In het kort
- Oudere Thaise vrouwen met een lichte dip in geheugen en denken deden duidelijk langer over een stoel- en looptest voor mobiliteit en balans, knepen minder stevig, hadden minder spiermassa en een hoger vetpercentage dan vrouwen zonder die dip.1
- De verschillen bleven bestaan nadat rekening was gehouden met leeftijd en lichamelijke activiteit, maar één meetmoment kan niet laten zien wat eerst komt.1
- Eerdere langlopende studies brachten een zwakkere handknijpkracht al in verband met een denkvermogen dat in de loop van de jaren vaker achteruitging.2
Inhoud
- Mobiliteit en balans, spierkracht en geheugen: één beeld
- Je bent lang niet de enige
- Wat al bekend was, en waar het ophield
- Nieuwe bevindingen van drie universiteiten
- Functionele mobiliteit: het lichaam in alledaagse beweging
- Wat de bevindingen niet laten zien
- Kort gezegd, en wat je nu kunt doen
- Veelgestelde vragen
Mobiliteit en balans, spierkracht en geheugen: één beeld
In dit stuk lees je wat je mobiliteit en balans en je spierkracht kunnen zeggen over geheugen en denken: oudere vrouwen bij wie geheugen en denken iets achteruit waren gegaan, deden er bij een stoeltest langer over om op te staan en te lopen, hadden een minder stevige greep, en hadden minder spiermassa en meer lichaamsvet dan vrouwen bij wie geheugen en denken niet achteruit waren gegaan. Dat is belangrijk, want opstaan, lopen en iets vastpakken doe je elke dag, dus het zijn signalen die je in je eigen lichaam kunt opmerken. Het is ook belangrijk omdat een verschil tussen twee groepen nog geen oorzaak is, en wie weet waar die grens ligt, leest niet te veel in één trage ochtend.
Je wordt wakker en zit even op de rand van het bed voordat je opstaat. Bij het ontbijt wil het deksel van een pot niet draaien, en je geeft de pot aan iemand anders. Op weg naar de winkel lopen mensen je op de stoep voorbij die dat vroeger nooit deden. ’s Middags loop je de keuken in en weet je niet meer wat je er kwam doen. Elk moment is klein, en je wuift elk moment weg. Toch blijft de vraag hangen: vertellen je lichaam en je hoofd hetzelfde verhaal, en zit er iets in waar je een oogje op kunt houden?
Je bent lang niet de enige

Minder bewegen naarmate de jaren verstrijken komt veel voor. Het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek, meldde in 2023, met cijfers over 2022, dat ruim 4 op de 10 volwassenen voldoende bewegen.3 Een groot deel van de volwassenen doet dat dus niet. Met de leeftijd wordt het verschil groter: van alle volwassenen voldeden mensen van 75 jaar en ouder het minst vaak aan de Beweegrichtlijnen, namelijk 29 procent, volgens hetzelfde CBS-bericht.3 In dat bericht meldde het CBS ook dat 78 procent voldoende bot- en spierversterkende oefeningen deed, zoals hardlopen of voetballen.4
Beweeg je zelf minder dan vroeger, dan ben je dus in groot gezelschap. Bewegen doet ertoe voor meer dan je benen. Hoe je hartslag in rust zich verhoudt tot gangbare waarden, lees je op de BioProfile-pagina over een normale hartslag. Wil je een vertrekpunt voor je eigen hart en bloedvaten, dan geeft de hart- en vaatscan je dat. De scan is geen diagnose; de scan laat zien waar je vandaag staat.
Wat al bekend was, en waar het ophield
Voor veel mensen hoort vaker iets vergeten gewoon bij het ouder worden. Thuisarts, de patiëntensite van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), zegt het eenvoudig: naarmate je ouder wordt, vergeet je sneller dingen en gaat het geheugen minder goed werken, en dat geldt voor veel mensen.5
Tegelijk zien wetenschappers al jaren dat lichaam en geheugen vaak naast elkaar veranderen. Een overzicht van langlopende studies die mensen jarenlang volgden, vond dat mensen met een zwakkere handknijpkracht hun denkvermogen in de loop van de tijd vaker zagen achteruitgaan, en later vaker een geheugenaandoening kregen die een arts benoemt.2 De auteurs van dat overzicht raden aan om te letten op mensen met een zwakke greep, zodat problemen met denken vroeg worden opgemerkt.2
Bij het lopen zie je een vergelijkbaar verhaal. In eerdere studies liepen mensen met een lichte cognitieve stoornis, een lichte dip in geheugen en denken, langzamer dan leeftijdgenoten, vooral als er tijdens het lopen een tweede taak bij kwam.6 Variatie in het looppatroon kan zelfs een teken zijn dat zo’n dip later op komst is. Hetzelfde overzicht vond aanwijzingen dat sommige beweegprogramma’s de loopsnelheid, de variatie in het lopen en de balans kunnen verbeteren, maar vroeg om meer onderzoek vanwege beperkingen in de bestaande studies.6
Waarom lichaam en hoofd zo vaak samen veranderen, staat niet vast in de bronnen waarop dit stuk steunt. Wat de bronnen laten zien, is dat de twee vaak samen optrekken. En de kennis had gaten. De auteurs van het nieuwe artikel wijzen op één gat in het bijzonder: het bewijs bij oudere vrouwen in Zuidoost-Azië was beperkt.1 Wat te weinig bewegen met de rest van je lichaam doet, lees je in wat te weinig bewegen met je lichaam doet.
