In het kort
- In dit stuk over beweging en kracht staat een mug centraal: muggen met twee kopieën van een resistente vorm van het CYP9K1-gen bereikten het popstadium sneller en leefden als volwassen mug duidelijk langer dan muggen zonder die vorm, waardoor deze resistentie het insect niets lijkt te kosten.1
- Na 13 generaties zonder enig insecticide was die resistente vorm nog aanwezig in ruwweg een derde van de genkopieën, terwijl een tweede resistentiegen, GSTe2, volledig verdween.1
- Een langer muggenleven doet ertoe, doordat de meeste muggen niet lang genoeg leven om een parasiet door te geven.2
- Het werk is gedaan bij muggen en niet bij mensen, en het zegt niets over je eigen hart. Voor die vraag geeft de scan van hart en bloedvaten je een startpunt; de uitkomst is geen diagnose.
Inhoud
- Waarom het lange leven van een mug nieuws is
- Hoeveel muggen je zomer met je delen
- Waarom insecticiden hun werking verliezen
- Waar de kennis ophield
- Wie het vond, en waar het is gepubliceerd
- De prijs van resistentie, en waarom één gen niets betaalt
- Wat het artikel liet zien, bij wie, en wat het niet liet zien
- Kort gezegd, en wat je hierna kunt doen voor beweging en kracht
- Veelgestelde vragen
Waarom het lange leven van een mug nieuws is
In dit stuk lees je waarom muggen die insecticiden weerstaan langer kunnen leven in plaats van een prijs te betalen voor die resistentie, en waarom de resistentie na het stoppen van het sproeien nog vele generaties blijft hangen. Dat is belangrijk, want een mug die langer leeft heeft meer tijd om een parasiet door te geven, en doordat de sprays en netten waarop reizigers en hele regio’s vertrouwen minder goed tegen zo’n mug werken. Nieuws over een lang leven gaat meestal over mensen die langer leven. Deze keer gaat het nieuws over een mug die langer leeft: een ander verhaal dan jouw eigen beweging en kracht.
Het is een warme avond en je hebt het licht net uitgedaan. Dan begint dat dunne gezoem naast je oor. Je doet het licht weer aan, zoekt het plafond af, geeft het op en trekt het laken over je hoofd. Of je staat te pakken voor een vakantie in een warm land: zonnebrand, een spray tegen muggen, misschien een net voor het bed. Je vertrouwt erop dat de spray het werk doet, en je ziet een mug als kortlevende overlast die na een paar dagen weg is. In andere delen van de wereld vertrouwen hele dorpen daar elke nacht op, en er hangt veel meer van af dan een nacht slaap.
Hoeveel muggen je zomer met je delen

Je verbeeldt dat gezelschap niet. Er komen in Nederland ruim 20 muggensoorten voor, volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2025.3 De mug op je slaapkamermuur hoort bij een drukke familie, en je deelt je zomeravonden met dat beestje zoals iedereen in het land.
De mug in dit stuk is geen Nederlandse soort. Anopheles funestus komt voor in Oost- en Centraal-Afrika,4 en het is een van de muggen die een parasiet kunnen dragen die bij mensen een ernstige koorts veroorzaakt.1 Hoe lang zo’n mug leeft, en of de insecticiden die ertegen worden gebruikt blijven werken, is van belang voor miljoenen mensen ver van hier, en voor elke reiziger die die regio’s bezoekt.
