Hormoonbalans

Door Jesse van der Velde · Gepubliceerd op 4 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 4 november 2026 · Leestijd ongeveer 9 minuten

Vraagscherm uit de hormoontest van BioProfile, waarin je kiest wat je het liefst wilt verbeteren, met het doel van deze test aangevinkt; een eerste stap voor wie zich afvraagt wat zijn hormonen en welke rol hormonen in het eigen lichaam spelen.

In het kort

  • Hormonen zijn stoffen die je lichaam zelf maakt om andere delen van het lichaam aan te sturen. Een voorbeeld zijn de schildklierhormonen, die je lichaam helpen energie uit je voeding te halen.⁠1
  • In een groot Nederlands onderzoek had ongeveer een op de tien volwassenen die geen schildkliermedicijnen gebruikten een schildklierwaarde in het bloed buiten de normaalwaarden.⁠2
  • In een overzicht van 57 studies hadden meisjes bij wie de eerste menstruatie vroeg kwam en vrouwen die in de overgang waren gekomen vaker astma.⁠3
  • De hormoontest geeft je een beginpunt voor zelfinzicht. De test meet geen hormonen in je bloed. De scan is geen diagnose.

Wat zijn hormonen

In dit artikel lees je het antwoord op de vraag ‘wat zijn hormonen?’, wat hormonen doen in het lichaam van een vrouw van de eerste menstruatie tot de overgang, en wat grote studies hebben gevonden over hormonen, tinnitus en astma. Dat is belangrijk, want als je schildklier te weinig hormonen maakt, kun je gewone klachten krijgen, zoals moe zijn of het koud hebben.⁠1 Het is ook belangrijk omdat in een groot Nederlands onderzoek ongeveer een op de tien volwassenen die geen schildkliermedicijnen gebruikten een schildklierwaarde in het bloed buiten de normaalwaarden had.⁠2 De hormoontest van BioProfile vraagt naar wat je zelf merkt en geeft je een indicatie van waar je vandaag staat. Het is zelfinzicht, om te zien waar je begint en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan is geen diagnose. De scan kan geen hormoon in je bloed meten en geen oorzaak aanwijzen. Dat kan alleen een arts beoordelen.

Portret van Carlos Mendoza Montano

Geverifieerd door Carlos Mendoza Montano

Gepromoveerd in de voedingsbiochemie aan de University of Arizona

Gecontroleerd op 29 oktober 2026

Wat zijn hormonen dan precies? In kindertaal zijn hormonen de eigen boodschappers van het lichaam: het ene deel van het lichaam maakt de boodschappers, en die vertellen een ander deel wat het moet doen. Drie voorbeelden uit de Nederlandse huisartsenvoorlichting laten zien hoe dat werkt. De schildklier maakt hormonen die je lichaam helpen energie uit je voeding te halen, en dat heet de stofwisseling.⁠1 Hormonen laten een eicel vrijkomen en het slijmvlies van de baarmoeder dikker worden.⁠4 En als het lichaam rond de overgang minder van het vrouwelijke hormoon oestrogeen maakt, reageert een temperatuurcentrum in de hersenen, en dat geeft opvliegers.⁠5 Een hormoon is dus een klein signaal dat ver reikt. Het hormoon wordt op een plek gemaakt en op veel plekken gemerkt.

Hormonen bij vrouwen

De meeste meisjes worden voor het eerst ongesteld tussen 11 en 16 jaar, en van de meisjes van 13 is ongeveer de helft al eens ongesteld geweest.⁠4 De overgang kan ergens tussen 40 en 60 beginnen. Het lichaam maakt dan minder oestrogeen, de menstruatie wordt onregelmatig en er kunnen opvliegers komen. Ongeveer 1 op de 100 vrouwen is al voor 40 in de overgang.⁠5 In gewone woorden: dezelfde hormonen die de maandelijkse cyclus op gang brengen, bouwen de cyclus later ook weer af, en voor beide momenten is de normale spreiding groot.

Welke klachten bij die fase horen en hoe lang die duren, lees je in welke overgangsklachten erbij horen en hoe lang ze duren. Of de overgang ook invloed heeft op de stemming, en in welke fase, staat in een apart artikel over psychische klachten in de overgang.

Schildklier en diabetes in Nederland

Het Lifelines-onderzoek bekeek de startgegevens van 152.180 volwassenen van 18 tot 93 jaar in het noorden van Nederland. Van hen gebruikte 3,1% schildkliermedicijnen, bijna allemaal levothyroxine, en 88% van die gebruikers waren vrouwen. Bij 39.935 deelnemers waren de schildklierwaarden gemeten, en van wie daarvan geen schildkliermedicijnen gebruikte, had 10,8% een TSH-waarde buiten de normaalwaarden, de meesten maar licht verhoogd. De onderzoekers concluderen dat schildklieraandoeningen die nog niemand had opgemerkt veel voorkwamen in de algemene bevolking.⁠2 Voor jou betekent dat: een schildklierwaarde buiten de normaalwaarden is niet zeldzaam, en vrouwen vormen de grote meerderheid van de mensen die schildkliermedicijnen gebruiken.