Nieuwe bevindingen van drie universiteiten

De nieuwe bevindingen komen van vier auteurs aan drie universiteiten. P. Poncumhak werkt bij de afdeling fysiotherapie van de University of Phayao, en W. Duangsanjun werkt ook aan de University of Phayao. W. Namwong is verbonden aan de School of Physical Therapy van Khon Kaen University. R. Intaruk werkt bij de afdeling fysiotherapie en het Movement Sciences and Exercise Research Center van Walailak University. Hun artikel verscheen op 27 oktober 2026 in het Korean Journal of Family Medicine. Volgens het record in de literatuurdatabank is het geen preprint maar een tijdschriftartikel.1
Het team wilde drie dingen vergelijken tussen oudere Thaise vrouwen met en zonder een lichte cognitieve stoornis: hoe goed de vrouwen bewegen, hoe sterk hun spieren zijn en waaruit hun lichaam bestaat. Of een vrouw bij de ene of de andere groep hoorde, werd bepaald met een standaardtest voor geheugen en denken, de Thaise versie van de Mini-Mental State Examination. In totaal deden 54 vrouwen mee, allemaal zelfstandig thuiswonend: 29 met een lichte cognitieve stoornis en 25 zonder.1
Waarom zou dit voor jou belangrijk zijn als je geen oudere Thaise vrouw bent? Omdat wat er gemeten werd iets is wat je herkent uit je eigen dag: opstaan uit een stoel, lopen, weer gaan zitten en iets stevig vastpakken. Dit zijn geen kunstjes uit een lab. Het zijn de bewegingen waaruit een dag bestaat. De auteurs concluderen dat het testen van lichamelijke prestaties kan helpen om mensen die risico lopen eerder op te sporen in de wijk.1 Dat is een bescheiden bewering. Een stoel wordt er geen geheugentest door. Wel geeft het je een reden om de manier waarop je beweegt serieus te nemen als één signaal van vele, en om je benen en handen te zien als deel van hetzelfde lichaam als je geheugen.
Functionele mobiliteit: het lichaam in alledaagse beweging
Het ene idee dat centraal staat in dit artikel, is functionele mobiliteit. Het is een eenvoudig idee met een technische naam: hoe goed je je eigen lichaam door de gewone taken van een dag beweegt. Opstaan uit een stoel, een paar stappen lopen, weer gaan zitten. Hoe snel je kunt rennen of hoeveel je in de sportschool kunt tillen, speelt hier geen rol. Het draait om de bewegingen die je niet kunt vermijden, en juist daardoor is het nuttig om ernaar te kijken: iedereen maakt die bewegingen, elke dag, zonder erbij na te denken.
Het team mat functionele mobiliteit met twee tests. Bij de Timed Up-and-Go-test staat iemand op uit een stoel, loopt en gaat weer zitten, en de tijd wordt genoteerd. Bij de test Vijf keer opstaan staat iemand vijf keer op uit een stoel en gaat telkens weer zitten, ook nu met de klok erbij.1 De samenvatting noemt niet hoe lang de looproute was of wat de precieze instructies waren.
Denk aan het moment op de rand van het bed uit het begin van dit stuk. Opstaan uit zit is de beweging waar beide stoeltests om draaien. Bij de vrouwen met een lichte cognitieve stoornis kostte die beweging duidelijk meer tijd, op beide tests, dan bij de vrouwen zonder die stoornis.1 Iets wat je tientallen keren per dag doet, zonder erbij stil te staan, bleek te verschillen tussen de twee groepen.
Denk aan het deksel van de pot. Knijpkracht mat het team met een knijpkrachtmeter, een apparaatje dat je in je hand houdt en dichtknijpt. Ook hier kwamen de vrouwen met een lichte cognitieve stoornis er duidelijk zwakker uit dan de vrouwen zonder die stoornis.1 Een hand die moeite heeft met een deksel en een been dat een duwtje nodig heeft om op te staan, zijn in dit beeld twee kanten van hetzelfde verhaal.