Waarom insecticiden hun werking verliezen
Een insecticide werkt zolang het de meeste muggen doodt die ermee in aanraking komen. De enkele muggen die het overleven geven door wat dat overleven mogelijk maakte, en over vele generaties wordt die eigenschap gewoon. Eén manier om te overleven is het gif afbreken voordat het schade doet. De genen daarachter zijn ontgiftingsgenen, en de resistentie die deze genen geven heet metabole resistentie.5
Twee van die genen zijn hier belangrijk. Het eerste is GSTe2. In 2014 lieten wetenschappers zien dat één enkele verandering in dat gen, L119F genaamd, Anopheles funestus sterke resistentie geeft tegen het oude insecticide DDT, met kruisresistentie tegen pyrethroïden. Die verandering vergroot de holte in het GSTe2-enzym waar DDT zich bindt, waardoor het insect meer van het gif afbreekt. De auteurs beschreven dit als de eerste DNA-gebaseerde marker van metabole resistentie bij muggen.6
Het tweede gen is CYP9K1. In 2025 liet een team dat verschillende auteurs deelt met het nieuwe artikel zien dat één enkele verandering in dat gen, G454A genaamd, Anopheles funestus pyrethroïde insecticiden effectiever laat afbreken, in Oost- en Centraal-Afrika. De resistente vorm verspreidde zich snel: in 2014 was deze vorm dominant in Oeganda, en in 2020 werd deze vorm gevonden in de meeste muggen die in Kameroen zijn bemonsterd, 84,6 procent daarvan. Muggen die deze vorm bij zich droegen overleefden blootstelling aan pyrethroïden veel vaker, zowel in laboratoriumtests als in veldproeven in hutten in Kameroen, waardoor bednetten minder goed werkten.4
Dankzij zulke markers werd resistentie iets wat je kunt tellen. Met een DNA-test kunnen wetenschappers volgen hoe resistentie zich over plaats en tijd verspreidt, beoordelen wat de resistentie de mug kost en zien wat resistentie doet met de middelen waarmee muggen worden bestreden. Metabole resistentie is complexer dan andere vormen van resistentie, waardoor zulke tests moeilijker te ontwerpen zijn.5
Waar de kennis ophield
Lange tijd was er weinig bekend over de prijs die metabole resistentie muggen in het veld kost.7 In 2018 keek dezelfde groep naar veldmuggen uit Kameroen met de resistente GSTe2-vorm. Gevoelige muggen legden duidelijk meer eieren dan resistente muggen, en de resistente muggen hadden meer tijd nodig om zich te ontwikkelen en leefden langer, wat de auteurs in verband brachten met een mogelijke toename van de verspreiding van een parasietinfectie.7
Voor CYP9K1, het gen achter de nieuwere golf van pyrethroïderesistentie, lag de vraag nog open. Kost het de mug iets om dit gen bij zich te dragen? En als het insecticide wordt weggehaald, verdwijnt de resistentie dan vanzelf, of blijft deze?
Wie het vond, en waar het is gepubliceerd
Het antwoord is op 22 oktober 2026 gepubliceerd in het tijdschrift Pest Management Science, onder de titel “Lack of fitness cost associated to CYP9K1-mediated insecticide resistance in Anopheles funestus, represents a threat to vector control”. In de registratie staat het als tijdschriftartikel en niet als preprint vermeld.1
De zes auteurs zijn Manyaka-Tientcheu CRK, Tchouakui M, Djoko Tagne CS, Wondji MJ, Njiokou F en Wondji CS. Alle zes werken bij de afdeling Medische Entomologie van het Centre for Research in Infectious Diseases (CRID) in Yaoundé, Kameroen. Verschillende auteurs hebben ook elders een aanstelling: het Laboratorium voor Parasitologie en Ecologie van de Universiteit van Yaoundé 1, de afdeling Biochemie van de Universiteit van Bamenda, en de afdeling Vector Biology van de Liverpool School of Tropical Medicine in het Verenigd Koninkrijk.1
De auteurs volgden twee resistentiegenen, de CYP9K1-vorm en de GSTe2-vorm, in Anopheles funestus uit Centraal-Kameroen. De onderzoekers maten deze vormen met DNA-gebaseerde tests en hielden bij hoe gewoon de resistente vormen bleven over de generaties heen.1
Waarom zou dit jou, die dit in Nederland leest, iets zeggen? Omdat het een comfortabele aanname omver haalt. Mensen die muggenbestrijding plannen verwachten vaak dat resistentie een prijs heeft: als je een insecticide een tijd niet gebruikt, zouden de resistente muggen terrein moeten verliezen en zou het oude insecticide weer bruikbaar moeten worden. Dit artikel suggereert dat die hoop voor één belangrijk gen misschien niet opgaat. Het is ook een herinnering dat een langer leven niet bij elk wezen goed nieuws is. Bij een mug betekent een langer leven meer dagen om te bijten en meer kansen om een parasiet door te geven, en de sprays en netten waarop reizigers en gezondheidsdiensten leunen gaan ervan uit dat resistentie wegzakt wanneer die middelen een tijd rust krijgen.
