In dit artikel lees je wat bruine afscheiding na overgang kan betekenen, wat je huisarts en een gynaecoloog nakijken en hoe vaak de oorzaak ernstig is. Dat is belangrijk, want als je al meer dan een jaar niet ongesteld bent, telt bruine of roze afscheiding als bloedverlies, en Thuisarts raadt aan je huisarts te bellen, ook als het maar één keer gebeurt.1 De hormoonscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag staat op dit gebied. Dit is geen diagnose. Het is inzicht, om te zien waar je vandaag staat en om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. Wat deze scan niet doet: een oorzaak aanwijzen of een diagnose stellen. Dat kan alleen een arts.
In het kort
- Bruine of roze afscheiding na de overgang telt als bloedverlies. Ben je al meer dan een jaar niet ongesteld, neem dan contact op met je huisarts, ook als het maar één keer gebeurde en het maar weinig was.1
- Bij ongeveer 1 op de 10 vrouwen met dit bloedverlies is kanker de oorzaak, en bij ruim de helft wordt geen duidelijke oorzaak gevonden.1
- De hormoonscan laat zien waar je vandaag staat op dit gebied. De scan zoekt geen oorzaak en is geen diagnose.
Inhoud
Wanneer bruine afscheiding een reden is om te bellen
Thuisarts, de voorlichtingssite van de Nederlandse huisartsen, telt roze of bruin slijm uit de vagina als bloedverlies. Ben je al meer dan een jaar niet ongesteld, neem dan contact op met je huisarts, ook als het maar één keer gebeurde, maar weinig was of vanzelf stopte.1 Na de overgang telt dus geen enkele duur als normaal. Eén keer is al reden genoeg. Ook geel bruine afscheiding na overgang bevat nog bruin en valt onder hetzelfde advies.1
Je bent hierin verre van de enige: ongeveer 10% van de vrouwen heeft bloedverlies in het eerste jaar na de overgang.2
Wat bruine afscheiding na overgang kan betekenen
De voorlichtingssite van de Nederlandse gynaecologen noemt verschillende dingen als oorzaak: minder oestrogeen in de vaginawand, een verzakking, poliepen en vleesbomen.3 Thuisarts geeft de verhoudingen. Bij 3 op de 10 vrouwen met dit bloedverlies is een poliep de oorzaak, meestal goedaardig, en bij ruim de helft wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Bij 1 op de 10 komt het bloedverlies door kanker, en die kans stijgt met de leeftijd.1
Minder oestrogeen merk je ook op andere manieren. In een enquête onder 3.768 vrouwen na de overgang van 45 tot 75 jaar in Italië, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk was een droge vagina het meest gemelde teken van vaginale atrofie (70,0%), gevolgd door irritatie (32,7%) en pijn bij het vrijen (29,0%).4 Gewoon gezegd: droogheid en irritatie zijn na de overgang heel gewoon. Aan het advies over bruine afscheiding verandert dat niets.
Baarmoederhalskanker is zelden de oorzaak: de kans is kleiner dan 1%. Zit er kanker achter het bloedverlies, dan is dat veel vaker endometriumkanker, kanker van het baarmoederslijmvlies.3
Hoe vaak het endometriumkanker is
Een overzicht van 129 studies met 40.790 vrouwen bracht de cijfers samen. Van de vrouwen met bloedverlies na de overgang had 9% endometriumkanker, van 5% in Noord-Amerika tot 13% in West-Europa, en van 7% tot 12% afhankelijk van het gebruik van hormoontherapie. Van de vrouwen met endometriumkanker had 91% zulk bloedverlies gehad, in welk stadium de tumor ook was.5 Voor jou betekent dat twee dingen: bloedverlies is het belangrijkste waarschuwingsteken van endometriumkanker, en de meeste vrouwen die bloed verliezen hebben geen endometriumkanker.
