In het kort
- Slaap, gewicht en energie door de dag: bij 738 Portugese kinderen van 6 tot 10 jaar viel de slaap uiteen in vier patronen, en de kleine groep die vroeg wakker werd en slecht sliep, had ongeveer twee keer zo hoge odds om zwaarder te zijn dan gezond is voor hun leeftijd, vergeleken met de groep met de gunstigste slaap.1
- De kinderen die laat in slaap vielen en kort sliepen, zaten langer stil en scoorden hoger op ongezond eten. De gegevens komen van één moment, dus ze laten geen oorzaak en gevolg zien, wel verbanden.1
- De energiescan vraagt hoe je eigen energie door de dag standhoudt en geeft je een startwaarde. De scan is geen diagnose.
Inhoud
- Wat de nacht van een kind je vertelt naast het aantal uren
- Je bent een van vele huishoudens met korte of onrustige nachten
- Waarom uren tellen nooit het hele verhaal was
- Vier slaappatronen bij Portugese kinderen
- De slaap van een kind is een patroon, geen getal
- Wat de bevindingen niet laten zien
- Kort gezegd, en wat je nu kunt doen, ook voor je eigen energie door de dag
- Veelgestelde vragen
Wat de nacht van een kind je vertelt naast het aantal uren
In dit stuk lees je wat er verder gaat dan de totale slaaptijd: hoe de andere slaapkenmerken van kinderen, zoals wanneer ze in slaap vallen, wanneer ze wakker worden en hoe diep en regelmatig ze slapen, samengaan met hun gewicht en hun leefstijl, zoals bewegen, stilzitten en eten. Dat is belangrijk, want een nieuwe blik op kinderen die een slaaptracker om de pols droegen, laat zien dat hun nachten uiteenvallen in duidelijk verschillende patronen, en dat die patronen samengaan met de rest van de dag. De lengte van de nacht is maar een deel van het verhaal; de timing en het ritme die je thuis elke avond ziet, zijn het andere deel.

Geverifieerd door Carlos Mendoza Montano
Gepromoveerd in de voedingsbiochemie aan de University of Arizona
Gecontroleerd op 10 november 2026
Het is later dan je van plan was. Het badje duurde lang, er kwam een berichtje binnen op een telefoon, iemand wilde nog een slokje water, en het licht onder de slaapkamerdeur brandt nog. ’s Ochtends reken je terug en zeg je tegen jezelf dat het toch een redelijke nacht was. Op sommige dagen zie je ook een kind dat hangerig aan de ontbijttafel zit, een middag op de bank in plaats van buiten, een hand die steeds de koektrommel weet te vinden. Of dat iets met de nacht ervoor te maken heeft, is een open vraag, en je vraagt je af of je ooit de uren had moeten tellen.
Je bent een van vele huishoudens met korte of onrustige nachten

Slaapproblemen zijn in Nederland heel gewoon. In cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2023 publiceerde, zei 22 procent van de jongeren van 12 tot 25 jaar dat ze in 2022 in de afgelopen twee weken slaapproblemen hadden gehad.2 Die groep is ouder dan de kinderen in dit stuk, maar laat zien hoe gewoon een onrustige nacht is.
Bewegen is de andere kant van de dag. Het CBS meldde in 2023 dat 57 procent van de kinderen van 4 tot 12 jaar in 2022 aan de beweegrichtlijnen voldeed.3 Bij jongeren van 12 tot 18 jaar kwam dat aandeel volgens dezelfde CBS-cijfers over 2022 op 33 procent.3 Ook bij jongere kinderen beweegt dus een groot deel minder dan de richtlijnen vragen, en in de oudere groep is het aandeel dat wel genoeg beweegt lager.
Deze cijfers zeggen niet waarom een bepaald kind zo slaapt of beweegt. Ze laten zien dat onrustige nachten en te weinig bewegen gewoon zijn, en geen persoonlijk falen. Volwassenen kennen hun eigen versie van hoe de nacht doorwerkt in de dag erna; een voorbeeld is hoe lang je moe blijft nadat je stopt met alcohol.