De prijs van resistentie, en waarom één gen niets betaalt

Het ene idee in het hart van dit artikel is de fitnesskosten. In de biologie betekent fitness niet dat je in goede vorm bent. Het betekent hoe goed een wezen overleeft en nageslacht achterlaat. Fitnesskosten zijn de prijs die een nuttige eigenschap rekent in een omgeving waar die eigenschap niet nodig is.
Denk aan een zware regenjas op een droge dag. In een stortbui houdt de jas je droog en is elke gram het waard. Op een droge dag ben je langzamer, warmer en vermoeider dan iemand zonder jas. Als droge dagen de norm zijn, komen de mensen zonder jas verder. Van resistentiegenen werd verwacht dat deze op dezelfde manier werken. Zolang het insecticide overal is, wint de resistente mug. Zodra het insecticide weg is, werd verwacht dat een mug die resistentie bij zich draagt die niet langer nodig is achterop raakt, waardoor de gevoelige muggen weer de overhand zouden krijgen. De auteurs schrijven dat het weghalen van insecticidedruk de gevoeligheid inderdaad kan laten terugkomen, maar dat de snelheid van gen tot gen verschilt.1
Bij CYP9K1 lijkt de jas niets te wegen, en misschien zelfs te helpen. Muggen met twee kopieën van de resistente CYP9K1-vorm bereikten het popstadium, het ruststadium tussen larve en volwassen mug, sneller dan muggen met twee gevoelige kopieën. Deze muggen leefden als volwassen mug ook duidelijk langer.1 In plaats van een prijs kwam de resistentie met een voordeel.
Het GSTe2-gen gedroeg zich anders. De resistente GSTe2-vorm maakte geen duidelijk verschil voor de levenseigenschappen van de mug.1 Dat wijkt af van het veldwerk uit 2018 aan hetzelfde gen, waarin GSTe2-resistente muggen minder eieren legden en langer leefden,7 en de samenvatting van het nieuwe artikel legt het verschil niet uit.
Het duidelijkste voorbeeld van wat dit betekent komt uit de lange termijn. Na 13 generaties zonder enig insecticide was de resistente CYP9K1-vorm nog aanwezig in ruwweg een derde van de genkopieën, ook al was er geen mug met twee resistente kopieën meer over. De gevoeligheid voor het insecticide kwam maar langzaam terug. Over dezelfde 13 generaties zakte de resistente GSTe2-vorm naar volledige afwezigheid, waardoor de gevoeligheid voor dat gen sneller terugkwam.1 Twee resistentiegenen, dezelfde muggen, dezelfde jaren zonder sproeien, en twee heel verschillende uitkomsten.
Waarom een langer leven zoveel uitmaakt, werd helder gezegd door een onafhankelijke expert, die in 2009 schreef over insecticiden die zijn ontworpen om bruikbaar te blijven terwijl muggen evolueren:
De meeste muggen leven niet lang genoeg om de ziekte over te dragen.
Andrew Read, hoogleraar biologie en entomologie, Penn State
2
Lees het nieuwe artikel naast die zin en de zorg wordt duidelijk. De auteurs concluderen dat het langere leven dat met resistentie samenhangt de kans kan vergroten dat deze muggen een parasietinfectie doorgeven.1 Een mug die het insecticide overleeft en ook langer leeft, heeft de tijd die de meeste muggen nooit krijgen.