De Nederlandse richtlijn laat zien wie een grotere kans heeft. Bij vrouwen met dit bloedverlies stijgt de kans op endometriumkanker van minder dan 1% bij vrouwen onder de 50 tot 24% bij vrouwen boven de 80. Bij obesitas is de kans 18%, bij diabetes 21% en zonder deze factoren 8,0%.2 Ook een hoge bloeddruk vergroot de kans.3 In Nederland krijgen ongeveer 1.900 vrouwen per jaar endometriumkanker, en ongeveer 95% van die vrouwen komt bij de dokter met bloedverlies na de overgang.2 Gewoon gezegd: hoe ouder je bent, hoe belangrijker het onderzoek.
Wat de huisarts en de gynaecoloog nakijken
Het onderzoek bestaat meestal uit een uitstrijkje en een inwendige echo die de dikte van het baarmoederslijmvlies meet. Boven 4 mm, of als het beeld onduidelijk is, volgt nader onderzoek: een klein stukje weefsel (pipelle), een echo met zoutoplossing of een hysteroscopie, een kijkje in de baarmoeder.3
Hoe betrouwbaar is die meting? Samengevoegde patiëntgegevens uit 13 studies met 2.896 vrouwen, van wie 259 endometriumkanker hadden, lieten een goede maar geen perfecte nauwkeurigheid zien, en eerdere overzichten schatten die waarschijnlijk te hoog in. De onderzoekers adviseren 3 mm als grens om kanker uit te sluiten.6 Gewoon gezegd: bij een dun slijmvlies is kanker onwaarschijnlijk, en een dikker of onduidelijk slijmvlies vraagt om nader onderzoek.
Wordt er geen duidelijke oorzaak gevonden en houdt het bloedverlies aan of komt het terug, neem dan opnieuw contact op met je huisarts.1
Als het terugkomt
Een Nederlands onderzoek in vier ziekenhuizen volgde 360 vrouwen ongeveer vijf jaar na een eerste keer bloedverlies na de overgang. Van die groep kreeg 26,4% opnieuw bloedverlies. Vergeleken met vrouwen die één keer bloed verloren, hadden die vrouwen vaker goedaardige poliepen (34,7% tegenover 25,1%) en minder vaak een kwaadaardige afwijking (5,3% tegenover 17,8%). Vrouwen die hormoontherapie gebruikten en vrouwen met poliepen hadden duidelijk vaker opnieuw bloedverlies, maar poliepen bij de eerste keer hingen niet duidelijk samen met kanker of een voorstadium daarvan bij de volgende keer.7
De Nederlandse richtlijn schat de kans op een nieuwe episode in de onderzochte studies op 5% tot 8,5%, en de kans op kanker of een voorstadium bij een nieuwe episode tussen 4% en 8%. De richtlijn adviseert daarom bij elke terugkeer van het bloedverlies een hysteroscopie met biopten, hoe dik het slijmvlies ook is.8 Gewoon gezegd: een tweede keer bloedverlies komt veel voor en is meestal goedaardig, en verdient toch opnieuw onderzoek.
Wat de hormoonscan meet, en wat de scan niet kan
De hormoonscan geeft je een beeld van waar je vandaag staat op dit gebied, en een beginwaarde om later mee te vergelijken. De scan kan de oorzaak van bloedverlies niet zien, dus bruine afscheiding na de overgang is een vraag voor je huisarts, wat je score ook is. Welke klachten bij deze fase horen, lees je in overgangsklachten: welke erbij horen en hoe lang die duren, hoe lang de fase zelf duurt in hoe lang duurt de overgang, en wat je helpt om je daarna weer goed te voelen in je beter voelen na de overgang.
Samengevat
Bruine, roze of geelbruine afscheiding na de overgang telt als bloedverlies, en één keer is reden om je huisarts te bellen.1 Meestal is de oorzaak goedaardig of wordt er geen duidelijke oorzaak gevonden. Bij ongeveer 1 op de 10 is het kanker, en dat is waarschijnlijker naarmate je ouder bent.1 De huisarts en de gynaecoloog beginnen met een echo en kijken zo nodig verder,3 en bloedverlies dat terugkomt krijgt opnieuw onderzoek.8 De hormoonscan laat zien waar je staat. De scan is geen diagnose.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag bruine afscheiding na de overgang duren?