Waarom uren tellen nooit het hele verhaal was
De nacht van een kind kan op meer manieren misgaan dan alleen door kort te zijn. De nacht kan laat beginnen, vroeg eindigen, onderbroken worden doordat het kind wakker wordt, of van dag tot dag verschuiven. Elk daarvan is een andere nacht, mogelijk met hetzelfde totaal.
Lange tijd was het totaal de maatstaf. In 2016 publiceerde de American Academy of Sleep Medicine aanbevolen hoeveelheden slaap voor elke leeftijdsgroep van kinderen, vanuit het idee dat slaap essentieel is voor hun gezondheid.4 Een systematisch overzicht van eerder onderzoek uit hetzelfde jaar vond dat bij schoolgaande kinderen en jongeren langer slapen samenging met lagere maten van lichaamsvet, een betere beheersing van emoties, betere schoolresultaten en meer welzijn.5
Ook het tijdstip begon op te vallen. Kleuters die doordeweeks vroeg naar bed gingen, hadden als tiener ongeveer de helft minder kans op een gewicht ver boven het gezonde bereik dan kleuters met een late bedtijd.6 En kleuters in de Verenigde Staten van wie het huishouden drie routines aanhield, waaronder genoeg slaap, zaten duidelijk minder vaak in dat gewichtsbereik.7 Van regelmaat, slapen en wakker worden op vergelijkbare tijden, was bekend dat die samenhing met veel uitkomsten voor de gezondheid, maar er was nog geen systematische manier om regelmaat te meten.8
Daar hield de kennis op. Het meeste onderzoek leunde nog op hoe lang mensen zeiden dat ze sliepen, en liet de andere kenmerken van de nacht buiten beschouwing.1 Een opgegeven aantal uren kan geen bedtijd laten zien die verschuift, of een nacht die wordt onderbroken door wakker worden.
Vier slaappatronen bij Portugese kinderen
Het nieuwe onderzoek kijkt verder dan het aantal uren. Het verscheen in 2026 in het tijdschrift Sleep medicine, met een onlineversie van 9 oktober 2026.1 Eerste auteur is do Couto MCH van de afdeling Spraak-, Taal- en Hoorwetenschappen van de São Paulo State University (UNESP) in Marília, Brazilië, samen met Chaput JP, Maia J, Barreira T, Hedeker D, Garganta R, Farias C, Tani G, Garbeloto F, Pinato L, Katzmarzyk PT en Pereira S. Tot hun instellingen horen de sportfaculteit van de Universiteit van Porto in Portugal, de Universiteit van São Paulo in Brazilië, het Children’s Hospital of Eastern Ontario Research Institute in Ottawa, Canada, en Syracuse University, de University of Chicago en het Pennington Biomedical Research Center in Baton Rouge in de Verenigde Staten.
Het team gebruikte gegevens uit het REACT-project: 738 Portugese kinderen van 6 tot 10 jaar, van wie 398 meisjes, die zeven dagen een kleine slaaptracker om de pols droegen.1 Uit die nachten haalde het team vijf kenmerken: hoe lang de kinderen in totaal sliepen, wanneer ze in slaap vielen, wanneer ze wakker werden, hoeveel van de tijd in bed ze echt sliepen en hoe regelmatig hun slaap van nacht tot nacht was. Een statistische methode deelde de kinderen daarna in groepen in waarvan de nachten op elkaar leken. Er kwamen vier groepen uit:
- ‘Relatief gunstige slapers’, bijna de helft van de kinderen (45,4 procent);
- ‘Late inslapers en korte slapers’, ongeveer een derde (34,3 procent);
- ‘Lange slapers en late opstaanders’, ongeveer een op de zes (15,6 procent);
- ‘Vroege opstaanders met slechte slaapkwaliteit’, ongeveer een op de twintig (4,7 procent).1
Waarom dit voor jou belangrijk is: tot nu toe was de vraag die de meeste ouders konden stellen of hun kind genoeg slaapt. Dit onderzoek voegt een tweede vraag toe die je vanuit je eigen gang kunt beantwoorden: begint de nacht op een vast tijdstip, eindigt de nacht op een vast tijdstip en verloopt de nacht zonder veel wakker worden? Twee kinderen met hetzelfde aantal uren kunnen in verschillende groepen terechtkomen, en die groepen gingen samen met verschillende dagen.
