Hormoonbalans

Door Adil Maqbool, MBBS, MRCP · Gepubliceerd op 22 oktober 2026 · Laatst bijgewerkt op 1 november 2026 · Leestijd ongeveer 7 minuten

Een vrouw van in de 50 met lange donkere lokken met grijs erdoorheen en een taupe blouse staat in een groene tuin met wilde bloemen en kijkt net langs de camera, als beeld bij een pagina over vervroegde overgang symptomen.

In het kort

  • Een overgang voor je 40e geldt als te vroeg en komt voor bij 1 tot 4 op de 100 vrouwen. Ongeveer 12 op de 100 komen voor hun 45e in de overgang.⁠1,2
  • In een studie bij 293 vrouwen met een te vroege overgang waren stemmingswisselingen, slecht slapen, seksuele problemen en vermoeidheid de klachten die het meest werden gemeld.⁠3
  • Een arts stelt het vast met bloedonderzoek. Neem contact op met je huisarts als overgangsklachten voor je 40e beginnen.⁠4,1
  • De hormoonscan geeft je een beginpunt op het gebied van hormonale balans. De scan is geen diagnose.

Wat een vervroegde overgang is, en op welke leeftijd

In dit artikel lees je over vervroegde overgang symptomen: wat een vervroegde overgang is, welke klachten vrouwen ermee merken, hoe een arts het vaststelt en wanneer je contact opneemt met je huisarts. Dat is belangrijk, want moeheid, slecht slapen of stemmingswisselingen als je in de dertig bent kunnen aanvoelen als gewone stress. Overgangsklachten voor je 40e zijn een reden om naar je huisarts te gaan.⁠1 De hormoonscan van BioProfile laat zien waar je vandaag staat in hormonale balans, als beginpunt. De scan is geen diagnose. De scan geeft zelfinzicht, om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en leefstijl.

In Nederland komen vrouwen gemiddeld op een leeftijd van 51 in de menopauze, en de overgang kan ergens tussen de 40 en 60 beginnen. Ongeveer 1 op de 100 vrouwen is jonger dan 40 bij de menopauze, en dat is te vroeg.⁠1 De internationale richtlijn van 2024 noemt dit premature ovariële insufficiëntie, of POI: de eierstokken verliezen hun werking onder de 40, de menstruatie blijft minstens vier maanden weg of komt onregelmatig, en het bloed toont een verhoogd gehalte van het hormoon FSH, boven 25 IU/l.⁠4 Onderzoek noemt een overgang voor je 45e een vervroegde overgang.⁠2

Gewoon gezegd: een laatste menstruatie voor je 40e geldt als te vroeg, en voor je 45e als vervroegd. Allebei komen duidelijk eerder dan het Nederlandse gemiddelde van 51.

Vervroegde overgang symptomen

Een studie bij 293 Chinese vrouwen met POI, gemiddeld ongeveer 34 jaar oud, bracht hun klachten in kaart. De meest voorkomende klachten waren stemmingswisselingen (73,4 procent), slecht slapen (58,7 procent), seksuele problemen (58,7 procent) en vermoeidheid (57,3 procent). Vergeleken met vrouwen in een natuurlijke menopauze hadden de vrouwen met POI meer vermoeidheid, neerslachtigheid, stemmingswisselingen en slapeloosheid, en minder matige tot ernstige seksuele problemen en minder pijn in spieren of gewrichten.⁠3

Een Canadese studie zette 149 vrouwen met POI, mediane leeftijd 34, naast 374 vrouwen bij wie de menopauze op de gebruikelijke leeftijd kwam. De meeste vrouwen in beide groepen hadden klachten op minstens één gebied, en klachten van vagina en blaas kwamen in beide groepen het meest voor en waren het zwaarst. De totale klachtenscore lag duidelijk hoger in de groep met een menopauze op de gebruikelijke leeftijd, vooral door meer lichamelijke klachten, terwijl de scores voor stemming en voor klachten van vagina en blaas niet verschilden.⁠5

Wat dit voor jou betekent: een vervroegde overgang kan zich net zo goed laten zien in moeheid, slecht slapen en wisselende stemmingen als in lichamelijke klachten. Welke klachten bij de overgang in het algemeen horen en hoe lang die duren, lees je in overgangsklachten: welke erbij horen en hoe lang die duren.

