Wat is een te hoge hartslag: in rust, bij inspanning en bij kinderen, en wanneer je de huisarts belt

In dit artikel lees je welke hartslag in rust normaal is en waar een hogere hartslag in rust mee samengaat, hoe hoog je hartslag kan gaan bij inspanning, wat normaal is voor een kind en bij welke signalen je de huisarts belt. Dat is belangrijk, want een getal op je horloge, of een hart dat bonkt terwijl je op de bank zit, maakt je snel ongerust en is moeilijk te beoordelen. Hetzelfde aantal slagen kan voor de een gewoon zijn en voor de ander ongewoon.⁠⁴ De hart- en vaatscan van BioProfile geeft je een indicatie van waar je vandaag op dit gebied staat. De scan is geen diagnose. De scan geeft je inzicht in waar je vandaag staat, om je te helpen betere keuzes te maken in je voeding en levensstijl. De scan vertelt je niet wat de oorzaak van een snelle hartslag is, en ook niet of je een ritmestoornis hebt. Dat kan alleen een arts.

Hoe hoog kan je hartslag in rust zijn?

Thuisarts, de publiekswebsite van de Nederlandse huisartsen, zegt dat het hart normaal tussen 60 en 90 keer per minuut klopt als je rustig zit.⁠¹

Mensen verschillen sterk. Een Amerikaans onderzoek volgde 92.457 volwassenen die minstens 35 weken een hartslagmeter om de pols droegen. Hun gemiddelde hartslag in rust per dag was 65 slagen per minuut. Het eigen gemiddelde van de deelnemers liep van 40 tot 109 slagen per minuut. Wat voor de een normaal is, kan tot 70 slagen per minuut afliggen van wat voor een ander normaal is. Bij de meeste deelnemers bleef de hartslag op korte termijn vrij stabiel: in juli was die het laagst en in januari het hoogst, en één op de vijf mensen had minstens een week waarin die met 10 slagen of meer veranderde.⁠⁴

Wat dit voor jou betekent: de onderzoekers denken dat metingen over langere tijd je meer kunnen zeggen dan een losse meting, maar het onderzoek liet niet zien wanneer een verandering een reden is om naar een arts te gaan.⁠⁴

Ook leeftijd speelt mee. Het Nederlandse LifeLines-onderzoek legde hartfilmpjes (ecg’s) vast van 152.180 inwoners van 18 tot 93 jaar. Bij de deelnemers zonder risicofactoren voor hart en vaten was de gangbare hartslag het hoogst bij de jongsten en de oudsten.⁠⁵ Een wat snellere hartslag komt dus veel voor aan beide uiteinden van het volwassen leven. Meer over wat als normaal geldt, staat op onze pagina over een normale hartslag.

Wat een hogere hartslag in rust over de jaren betekent

Een analyse bracht 46 langlopende studies onder de algemene bevolking samen. Voor overlijden door elke oorzaak telden ruim 1,2 miljoen mensen mee, en voor overlijden aan hart- en vaatziekten bijna 850.000. Hoe hoger de hartslag in rust, hoe hoger het risico om te overlijden in de jaren dat mensen werden gevolgd, en het risico steeg een beetje met elke 10 extra slagen per minuut. Mensen met een hartslag in rust boven de 80 hadden een duidelijk hoger risico dan mensen in de laagste groep, zowel op overlijden door elke oorzaak als op overlijden aan hart- en vaatziekten. De onderzoekers voegen eraan toe dat de studies onderling sterk verschilden, en dat sommige uitkomsten mogelijk nooit zijn gepubliceerd.⁠²

Wat dit voor jou betekent: Thuisarts noemt 60 tot 90 normaal als je rustig zit,⁠¹ maar mensen in de groep met een hartslag in rust boven de 80 hadden over veel jaren gemiddeld een wat hoger risico. Dit is een patroon in grote groepen mensen. Het patroon zegt niets over wat jouw eigen hartslag betekent, en dat beoordelen is werk voor een arts.⁠² Wat veel stilzitten met de rest van je lichaam doet, lees je in wat weinig bewegen met je lichaam doet.

Hoe hoog kan je hartslag gaan bij inspanning?