De slaap van een kind is een patroon, geen getal

Het ene idee om uit dit stuk mee te nemen is het slaapprofiel. Een slaapprofiel is geen losse meting, maar de manier waarop verschillende kenmerken van een nacht samenhangen: de lengte, het begin, het einde, hoe ononderbroken de nacht is en hoe stabiel de nacht door de week blijft. Slaapwetenschappers stellen al jaren dat goede slaap op deze manier veelzijdig is: een positief onderdeel van gezondheid, en meer dan alleen het ontbreken van een probleem.9 Wat het nieuwe onderzoek toevoegt, is een manier om die kenmerken tegelijk te zien, bij echte kinderen, gemeten met een apparaatje in plaats van uit het geheugen.1
Neem twee kinderen die volgens de klok allebei een volledige nacht slapen. Het ene kind valt elke avond op ongeveer hetzelfde tijdstip in slaap en wordt elke ochtend op ongeveer hetzelfde tijdstip wakker. Het andere kind valt op sommige avonden laat in slaap en op andere avonden vroeg, en haalt dat in door uit te slapen. In uren geteld lijken de twee kinderen op elkaar. Als profiel bekeken verschillen ze, en regelmaat is precies het kenmerk dat een telling in uren verbergt.8
Neem nu een kind dat bij het eerste licht op is, eerder dan de rest van het huis, en van wie de tijd in bed wordt onderbroken door wakker worden. Hoeveel uren het ook zijn, dit is het patroon dat het team ‘Vroege opstaanders met slechte slaapkwaliteit’ noemde. Het was de kleinste groep, en het is de groep die opviel op gewicht.
Wat het team vond, in gewone woorden:
- Kinderen in de groep ‘Vroege opstaanders met slechte slaapkwaliteit’ hadden ongeveer twee keer zo hoge odds om zwaarder te zijn dan gezond is voor hun leeftijd, vergeleken met de ‘Relatief gunstige slapers’.1
- Kinderen in de groep ‘Lange slapers en late opstaanders’ voldeden vaker aan de richtlijn voor matig tot intensief bewegen, en ze zaten minder lang stil.1
- Kinderen in de groep ‘Late inslapers en korte slapers’ zaten langer stil en scoorden hoger op ongezond eten, terwijl hun scores voor gezond eten niet verschilden.1
De auteurs concluderen dat het meten van verschillende kanten van slaap met een apparaatje, en niet alleen van de totale slaaptijd, helpt om groepen kinderen te herkennen met een risico op minder goede gezondheidsuitkomsten.1
Anderen die zich met de slaap van kinderen bezighouden, wezen eerder al op ritme, elk over het eigen onderzoek. In een nieuwsbericht van Ohio State uit 2016 over bedtijden van kleuters zei Meena Khan het zonder omwegen.10
Kinderen doen het goed met een vast schema en een routine. Daar doen ze het beter mee dan wanneer ze de ene avond om 8 uur ’s avonds naar bed gaan en een andere avond om 9 uur ’s avonds.
Meena Khan, specialist in slaapgeneeskunde, The Ohio State University Wexner Medical Center
In een nieuwsbericht van Penn State uit 2024 over vaste bedtijden beschreef Adwoa Dadzie het zo.11
Kinderen met vaste bedtijden waren over het algemeen in staat hun gedrag en hun emoties te reguleren.
Adwoa Dadzie, promovendus in biogedragsmatige gezondheid, Penn State
En in een nieuwsbericht van Ohio State uit 2017 over vaste bedtijden zei Sarah Anderson het het kortst.12
Slaap is zo belangrijk, en het is in het bijzonder belangrijk voor kinderen.
Sarah Anderson, universitair hoofddocent, The Ohio State University College of Public Health
Geen van de drie sprak over de Portugese kinderen. Ze spraken over hun eigen onderzoek, en dat wijst dezelfde kant op.