Stemming bij een vervroegde overgang

In het Nederlandse POI-expertisecentrum van het Erasmus MC in Rotterdam werden 345 vrouwen met POI tussen 2020 en 2023 in het onderzoek opgenomen, en 29,9 procent van hen had depressieve klachten. Die klachten gingen samen met een jongere leeftijd toen POI werd vastgesteld, een genetische oorzaak, zware overgangsklachten en een gebrek aan emotionele steun. Het estradiolgehalte in het bloed en het gebruik van oestrogeen plus progestageen lieten zo’n koppeling niet zien.⁠6

Gewoon gezegd: bijna 3 op de 10 vrouwen in deze Nederlandse groep hadden depressieve klachten, en zware klachten en weinig steun gingen samen met een sombere stemming. Het hormoongehalte in het bloed deed dat niet. Welke fase van de overgang het grootste risico op psychische klachten draagt, lees je in psychische klachten in de overgang.

Hoe je weet of je in een vervroegde overgang zit

Een arts stelt het vast met bloedonderzoek. Volgens de richtlijn van 2024 is één verhoogde FSH-waarde boven 25 IU/l genoeg, samen met een menstruatie die voor je 40e minstens vier maanden wegblijft of onregelmatig komt. De richtlijn van 2015 vroeg meer. Is de uitslag onzeker, dan kan een herhaalde FSH-test of een AMH-test nodig zijn.⁠4

Gewoon gezegd: je cyclus geeft het eerste signaal, en het bloedonderzoek bij de arts geeft het antwoord. Geen online scan kan dit meten.

Hoe vaak het voorkomt en wat ermee samengaat

De cijfers verschillen per bron. Volgens Thuisarts gaat het om 1 op de 100 vrouwen jonger dan 40.⁠1 De richtlijn meldt van ongeveer 1 procent in oudere studies tot 3,5 procent in recente studies, en telt daarbij alleen gevallen zonder medische oorzaak.⁠4 Een meta-analyse van 31 studies wereldwijd vond 3,7 procent onder de 40 en 12,2 procent onder de 45. POI kwam meer voor in landen met een gemiddelde of lage Human Development Index, en het aandeel bleef in de loop van de tijd gelijk.⁠2

In Ontario, Canada, werden 3.635.702 vrouwen van 39 jaar of jonger gevolgd over een mediaan van 11 jaar, en 168.173 van hen kregen POI. De meeste gevallen ontstonden zonder voorafgaande operatie, chemotherapie of bestraling. POI had het sterkste verband met endometriose, met ongeveer drieënhalf keer het risico, gevolgd door kanker met chemotherapie of bestraling, gebruik van tabak of andere middelen, chromosoomafwijkingen en auto-immuunziekten.⁠7

Gewoon gezegd: tussen 1 en 4 op de 100 vrouwen komen voor hun 40e in de menopauze, de meesten zonder operatie of chemotherapie ervoor, en een paar aandoeningen hangen ermee samen.

Waarom het moment telt voor het hart

Een overzicht van 32 studies met 310.329 vrouwen vergeleek een menopauze onder de 45 met een menopauze op 45 of later. De vroege groep had ongeveer anderhalf keer het risico op coronaire hartziekte, en een iets hoger risico om te overlijden aan hart- en vaatziekten of door welke oorzaak dan ook.⁠8

Gewoon gezegd: in grote groepen gaat een vroege menopauze samen met meer hartziekte later in het leven. Dat is een groepsbevinding. Het zegt niet wat er met één persoon gebeurt.

Wat de hormoonscan meet

De hormoonscan geeft je een beginpunt: waar je vandaag staat in hormonale balans. De scan meet geen FSH, AMH of ander hormoon, en stelt geen POI vast. Daarvoor zijn een arts en bloedonderzoek nodig.⁠4 De scan is geen diagnose.

Wanneer je naar de huisarts gaat

Neem contact op met je huisarts als overgangsklachten voor je 40e beginnen. Opvliegers komen voor bij 8 op de 10 vrouwen in de overgang, en de klachten worden meestal binnen vijf jaar na de laatste menstruatie minder.⁠1

Samengevat

In dit artikel las je dat een overgang voor je 40e te vroeg is en een overgang voor je 45e vervroegd, dat stemmingswisselingen, slecht slapen en vermoeidheid tot de meest gemelde klachten horen, en dat een arts het vaststelt met bloedonderzoek.⁠3,4 Klachten voor je 40e zijn een reden om contact op te nemen met je huisarts.⁠1 De hormoonscan geeft je een beginpunt op het gebied van hormonale balans. De scan is geen diagnose.