De hoofdauteur van het artikel had het bredere doel van dit werk jaren eerder beschreven, toen het centrum in Yaoundé een subsidie kreeg om DNA-markers van resistentie op te sporen:
Om de blijvende werkzaamheid van bestrijdingsmethoden te verlengen, is het nodig beter te begrijpen hoe deze muggen resistentie opbouwen tegen insecticiden, ook tegen nieuwe middelen die stap voor stap worden goedgekeurd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
Charles Wondji, hoogleraar, Wellcome Trust Senior Fellow, afdeling Vector Biology, Liverpool School of Tropical Medicine (LSTM); Centre for Research in Infectious Diseases (CRID), Yaoundé
8
Wat het artikel liet zien, bij wie, en wat het niet liet zien
Wat het liet zien: in Anopheles funestus uit Centraal-Kameroen kwam de resistente CYP9K1-vorm met een snellere ontwikkeling en een duidelijk langer leven als volwassen mug, maakte de resistente GSTe2-vorm geen duidelijk verschil, en na 13 generaties zonder insecticide bleef de CYP9K1-vorm terwijl de GSTe2-vorm verdween. Hoe actief elk van beide genen was, liet geen duidelijk verband zien met de levensduur van de volwassen mug, de ontwikkeling van de larve of het leggen van eieren.1 Het voordeel lijkt dus vast te zitten aan het dragen van de resistente vorm en niet aan hoe sterk het gen staat aangezet, al legt de samenvatting niet uit waarom.
Bij wie: muggen van één soort, uit één regio, gevolgd over 13 generaties. De samenvatting vermeldt niet hoeveel muggen zijn getest en evenmin hoe de kolonie tijdens die generaties is gehouden.
Wat het niet liet zien: het artikel keek naar muggen en niet naar mensen, en zegt niets over de gezondheid of de veroudering van mensen. De toename van de verspreiding van een parasiet is de verwachting van de auteurs op grond van het langere leven, en de samenvatting meldt die toename niet als gemeten. De samenvatting meldt geen enkele test van bednetten of sprays. Het artikel gaat over één soort uit één regio, waardoor het niet laat zien of hetzelfde geldt voor andere muggen of andere plaatsen.
Kort gezegd, en wat je hierna kunt doen voor beweging en kracht

Kort gezegd: insecticiden verliezen hun kracht wanneer muggen genen erven die het gif afbreken, en twee van die genen in Anopheles funestus zijn CYP9K1 en GSTe2.6,4 Van resistentie werd verwacht dat deze de mug iets kost, zodat de resistentie zou wegzakken zodra het sproeien stopte. Het nieuwe artikel in Pest Management Science vond het tegendeel voor CYP9K1: dragers ontwikkelden zich sneller en leefden duidelijk langer, en de resistente vorm was na 13 generaties zonder insecticide nog aanwezig in ruwweg een derde van de genkopieën, terwijl de GSTe2-vorm verdween.1 Doordat de meeste muggen niet lang genoeg leven om een parasiet door te geven,2 zien de auteurs het langere leven als een bedreiging voor de muggenbestrijding.1 Het werk is gedaan bij muggen uit één regio, de samenvatting vermeldt niet hoeveel muggen dat waren, en de toename van de verspreiding van een parasiet is niet als gemeten gerapporteerd.
Reis je naar een warm land, volg dan het beschermingsadvies dat bij je bestemming hoort, en zie een spray of een net niet als een belofte dat er niets door kan. Heb je koorts en ben je in de afgelopen vier weken in een warm land geweest, bel dan dezelfde dag de huisarts.9
En jouw eigen lange leven is een ander verhaal dan dat van de mug. Dit artikel zegt niets over je hart, je beweging of je kracht. Wil je weten hoe je hart en bloedvaten er vandaag voor staan, dan geeft de scan hieronder je een startpunt. Je kunt ook lezen wat weinig bewegen met je lichaam doet en wat een normale hartslag is.
Veelgestelde vragen
Leven zulke muggen in Nederland?
Er komen in Nederland ruim 20 muggensoorten voor, telde het RIVM in 2025.3 Het artikel keek naar Anopheles funestus uit Centraal-Kameroen, een soort die voorkomt in Oost- en Centraal-Afrika,4 en het zegt niets over de soorten die hier leven.