Een schildklier die te weinig hormoon maakt, kan zich laten merken als snel koud hebben, aankomen in gewicht, moe of traag zijn, verstopping, droge haren, haaruitval en een droge huid. Meestal is de oorzaak de ziekte van Hashimoto. De huisarts controleert dit met bloedonderzoek naar twee waarden: het vrije T4 en het TSH.⁠1 Met andere woorden: deze klachten schuif je makkelijk af op een druk leven, en alleen bloedonderzoek laat het verschil zien.

Diabetes komt in Nederland ook veel voor. In 2022 waren bijna 1,2 miljoen mensen in Nederland bij de huisarts bekend met diabetes: 108.100 met type 1 en 1.064.800 met type 2. Tussen 2011 en 2022 nam het aantal met type 2 licht toe, waarschijnlijk omdat de bevolking ouder wordt, terwijl het aantal met type 1 ongeveer gelijk bleef.⁠6 De huidige VZinfo-pagina van het RIVM noemt meer dan 1,2 miljoen mensen met diabetes in 2025.⁠7 Eenvoudig gezegd komt type 2 ongeveer tien keer zo vaak voor als type 1, en het is het type dat groeit naarmate de bevolking ouder wordt.

Hormonen en tinnitus

Een Taiwanees nationaal verzekeringsregister vergeleek 13.920 vrouwen van 45 tot 79 jaar die rond de overgang hormoontherapie gebruikten met 41.760 vergelijkbare vrouwen die dat niet deden, tussen 2000 en 2010 en gemiddeld ongeveer zes jaar lang. Tinnitus ontstond bij 0,43% van de gebruikers en bij 0,59% van de vergelijkingsgroep. Nadat de onderzoekers rekening hielden met andere verschillen, hadden de gebruikers ongeveer de helft van het risico.⁠8 De onderzoekers schrijven dat de gebruikers een lager risico op tinnitus leken te hebben.⁠8 In gewone woorden: oorsuizen kwam in beide groepen weinig voor, en nog iets minder bij de vrouwen met hormoontherapie.

Een tweede groot onderzoek keek naar zelf gemeld gehoorverlies, en dat is iets anders dan tinnitus. Het onderzoek volgde 80.972 Amerikaanse vrouwen die bij de start 27 tot 44 jaar waren, van 1991 tot 2013. In het geheel liet het doormaken van de overgang geen duidelijk verband met gehoorverlies zien. Een natuurlijke overgang op 50 of later ging samen met een iets hoger risico dan een overgang voor 50. Vijf jaar of langer hormoontabletten slikken ging samen met een wat hoger risico op gehoorverlies dan nooit hormoontabletten slikken.⁠9 De twee studies keken dus naar verschillende dingen: in de ene ging hormoontherapie samen met minder tinnitus, in de andere ging langer hormoontabletten slikken samen met meer gehoorverlies.

Hormonen en astma

Een systematisch overzicht bundelde 57 studies met 554.293 meisjes en vrouwen. Meisjes die bij hun eerste menstruatie jonger dan 11 waren, kregen duidelijk vaker astma, en vrouwen met een onregelmatige menstruatie hadden vaker astma gehad in het afgelopen jaar. Vrouwen die in de overgang waren gekomen, hadden iets vaker astma, en vrouwen die ooit rond de overgang hormoontherapie hadden gebruikt, kregen vaker astma. Voor hormonale anticonceptie waren de uitkomsten wisselend.⁠3 Dit zijn verbanden in groepen vrouwen, en die laten niet zien dat hormoonveranderingen astma veroorzaakten of dat de astma van één vrouw rond die momenten zal veranderen.

Wanneer naar de huisarts

Thuisarts noemt rond de overgang vier redenen om contact op te nemen met de huisarts: heel veel bloedverlies tijdens een menstruatie, overgangsklachten voordat je 40 jaar bent, bloedverlies uit de vagina ruim een jaar na de laatste menstruatie, en opvliegers die je in het dagelijks leven hinderen.⁠5 Bij een eerste menstruatie neem je contact op met de huisarts als een meisje van 14 of 15 nog niet ongesteld is geweest, nog geen groei van borsten of schaamhaar heeft en geen groeispurt heeft gehad, en vanaf 16 als een meisje nog nooit ongesteld is geweest.⁠4

Wat een hormoontest meet

De hormoontest van BioProfile begint met wat je het liefst wilt verbeteren en vraagt daarna naar wat je zelf merkt. Je krijgt een beeld van waar je vandaag staat en een beginwaarde om later mee te vergelijken. Een vragenlijst kan geen hormoonwaarde zien: een trage schildklier, de overgang en een drukke maand kunnen er allemaal hetzelfde uitzien. Bloedwaarden zijn werk voor een arts. De scan is geen diagnose.