Onder de huid klopte het beeld. Het team mat de lichaamssamenstelling met bio-elektrische impedantieanalyse, een methode die schat hoeveel van het lichaam uit spieren bestaat en hoeveel uit vet. De vrouwen met een lichte cognitieve stoornis hadden minder spiermassa en een hoger vetpercentage dan de vrouwen zonder die stoornis. De auteurs noemen al deze verschillen, in bewegen en in lichaamssamenstelling, groot.1
Een voor de hand liggende tegenwerping is dat de vrouwen in de ene groep misschien gewoon ouder of minder actief waren, en dat dit alleen al alles verklaart. Het team controleerde beide. Het team legde de leeftijd vast en mat lichamelijke activiteit met de International Physical Activity Questionnaire-Short Form, beoordeeld volgens de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie. De verschillen bleven bestaan nadat met beide rekening was gehouden.1 Het verschil was dus niet alleen een kwestie van leeftijd of van hoeveel de vrouwen bewogen.
Het idee dat een greep iets kan zeggen over de hersenen, is voor artsen die met geheugen werken niet nieuw. Zaldy S. Tan, die het Memory and Healthy Aging Program van Cedars-Sinai leidt, ziet knijpkracht als een meting die het waard is om vroeg te doen.7
Knijpkracht meten, zelfs op vroege tot middelbare leeftijd, stelt ons in staat om mensen te herkennen die later in het leven mogelijk risico lopen op cognitieve achteruitgang.
Zaldy S. Tan, directeur, Memory and Healthy Aging Program, Cedars-Sinai
David C. Hay, handchirurg bij Cedars-Sinai Orthopaedics, legt de nadruk op het behouden van kracht.8
Een vaste routine van krachttraining aanhouden kan helpen die achteruitgang af te remmen en gezondheid en functie te helpen behouden.
David C. Hay, handchirurg, Cedars-Sinai Orthopaedics
Geen van beide citaten komt uit het nieuwe artikel. Beide komen uit een artikel van Cedars-Sinai over knijpkracht en de gezondheid van de hersenen, en de citaten laten zien hoe artsen in dat vakgebied al naar kracht kijken als een signaal om in de gaten te houden.
Wat de bevindingen niet laten zien
De opzet is cross-sectioneel: elke vrouw werd op één moment gemeten. Dat laat een verschil tussen twee groepen zien. Wat eerst kwam, laat het onderzoek niet zien: of zwakkere benen en een zwakkere greep vóór een dip in geheugen en denken komen, of andersom, of dat er iets anders achter allebei zit.1 De bevindingen zeggen dus niet dat spieren opbouwen het geheugen verandert, en ook niet dat een trage ochtend betekent dat je geheugen achteruitgaat. Er is geen training of programma getest.
De groep was klein: 54 vrouwen, 29 met een lichte cognitieve stoornis en 25 zonder. Alle deelnemers waren oudere Thaise vrouwen die zelfstandig thuis woonden.1 Over mannen, jongere mensen of andere groepen zeggen de bevindingen nog niets. De redactie heeft niet het volledige artikel gelezen, alleen de samenvatting. De samenvatting meldt niet wat de gemiddelde tijden, knijpkrachtwaarden, spiermassa of vetpercentages per groep waren, hoe de vrouwen zijn geworven, of of er bij de deelnemers andere gezondheidsproblemen speelden.
Wat de bevindingen wel laten zien, is beperkter en toch nuttig: in deze groep verschilden de manier van bewegen en de lichaamssamenstelling duidelijk tussen vrouwen met en zonder een lichte dip in geheugen en denken, ook nadat rekening was gehouden met leeftijd en activiteit.1
Kort gezegd, en wat je nu kunt doen

Kort gezegd: oudere Thaise vrouwen met een lichte cognitieve stoornis deden duidelijk langer over een stoel- en looptest, knepen minder stevig, en hadden minder spiermassa en een hoger vetpercentage dan vrouwen zonder die stoornis, en die verschillen bleven bestaan nadat rekening was gehouden met leeftijd en lichamelijke activiteit.1 Dat past bij eerder onderzoek dat een zwakkere greep en langzamer lopen in verband bracht met een denkvermogen dat in de loop van de tijd vaker achteruitgaat.2,6 De groep was klein, bestond alleen uit vrouwen en werd op één moment gemeten, dus de bevindingen laten geen oorzaak zien, wel een verschil.1 Ondertussen voldoet maar 29 procent van de Nederlandse volwassenen van 75 jaar en ouder aan de Beweegrichtlijnen.3
Geen van de drie richtingen die hieruit volgen, is een programma. Houd de alledaagse bewegingen in je dag: opstaan, lopen, dragen, vastpakken. Blijf je spieren gebruiken; een vaste routine van krachttraining is één manier, en een handchirurg van Cedars-Sinai brengt zo’n routine in verband met het behouden van gezondheid en functie.8 En als je geheugen snel slechter lijkt te worden, als het je dagelijks leven in de weg zit, of als het slechter lijkt dan gewoon is voor je leeftijd, maak dan een afspraak met je huisarts.5
Hoe je begint, en waar je hart en bloedvaten staan als je begint, is de open vraag. De hart- en vaatscan geeft je een vertrekpunt voor dat deel van het beeld.