Bij inspanning kan je hartslag ver boven de waarden in rust uitkomen, en hoe ver hangt vooral af van je leeftijd. Een onderzoek bracht 351 eerdere studies met 18.712 mensen samen en toetste de uitkomst daarna in een labtest met 514 gezonde volwassenen. Volgens dat onderzoek is de maximale hartslag van een gezonde volwassene ongeveer 208 min 0,7 keer de leeftijd. De regel was gelijk voor mannen en vrouwen, en hing niet af van hoeveel mensen meestal bewogen. De bekende regel van 220 min de leeftijd schatte het maximum te laag in voor oudere volwassenen.⁠³

In de praktijk: voor iemand van 60 geeft de nieuwere regel ongeveer 166 slagen per minuut, terwijl 220 min de leeftijd 160 geeft. Beide zijn schattingen op basis van alleen de leeftijd.⁠³

Wat is een normale hartslag voor een kind?

Het hart van kinderen klopt sneller dan het hart van volwassenen. Een overzicht van 69 studies omvatte 143.346 gezonde kinderen van de geboorte tot 18 jaar. De gangbare hartslag was 127 slagen per minuut bij de geboorte, steeg tot 145 op een leeftijd van ongeveer een maand en daalde tot 113 op de leeftijd van twee jaar. Het overzicht vond ook dat gepubliceerde normaalwaarden voor kinderen vaak niet met deze cijfers overeenkwamen.⁠⁶

Een hartslag die voor een volwassene snel zou zijn, kan dus gewoon zijn voor een baby of een peuter. Vergelijk de hartslag van een kind met de cijfers voor die leeftijd en niet met de waarden voor een volwassene.⁠⁶

Als een snelle hartslag uit het hartritme voortkomt

Een snelle hartslag in rust kan ook komen door een probleem met het ritme van het hart. Boezemfibrilleren is een ritmestoornis die in Nederlandse studies is geteld. In LifeLines was boezemfibrilleren of boezemfladderen te zien op de ecg’s van 0,9 procent van de volwassenen. Extra slagen uit de boezems waren te zien bij 1,4 procent, en extra slagen uit de kamers bij 2,1 procent.⁠⁵

Boezemfibrilleren neemt toe met de leeftijd. In het Rotterdam-onderzoek onder inwoners van 55 en ouder had 5,5 procent boezemfibrilleren: 0,7 procent van de mensen van 55 tot 59 jaar en 17,8 procent van de mensen van 85 en ouder. Mannen hadden het vaker dan vrouwen, en bij 55 was voor beide de kans bijna één op de vier dat het ooit in het leven ontstaat.⁠⁷

Wat dit voor jou betekent: ritmestoornissen komen veel voor, vooral boven de 55. Ritmestoornissen kunnen op een ecg te zien zijn.⁠⁵ Of je ritme onregelmatig is, controleert een arts.

Wanneer bel je de huisarts?

Bel meteen de huisarts of de huisartsenpost als je hartkloppingen hebt samen met een of meer van deze signalen:⁠¹

• pijn of druk in of op je borst die na een paar minuten niet weggaat
• verwardheid, moeite met praten, minder zien of een scheve mond
• een onrustig gevoel met misselijkheid, zweten en een bleek gezicht
• moeilijk ademen
• het gevoel dat je flauw gaat vallen

Bel ook meteen als je hart ineens anders klopt dan normaal en dat niet overgaat als je een tijdje rustig hebt gezeten.⁠¹ Welke hartklachten vrouwen kunnen merken, lees je in hartklachten bij vrouwen.

Wat de scan je wel en niet kan vertellen

De hart- en vaatscan geeft je een beeld van waar je vandaag staat. Je score is een beginwaarde die je later naast een nieuwe score kan leggen. De scan zegt niet waarom een hart snel klopt en ook niet of het ritme onregelmatig is. Daarvoor zijn een arts en een ecg nodig.⁠⁵

Samengevat

Als je rustig zit, is een hartslag van 60 tot 90 slagen per minuut normaal.⁠¹ Je eigen gebruikelijke getal zegt meestal meer dan hoe je je verhoudt tot een ander.⁠⁴ Over de jaren hoort een hartslag in rust boven de 80 gemiddeld bij een duidelijk hoger risico.⁠² Je maximum bij inspanning daalt met de leeftijd.⁠³ Kinderen hebben een sneller hart dan volwassenen.⁠⁶ Ritmestoornissen nemen toe met de leeftijd.⁠⁷ Hartkloppingen met pijn op de borst, moeilijk ademen of het gevoel flauw te vallen zijn een reden om meteen de huisarts te bellen.⁠¹