je meer dan een enkele meting, want iedereen heeft een eigen uitgangswaarde.⁠⁴

Samengevat

Een rusthartslag van 44 ligt onder de vuistregel van 60 tot 90 slagen per minuut,⁠³ maar valt binnen de spreiding van persoonlijke gemiddelden in de studie met draagbare meters en binnen wat bij sporters als aanpassing aan training geldt; hoe vaak een hartslag rond de 44 voorkomt, laten deze bronnen niet zien.⁠^4,2 Eén grote studie vond geen extra risico bij een trage hartslag voor mensen die geen medicijnen gebruiken die het hart vertragen, en meer risico bij mensen die zulke medicijnen wel gebruiken.⁠¹ Het sick-sinussyndroom, een ritmestoornis achter een trage pols, komt weinig voor en is ernstig.⁠⁷ Of hartslag 44 te laag is voor jou, hangt af van je klachten, je medicijnen en je eigen uitgangswaarde, en de signalen van Thuisarts vertellen je wanneer je belt.⁠^3,8