Waarom is een langer muggenleven een probleem?
Een mug moet lang genoeg leven om een parasiet zich in het lichaam van de mug te laten ontwikkelen voordat die parasiet kan worden doorgegeven, en de meeste muggen leven niet zo lang.2 De auteurs concluderen dat het langere leven dat met CYP9K1-resistentie samenhangt de kans kan vergroten dat deze muggen een infectie doorgeven.1 De samenvatting meldt die toename niet als gemeten.
Betekent dit dat bednetten niet meer werken?
Zo’n conclusie volgt niet uit dit artikel, dat netten niet heeft getest. Eerder werk liet zien dat muggen met de resistente CYP9K1-vorm blootstelling aan pyrethroïden veel vaker overleefden, waardoor bednetten in Kameroen minder goed werkten.4 Netten houden nog steeds de muggen tegen die er niet door kunnen.
Wanneer bel ik na een reis een arts?
Heb je koorts en ben je in de afgelopen vier weken in een warm land geweest, dan adviseert Thuisarts om dezelfde dag de huisarts te bellen.9
Zegt dit iets over mijn eigen lange leven?
Nee. Het artikel gaat over de levensduur van muggen en de genen waarmee muggen insecticiden afbreken.1 Hoe je eigen hart en bloedvaten ervoor staan is een aparte vraag, en een scan geeft je inzicht en is geen diagnose.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- Manyaka-Tientcheu CRK, Tchouakui M, Djoko Tagne CS, Wondji MJ, Njiokou F, Wondji CS. Lack of fitness cost associated to CYP9K1-mediated insecticide resistance in Anopheles funestus, represents a threat to vector control. Pest Management Science, 2026. doi.org/10.1002/ps.71270
- Andrew Read, professor of biology and entomology, Penn State. Evolution-Proof Insecticides May Stall Malaria Forever. Penn State Eberly College of Science, 2009. science.psu.edu
- RIVM. Veelgestelde vragen over de Aziatische tijgermug. 2025. rivm.nl
- Djoko Tagne CS, Kouamo MFM, Tchouakui M, et al., Wondji C. A single mutation G454A in the P450 CYP9K1 drives pyrethroid resistance in the major malaria vector Anopheles funestus reducing bed net efficacy. Genetics, 2025. doi.org/10.1093/genetics/iyae181
- Tchouakui M, Djoko Tagne CS, Tekoh TA, Tatchou-Nebangwa NMT, Kouamo MM, Wondji CS. Metabolic insecticide resistance DNA markers in malaria vectors. Trends in Parasitology, 2026. doi.org/10.1016/j.pt.2026.03.013
- Riveron JM, Yunta C, Ibrahim SS, Djouaka R, Irving H, Menze BD, Ismail HM, Hemingway J, Ranson H, Albert A, Wondji CS. A single mutation in the GSTe2 gene allows tracking of metabolically based insecticide resistance in a major malaria vector. Genome Biology, 2014. doi.org/10.1186/gb-2014-15-2-r27
- Tchouakui M, Riveron JM, Djonabaye D, Tchapga W, Irving H, Soh Takam P, Njiokou F, Wondji CS. Fitness Costs of the Glutathione S-Transferase Epsilon 2 (L119F-GSTe2) Mediated Metabolic Resistance to Insecticides in the Major African Malaria Vector Anopheles Funestus. Genes (Basel), 2018. doi.org/10.3390/genes9120645
- Charles Wondji, Professor and Wellcome Trust Senior Fellow, Department of Vector Biology, Liverpool School of Tropical Medicine. CRID awarded grant for the detection of molecular markers of insecticide resistance in malaria vectors. LSTM, 2020. lstmed.ac.uk
- Thuisarts.nl. Ik heb koorts: wat kan helpen en is het gevaarlijk? 2026. thuisarts.nl
Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.
Lees ook
Zie waar je hart vandaag staat
De scan van hart en bloedvaten geeft je een beeld van waar je vandaag staat, als startpunt voor je eigen keuzes. De scan is geen diagnose.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).