Samengevat

Hormonen zijn de eigen boodschappers van het lichaam. Hormonen worden op een plek gemaakt, werken op een andere plek en sturen de energie uit voeding, de maandelijkse cyclus en de overgang. In Nederland komt een schildklierwaarde buiten de normaalwaarden veel voor, en diabetes treft bijna 1,2 miljoen mensen. Grote studies leggen bij vrouwen een verband tussen hormonen en tinnitus, gehoor en astma, en die studies laten verbanden zien in plaats van oorzaken. De huisarts is de plek voor de signalen hierboven, en de hormoontest is een beginpunt voor zelfinzicht.

Veelgestelde vragen

Wat zijn hormonen, uitgelegd aan een kind?

Hormonen zijn boodschappen die je lichaam aan zichzelf stuurt. Het ene deel van het lichaam maakt de hormonen, en die vertellen een ander deel wat het moet doen. De schildklier maakt bijvoorbeeld hormonen die je lichaam helpen energie uit je voeding te halen.⁠1

Wat doen hormonen bij vrouwen?

Hormonen zetten de maandelijkse cyclus in gang. De hormonen laten een eicel vrijkomen en het slijmvlies van de baarmoeder dikker worden.⁠4 Rond de overgang maakt het lichaam minder oestrogeen, en dat geeft onregelmatige menstruaties en opvliegers.⁠5

Heeft tinnitus met hormonen te maken?

Onderzoek keek naar tinnitus en naar gehoorverlies, en dat zijn verschillende uitkomsten. In een Taiwanees register kregen vrouwen die rond de overgang hormoontherapie gebruikten iets minder vaak tinnitus dan vrouwen die dat niet deden.⁠8 In een ander groot onderzoek hadden Amerikaanse vrouwen die vijf jaar of langer hormoontabletten slikten een wat hoger risico op zelf gemeld gehoorverlies.⁠9

Hebben hormonen invloed op astma?

In een overzicht van 57 studies hadden meisjes die bij hun eerste menstruatie jonger dan 11 waren, vrouwen met een onregelmatige menstruatie en vrouwen die in de overgang waren gekomen vaker astma. Ooit rond de overgang hormoontherapie gebruikt hebben ging samen met meer nieuwe gevallen van astma.⁠3

Meet de hormoontest mijn hormonen?

Nee, de test meet geen hormonen. De test vraagt naar wat je zelf merkt. Voor een hormoonwaarde is bloedonderzoek nodig: voor de schildklier meet de huisarts het vrije T4 en het TSH.⁠1 De scan is geen diagnose.

Bronnen

Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.

  1. Thuisarts.nl (NHG). Mijn schildklier werkt te langzaam. thuisarts.nl
  2. Wouters HJCM, Slagter SN, Muller Kobold AC, van der Klauw MM, Wolffenbuttel BHR. Epidemiology of thyroid disorders in the Lifelines Cohort Study (the Netherlands). PLOS ONE, 2020. doi.org/10.1371/journal.pone.0242795
  3. McCleary N, et al. Endogenous and exogenous sex steroid hormones in asthma and allergy in females: A systematic review and meta-analysis. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2018. doi.org/10.1016/j.jaci.2017.11.034
  4. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben nog nooit ongesteld geweest. thuisarts.nl
  5. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben in de overgang, welke overgangsklachten kun je krijgen? thuisarts.nl
  6. Nivel. Nederland telt bijna 1,2 miljoen mensen met diabetes. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, in opdracht van het Diabetes Fonds. nivel.nl
  7. RIVM, VZinfo. Diabetes mellitus. vzinfo.nl
  8. Chen HC, Chung CH, Chen VCF, Wang YC, Chien WC. Hormone replacement therapy decreases the risk of tinnitus in menopausal women: a nationwide study. Oncotarget, 2018. doi.org/10.18632/oncotarget.24452
  9. Curhan SG, Eliassen AH, Eavey RD, Wang M, Lin BM, Curhan GC. Menopause and postmenopausal hormone therapy and risk of hearing loss. Menopause, 2017. doi.org/10.1097/gme.0000000000000878

Geschreven door

Jesse van der Velde

Oprichter van BioProfile

Jesse van der Velde

Jesse van der Velde begeleidt sinds 2006 mensen naar een nieuw lichaam en optimale gezondheid, en schreef of was co-auteur van vijftien boeken over voeding en gezondheid. Voor altijd jong (2012) en Superfoodrecepten (2013) werden allebei nummer 1 in Nederland.

LinkedIn

Gepubliceerd op 4 november 2026 · Laatst bijgewerkt op 4 november 2026

Zie waar je begint

Een korte reeks vragen over wat je zelf merkt, en je resultaat staat in je dashboard. Wat de hormoontest meet en waarop de test gebaseerd is, staat op de scanpagina.

Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.