Veelgestelde vragen

Symptomen vervroegde overgang: hoe weet je of je in een vervroegde overgang zit?

Voor je 40e zijn de signalen een menstruatie die minstens vier maanden wegblijft of onregelmatig komt, samen met bloedonderzoek dat een FSH boven 25 IU/l laat zien.⁠4 Stemmingswisselingen, slecht slapen en vermoeidheid zijn veelvoorkomende klachten.⁠3 Je huisarts beoordeelt of dit voor jou geldt.⁠1

Hoe weet je of je in de overgang komt?

De overgang kan ergens tussen de 40 en 60 beginnen, en vrouwen in Nederland komen gemiddeld op een leeftijd van 51 in de menopauze. Opvliegers, het bekendste signaal, komen voor bij 8 op de 10 vrouwen in de overgang.⁠1

Hoe kan ik testen of ik in een vervroegde overgang zit?

Met een FSH-bloedtest, via je arts. Is de uitslag onzeker, dan kan een herhaalde FSH-test of een AMH-test volgen.⁠4 De hormoonscan meet geen hormonen.

Op welke leeftijd is de overgang vervroegd?

Voor je 40e geldt de overgang als te vroeg, en het Nederlandse gemiddelde is 51.⁠1 Onderzoek noemt een overgang voor je 45e een vervroegde overgang.⁠2

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. NHG. Ik ben in de overgang. Thuisarts.nl, laatst gewijzigd op 17 augustus 2026. thuisarts.nl
  2. Golezar S, Ramezani Tehrani F, Khazaei S, Ebadi A, Keshavarz Z. The global prevalence of primary ovarian insufficiency and early menopause: a meta-analysis. Climacteric, 2019. doi.org/10.1080/13697137.2019.1574738
  3. Huang Y, Qi T, Ma L, Li D, Li C, Lan Y, Chu K, Chen P, Xu W, Cao Y, Ying Q, Xu L, Zhou J. Menopausal symptoms in women with premature ovarian insufficiency: prevalence, severity, and associated factors. Menopause, 2021. doi.org/10.1097/gme.0000000000001733
  4. Panay N, Anderson RA, Bennie A, Cedars M, Davies M, Ee C, Gravholt CH, Kalantaridou S, Kallen A, Kim KQ, Misrahi M, Mousa A, Nappi RE, Rocca WA, Ruan X, Teede H, Vermeulen N, Vogt E, Vincent AJ (ESHRE, ASRM, CRE-WHiRL, IMS Guideline Group). Evidence-based guideline: premature ovarian insufficiency. Human Reproduction Open, 2024. doi.org/10.1093/hropen/hoae065
  5. Zamani R, Abbasi C, Wang S, Wolfman W. Menopausal symptoms in average-age menopause and premature ovarian insufficiency. Menopause, 2026. doi.org/10.1097/gme.0000000000002815
  6. van Zwol-Janssens C, Louwers YV, Laven JSE, Schipper J, Jiskoot G. Depressive symptoms in women with premature ovarian insufficiency (POI): a cross-sectional observational study. Menopause, 2025. doi.org/10.1097/gme.0000000000002614
  7. Macintyre JN, Pudwell J, Shellenberger J, Velez MP. Incidence and factors associated with premature ovarian insufficiency: a population-based cohort study. Human Reproduction, 2026. doi.org/10.1093/humrep/deag111
  8. Muka T, Oliver-Williams C, Kunutsor S, Laven JS, Fauser BC, Chowdhury R, Kavousi M, Franco OH. Association of Age at Onset of Menopause and Time Since Onset of Menopause With Cardiovascular Outcomes, Intermediate Vascular Traits, and All-Cause Mortality: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Cardiology, 2016. doi.org/10.1001/jamacardio.2016.2415

Kijk waar je staat

De hormoonscan geeft je een beginpunt op het gebied van hormonale balans. Wat de hormoonscan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.