Wat de bevindingen niet laten zien
De gegevens zijn op één moment verzameld, dus het onderzoek laat geen oorzaak en gevolg zien, wel verbanden.1 Het onderzoek kan niet zeggen of een late, korte nacht leidt tot meer zitten en snoepen de volgende dag, of een dag zitten leidt tot een latere nacht, of dat iets anders in een huishouden beide aanstuurt.
De kinderen waren allemaal Portugees, 6 tot 10 jaar oud, uit één project. Of dezelfde vier groepen ook bij Nederlandse kinderen te zien zijn, is niet onderzocht. De groep die opviel op gewicht bestond maar uit ongeveer een op de twintig kinderen, dus die bevinding rust op een kleine groep.
Verschillende dingen staan niet in de gepubliceerde samenvatting: hoe gewicht, bewegen en eten zijn gemeten, wat als ongezond eten telde en met welke andere factoren in het leven van de kinderen rekening is gehouden. Er staat ook niet in hoe moe de kinderen zich overdag voelden, en er is geen bedtijd veranderd om te zien wat er dan zou gebeuren. Het onderzoek zegt niets over volwassenen, ook niet over de ouders.
Kort gezegd, en wat je nu kunt doen, ook voor je eigen energie door de dag

Kort gezegd: de lengte is maar een deel van de nacht van een kind. Bij 738 Portugese kinderen van 6 tot 10 jaar viel de slaap uiteen in vier patronen: de kleine groep die vroeg wakker werd en slecht sliep, had ongeveer twee keer zo hoge odds om zwaarder te zijn dan gezond is voor hun leeftijd, de late en korte slapers zaten langer stil en scoorden hoger op ongezond eten, en de lange en late slapers bewogen meer en zaten minder stil.1 Eerder onderzoek had langer slapen en vroegere bedtijden al in verband gebracht met betere uitkomsten bij kinderen.5,6 In Nederland zijn slaapproblemen en te weinig bewegen heel gewoon.2,3 De grens blijft dezelfde: de gegevens komen van één moment, en alleen van Portugese kinderen, dus ze laten geen oorzaak en gevolg zien, wel verbanden.1
Drie richtingen, geen ervan een recept:
- Kijk naar de vorm van de nacht, niet alleen naar de lengte: wanneer de slaap begint, wanneer de slaap eindigt, hoe vaak de slaap wordt onderbroken en hoeveel de slaap van dag tot dag verschuift.
- Zie een patroon niet als een oordeel maar als een vraag. Late avonden samen met veel stilzitten vormen een verband dat het opmerken waard is, maar dat verband bewijst niet wat waartoe leidt.
- Als de nachten van een kind vaak onderbroken zijn of heel vroeg eindigen en je je daar zorgen over maakt, is de huisarts de juiste persoon om ernaar te kijken.
Hoe een vaster ritme in je eigen huishouden zou uitpakken, is de open vraag, en een deel daarvan is je eigen energie aan het eind van die avonden. De energiescan vraagt hoe je energie door de dag standhoudt en geeft je een startwaarde om later mee te vergelijken. De scan is geen diagnose. Als je eigen dip na de lunch komt, lees je in waarom je energie na de lunch wegzakt meer over dat deel van de dag.
Veelgestelde vragen
Gaat de slaap van een kind alleen over het aantal uren?
Nee. Goed slapen is een veelzijdig onderdeel van gezondheid,9 en bij 738 Portugese kinderen deelden het tijdstip, de regelmaat en hoe ononderbroken de nacht was de kinderen in vier patronen in, die samengingen met gewicht, bewegen en eten.1
Maakt een late bedtijd een kind zwaarder?
Dat valt uit dit onderzoek niet te zeggen. De gegevens komen van één moment, dus ze laten geen oorzaak en gevolg zien, wel verbanden.1 In de nieuwe gegevens was het de kleine groep die vroeg wakker werd en slecht sliep die opviel op gewicht; de late, korte slapers vielen op door stilzitten en ongezond eten.1
Wat betekent regelmaat in slaap?