Na de overgang telt geen enkele duur als normaal. Ben je al meer dan een jaar niet ongesteld, neem dan contact op met je huisarts, ook na één keer, bij een kleine hoeveelheid of bij afscheiding die vanzelf is gestopt.1
Wat zijn de klachten van baarmoederkanker na de overgang?
Het belangrijkste teken is bloedverlies. In een overzicht van 129 studies had 91% van de vrouwen met endometriumkanker bloedverlies na de overgang gehad.5 De kans is groter bij een hogere leeftijd, obesitas, een hoge bloeddruk of diabetes.3 Alleen onderzoek door een arts kan uitwijzen of het kanker is.
Wat is er aan de hand als ik bruine afscheiding heb?
Vaak iets goedaardigs, zoals een poliep (3 op de 10 vrouwen), en bij ruim de helft wordt geen duidelijke oorzaak gevonden.1 Ook minder oestrogeen in de vaginawand, een verzakking of vleesbomen gelden als oorzaak.3 Je huisarts kijkt welke daarvan bij jou speelt.
Is bruine afscheiding een klacht bij baarmoederhalskanker?
Zelden. De kans dat baarmoederhalskanker bloedverlies na de overgang veroorzaakt, is kleiner dan 1%, en een uitstrijkje hoort meestal bij het onderzoek.3
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Thuisarts.nl (NHG). Er komt bloed uit mijn vagina en ik ben al meer dan 1 jaar niet ongesteld. Geraadpleegd op 2026-10-21. thuisarts.nl
- Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Richtlijn Postmenopauzaal bloedverlies (PMB), Algemene inleiding. Richtlijnendatabase, geen datum op de pagina (herziening van de richtlijn uit 2003). richtlijnendatabase.nl
- NVOG, commissie patientenvoorlichting. Bloedverlies na de menopauze. degynaecoloog.nl, 2018. degynaecoloog.nl
- Nappi RE, Palacios S, Panay N, et al. Vulvar and vaginal atrophy in four European countries: evidence from the European REVIVE Survey. Climacteric 19(2):188-197, 2016 (online 2015). doi.org/10.3109/13697137.2015.1107039
- Clarke MA, Long BJ, Del Mar Morillo A, Arbyn M, Bakkum-Gamez JN, Wentzensen N. Association of Endometrial Cancer Risk With Postmenopausal Bleeding in Women: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Internal Medicine 178(9), 2018. doi.org/10.1001/jamainternmed.2018.2820
- Timmermans A, Opmeer BC, Khan KS, Bachmann LM, Epstein E, Clark TJ, et al. Endometrial Thickness Measurement for Detecting Endometrial Cancer in Women With Postmenopausal Bleeding: A Systematic Review and Meta-Analysis. Obstetrics en Gynecology 116(1):160-167, 2010. doi.org/10.1097/AOG.0b013e3181e3e7e8
- van Maldegem LDPR, van der Zande JA, van Werkhoven LA, Ewing-Graham PC, Heemskerk-Gerritsen BAM, van Doorn HC. Recurrent postmenopausal bleeding: Pathological findings and predictive factors. A multicenter, prospective, observational study. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica 103(7):1283-1291, 2024. doi.org/10.1111/aogs.14851
- Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Richtlijn Postmenopauzaal bloedverlies (PMB), module Recidief PMB. Richtlijnendatabase, 17-03-2016. richtlijnendatabase.nl
Lees ook
Zie waar je staat
Beantwoord de vragen van de hormoonscan en je score staat in je dashboard. Wat de hormoonscan meet en waarop de scan gebaseerd is, staat op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).