Veelgestelde vragen
Betekent een zwakke greep dat mijn geheugen achteruitgaat?
Nee. De bevindingen vergelijken groepen en geen individuen, en één meetmoment kan niet laten zien wat wat veroorzaakt.1 In langlopende studies zagen mensen met een zwakkere greep hun denkvermogen in de loop van de jaren vaker achteruitgaan, maar vaker betekent niet altijd.2 Maak je je zorgen over je geheugen, dan is het aan je huisarts om ernaar te kijken.
Wat is de Timed Up-and-Go-test?
Een eenvoudige test van mobiliteit: iemand staat op uit een stoel, loopt en gaat weer zitten, en de tijd wordt genoteerd. Bij de test Vijf keer opstaan staat iemand vijf keer op uit een stoel en gaat telkens weer zitten.1 De samenvatting noemt niet hoe lang de looproute was of wat de precieze instructies waren.
Helpt krachttraining het geheugen?
Het nieuwe artikel heeft dat niet getest; het onderzoek vergeleek twee groepen op één moment.1 Een handchirurg van Cedars-Sinai zegt dat een vaste routine van krachttraining kan helpen om gezondheid en functie te behouden.8 Of zo’n routine iets verandert aan geheugen en denken, laten deze bevindingen niet zien.
Is vaker iets vergeten normaal als ik ouder word?
Voor veel mensen wel. Thuisarts, de patiëntensite van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), zegt dat je bij het ouder worden sneller dingen vergeet en dat het geheugen minder goed gaat werken.5 Maak een afspraak met je huisarts als je geheugen snel slechter lijkt te worden, als het je dagelijks leven in de weg zit, of als het slechter lijkt dan gewoon is voor je leeftijd.5
Gelden deze bevindingen ook voor mannen of voor mensen in Nederland?
Nog niet. Alle 54 deelnemers waren oudere Thaise vrouwen die zelfstandig thuis woonden.1 Of dezelfde verschillen ook te zien zijn bij mannen, bij jongere mensen of in andere groepen, is een open vraag.
Kan de hart- en vaatscan me vertellen of mijn geheugen achteruitgaat?
Nee. De scan geeft je een vertrekpunt voor je hart en bloedvaten en kijkt niet naar het geheugen. De scan is geen diagnose; vragen over je geheugen horen bij je huisarts.5
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Poncumhak P, Duangsanjun W, Namwong W, Intaruk R. Differences in functional mobility and body composition between older Thai women with and without mild cognitive impairment: a cross-sectional comparative study. Korean Journal of Family Medicine, 2026 (epub 27 October 2026). PMID 42934840. doi.org/10.4082/kjfm.26.0070
- Cui M, Zhang S, Liu Y, Gang X, Wang G. Grip Strength and the Risk of Cognitive Decline and Dementia: A Systematic Review and Meta-Analysis of Longitudinal Cohort Studies. Frontiers in Aging Neuroscience, 2021. doi.org/10.3389/fnagi.2021.625551
- CBS. Ruim 4 op de 10 volwassenen bewegen voldoende. Centraal Bureau voor de Statistiek, 12 september 2023 (cijfers over 2022). cbs.nl
- CBS. Ruim 4 op de 10 volwassenen bewegen voldoende. Centraal Bureau voor de Statistiek, 12 september 2023 (cijfers over 2022). cbs.nl
- Thuisarts.nl (NHG). Ik vergeet snel dingen. Thuisarts, geraadpleegd 2026. thuisarts.nl
- Fuentes-Abolafio IJ, Stubbs B, Pérez-Belmonte LM, Bernal-López MR, Gómez-Huelgas R, Cuesta-Vargas AI. Functional parameters indicative of mild cognitive impairment: a systematic review using instrumented kinematic assessment. BMC Geriatrics, 2020. doi.org/10.1186/s12877-020-01678-6
- Zaldy S. Tan, MD, MPH, Director, Memory and Healthy Aging Program, Cedars-Sinai. Grip Strength and Brain Health: What the Research Shows. Cedars-Sinai, 2026. cedars-sinai.org
- David C. Hay, MD, hand surgeon, Cedars-Sinai Orthopaedics. Grip Strength and Brain Health: What the Research Shows. Cedars-Sinai, 2026. cedars-sinai.org
Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.
Lees ook
Zie waar je hart en bloedvaten staan
Beantwoord de vragen van de hart- en vaatscan en je vertrekpunt verschijnt in je dashboard. De scan is geen diagnose; de scan laat zien waar je vandaag staat.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).