Van dag tot dag op vergelijkbare tijden gaan slapen en wakker worden. Regelmaat hangt samen met veel uitkomsten voor de gezondheid, maar lange tijd was er geen systematische manier om regelmaat te meten.8
Gelden de bevindingen ook voor Nederlandse kinderen?
Dat is niet onderzocht: alle kinderen waren Portugees en 6 tot 10 jaar oud.1 Wat het CBS in 2023 wel meldde, is dat 57 procent van de kinderen van 4 tot 12 jaar in 2022 aan de beweegrichtlijnen voldeed.3
Meet de energiescan de slaap van mijn kind?
Nee. De energiescan vraagt naar je eigen energie in de afgelopen twee weken en geeft je een startwaarde. De scan kijkt niet naar de slaap van een kind, en de scan is geen diagnose.
Bronnen
Elke bron hieronder is nagelopen op de dag dat dit artikel werd gepubliceerd. De nummering volgt de tekst.
- do Couto MCH, Chaput JP, Maia J, Barreira T, Hedeker D, Garganta R, Farias C, Tani G, Garbeloto F, Pinato L, Katzmarzyk PT, Pereira S. Beyond total sleep time: Associations between sleep characteristics, weight status, and lifestyle behaviors in 6-10-year-old children. Sleep Medicine, 2026. doi.org/10.1016/j.sleep.2026.109314
- CBS. Meer slaapproblemen en psychische klachten onder jongeren. 2023. cbs.nl
- CBS. Kwart 18- tot 25-jarigen te zwaar. 2023. cbs.nl
- Paruthi S, Brooks LJ, D’Ambrosio C, et al. Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine. Journal of Clinical Sleep Medicine, 2016. doi.org/10.5664/jcsm.5866
- Chaput JP, Gray CE, Poitras VJ, et al. Systematic review of the relationships between sleep duration and health indicators in school-aged children and youth. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 2016. doi.org/10.1139/apnm-2015-0627
- Anderson SE, Andridge R, Whitaker RC. Bedtime in Preschool-Aged Children and Risk for Adolescent Obesity. The Journal of Pediatrics, 2016. doi.org/10.1016/j.jpeds.2016.06.005
- Anderson SE, Whitaker RC. Household routines and obesity in US preschool-aged children. Pediatrics, 2010. doi.org/10.1542/peds.2009-0417
- Fischer D, Klerman EB, Phillips AJK. Measuring sleep regularity: theoretical properties and practical usage of existing metrics. Sleep, 2021. doi.org/10.1093/sleep/zsab103
- Buysse DJ. Sleep health: can we define it? Does it matter? Sleep, 2014. doi.org/10.5665/sleep.3298
- Meena Khan, specialist in slaapgeneeskunde, The Ohio State University Wexner Medical Center. Early preschool bedtimes cut risk of obesity later on. Ohio State News, 2016. news.osu.edu
- Adwoa Dadzie, promovendus in biogedragsmatige gezondheid, Penn State. Consistent bedtime linked to better child emotion and behavior. Penn State News, 2024. psu.edu
- Sarah Anderson, universitair hoofddocent, Ohio State College of Public Health. Little kids’ regular bedtimes and ability to regulate emotions may lessen obesity risk. Ohio State News, 2017. news.osu.edu
Citaten uit het Engels zijn door BioProfile vertaald.
Lees ook
Meet waar je begint
Vijf vragen over de afgelopen twee weken, ongeveer drie minuten, en je energiescore staat in je dashboard. Wat de energiescan meet en waarop de scan is gebaseerd, lees je op de scanpagina.
Gratis, ongeveer 3 minuten. Een analyse van je antwoorden, nooit een diagnose.
BioProfile analyseert je gezondheidsstatus om jou en je coach te sturen. Het stelt geen diagnose, dat kan alleen een arts. Gebouwd op gevalideerde gezondheidsvragenlijsten; de gecombineerde BioProfile-score is zelf nog geen gevalideerd klinisch instrument. Je antwoorden blijven privé (AVG).
